جنگ در یمن پایان ندارد

رویداد۲۴-از بالای کوه المناره درست در شرق صنعا پایتخت یمن که نظاره می کنید، ممکن است فکر کنید که جنگ به همین زودی ها پایان خواهد یافت. از این بالا، که منطقه ای استراتژیک محسوب می شود، به حوثی ها کاملا تسلط دارید. یک پیشروی سریع می تواند شورشیان تحت حمایت ایران را نابود کند، یا مجبورشان کند از پایتخت خارج شوند یا به پای میز مذاکرات صلح بیایند. اما چنین دیدگاهی نادیده گرفتن پیچیدگی های جنگ یمن است . سربازان دولت یمن دارای  توانمندی  نظامی بالایی نیستند که بتوانند در یک حمله سریع دشمنانشان را تارو مار کنند، اما قرار گرفتن در چنین موقعیت استراتژیکی به آنها امکان تحت نظر گرفتن دشمن را داده می تواند برای آنها یک امتیاز بسیار مهم تلقی شود. بخصوص که این بالا یک پرتاب کننده موشک ، یک ماشین زرهی و تعدادی سرباز و چند چادر نا امن را می توان دید. چادرها به صخره های متزلزل وصل شده اند و چند الاغ هم برای رساندن مهمات و آذوقه به نفراتی که پیشروی کرده اند، اینجا دیده می شود.

من توسط وزیر اطلاعات یمن و فرمانده ارتش منطقه ای دولت به منطقه جنگی یمن آورده شدم. متحدان آن ها یعنی عربستان سعودی و امارات متحده عربی امکانات این سفر را فراهم کردند. تمامی نمایندگان ائتلاف، غیرنظامیان و نظامیانی که با آنها صحبت کردم می گویند قصد ندارند پست های خود در این منطقه مرتفع را رها کرده و به صنعا که اکنون توسط شورشیان اداره می شود حمله کنند و ان را از حوثی ها پس بگیرند--حوثی ها علاوه بر صنعا کنترل بخش زیادی از شمال این کشور را در دست دارند.

کمبود سخت افزارهای نظامی نیست که دولت را از چنین اقداماتی باز می دارد، آنها می گویند تمایلی به