مجوزهای طلایی طرح ترافیک ۹۷
رویداد۲۴- کلیات طرحی که مدیریت شهری تهران با هدف رانتزدایی کامل از روال قبلی توزیع آرمهای طرح ترافیک تدوین کرده بود، روز گذشته در حالی به تصویب رسید که به نوعی از عدم شفافیت در واگذاری مجوز ورود به محدوده مرکزی شهر دچار است.
در متن لایحه تعیین نرخ عوارض تردد وسایل نقلیه در محدودههای مرکزی شهر که پس از بررسی و اصلاح در کمیسیون عمران و حملونقل شورای شهر، روز گذشته در صحن شورای شهر به بحث گذاشته شد و کلیات آن به تصویب رسید، یک «اختیار طلایی» برای شهردار تهران پیشبینی شده که در قالب آن به شهرداری اجازه داده میشود حداکثر ۵/ ۱ درصد از کل ۱۰۳ هزار مجوز تردد روزانه در محدوده طرح ترافیک را در «موارد خاص» با اعمال ضریب ۵/ ۰ (تخفیف ۵۰ درصد) تعیین و محاسبه کند.
اشکالی که مدیریت شهری به روال قبلی توزیع سهمیههای طرح ترافیک وارد میدانست، این بود که نحوه توزیع این مجوز با اصل شفافیت و عدالت تناسبی ندارد و اصلا مشخص نیست سهمیهبگیران بر اساس چه فرآیندی مشمول دریافت آرم طرح ترافیک شناسایی میشوند؛ ضمن اینکه فقط گروههای خاصی میتوانستند چنین مجوزی را دریافت کنند و عموم مردم با توجه به محدودیت تعداد آرمهای روزانه، از این امکان برخوردار نبودند.
به این ترتیب تدوین نسخه جایگزین طرح ترافیک فعلی با هدف رفع این دو اشکال و برای برقراری عدالت و شفافیت در برخورداری از حق تردد در مرکز شهر در دستور کار معاونت حملونقل و ترافیک شهرداری تهران قرار گرفت.
با این حال اکنون در کلیات لایحهای که دیروز در شورای شهر تصویب شد، تبصرهای ذیل ماده سه گنجانده شده که بر اساس آن شهردار تهران صاحب یک اختیار طلایی در توزیع آرم طرح ترافیک هم به لحاظ اینکه به تشخیص خود در اختیار افراد قرار دهد و هم به لحاظ اعمال تخفیف ۵۰ درصدی، شده است.
هر چند این تبصره به درخواست شورای شهر تهران در لایحه شهرداری گنجانده شده است، اما کارشناسان بر این باورند که وجود این تبصره به شفافیت طرح ترافیک جدید خدشه جدی وارد میکند و با اصول شفافیت و عدالت که شهرداری در پی آن است، مغایرت دارد.
ثانیا ناوگان موجود در خطوط حملونقل عمومی نیز با نقطه ایدهآل فاصله زیادی دارد و همین حالا در ساعات پیک دچار وضعیت فرااشباع است.
از سوی دیگر طرح ترافیک جدید برای شهر تهران «دو سر باخت» خواهد بود. با فرض اینکه در سال آینده برآوردها و مطالعات مدیریت شهری عینا محقق شود و به این ترتیب تقاضای سفر با خودروی شخصی ۲۰ درصد و حجم ترافیک ۲۶ درصد کاهش یابد، در ازای این کاهش تقاضای حملونقل عمومی افزایش پیدا میکند که با توجه به فقدان ظرفیت، شهر و شهروندان دچار مشکل جدی خواهند شد.
از طرف دیگر کارشناسان اعتقاد دارند با توجه به اینکه قیمتگذاری پیشنهادی برای عوارض تردد در ساعات غیرپیک در محدوده مرکزی شهر نازل است، تقاضای سفر در ساعات غیرپیک (۱۰ تا ۱۶) افزایش پیدا میکند و عملا کل ساعات روز به ساعات پیک ترافیک در این محدوده تبدیل میشود. محسن پورسیدآقایی، معاون شهردار تهران نیز روز گذشته در صحن شورای شهر با اشاره به اینکه در هیچ روزی طی یک ماه گذشته میزان تقاضای استفاده از طرح ترافیک روزانه از ۷هزار فقره در ساعات پیک صبحگاهی فراتر نرفت، سقف کل تقاضا در این روزها را ۱۸ هزار فقره عنوان کرد.
به این ترتیب مشخص میشود نسبت کسانی که در پیک صبحگاهی وارد محدوده طرح ترافیک میشوند و عمدتا افراد شاغل هستند، به افرادی که در سایر ساعات روز تقاضای تردد در این محدوده را دارند، ۷ به ۱۱ است. این آمار نشان میدهد ظرفیت بالقوه افزایش تقاضای سفر در ساعات غیرپیک با توجه به وضع عوارض نازل برای این محدوده (حداقل ۱۳ هزار تومان) وجود دارد.
نرخ پایه برای تعیین عوارض تردد در طرح ترافیک ۲۰ هزار تومان تعیین شده که با توجه به سه ضریب آلایندگی خودرو، زمان شروع و پایان سفر و نیز نحوه پرداخت، قابل افزایش و کاهش است. بر این اساس کف عوارض روزانه تردد ۱۳ هزار تومان و سقف آن ۴۵ هزار تومان تعیین شده است.
در عین حال طرح جدید ترافیک یک نقطه قوت و ویژگی مثبت دارد که آنهم واقعی شدن هزینه ورود به محدوده طرح ترافیک برای سهمیهبگیران است. در حالحاضر بهای طرح ترافیک سالانه از حد رایگان تا حداکثر دو میلیون و ۳۰۰ هزار تومان است؛ اما در صورت اجرایی شدن طرح جدید ترافیک، کف هزینه ورود به محدوده طرح ترافیک دو میلیون و ۹۰۰ هزار تومان خواهد بود و از این جهت نرخ تعیین شده برای سهمیهبگیران بازدارندگی دارد.
اما این ارقام برای کسانی که از سهمیه روزانه با بهای ۴۱ هزار تومان در حالحاضر استفاده میکنند، فاقد بازدارندگی است. در طرح ترافیک جدید ۶۳ هزار سهمیه برای مشاغل اضطراری که ناگزیر به ورود به محدوده طرح ترافیک هستند، پیشبینی شده است و ۴۰ هزار مجوز باقیمانده در صورت تقاضا در اختیار عموم مردم قرار میگیرد. جانبازان، معلولان، بیماران خاص، آژانسها و وانتبارها نیز از تخفیف ۵۰ درصدی برخوردار خواهند شد، اما اینکه چه کسانی قرار است افزون بر این گروهها با اختیار طلایی شهردار از تخفیف برخوردار شوند، در روزهای آینده با چکشکاری مواد و تبصرهها در شورای شهر مشخص خواهد شد.
دودزایی طرح جدید ترافیک
به گزارش «دنیای اقتصاد»، یکی از اشکالاتی که به طرح جدید ترافیک وارد است، عدم تعیین تکلیف موتورسیکلتها و احتمال افزایش تقاضا برای این وسایل نقلیه دودزا و آلاینده با اجرای طرح جدید است؛ موضوعی که حجت نظری، عضو شورای شهر تهران نیز روز گذشته به آن اشاره کرد. افزون بر این در متن طرح جدید به امتیاز ویژه خودروهای هیبریدی و دارای معاینه فنی برتر اشاره شده، اما «سایر خودروها» با ضریب یکسان دیده شده است.
این عبارت یک شائبه دارد و میتواند این تفسیر را از لایحه شهرداری بهوجود بیاورد که خودروهای فاقد معاینه فنی معمولی و فرسوده نیز در گروه «سایر خودروها» میتوانند در محدوده طرح ترافیک تردد کنند. هر چند در محدوده طرح ترافیک داشتن معاینه فنی الزامی است، اما این عبارت موجب شد زهرا صدراعظمنوری، رئیس کمیسیون سلامت و محیطزیست شورای شهر تهران درباره آن تذکر دهد و خواستار گنجاندن «خودروهای دارای معاینه فنی» به جای «سایر خودروها» در متن لایحه شود.
ایده اصلی کمیسیون عمران و حملونقل شورای شهر این بود که تهران به ۳ زون (محدوده) کلی تقسیم و برای تمام معابر اصلی این زونها عوارض وضع شود. موضوعی که علیخانی، رئیس کمیسیون مذکور نیز به آن اشاره کرد، اما در عین حال به طرح جدید ترافیک نیز اقبال نشان داد و آن را یک شروع و تغییر رویکرد دانست که میتواند در سال آینده تکمیل و اصلاح شود. بررسی جزئیات طرح جدید ترافیک تهران در قالب لایحه تعیین عوارض تردد وسایل نقلیه در محدودههای مرکزی شهر طی جلسات آتی شورای شهر تهران در دستور کار قرار خواهد گرفت.
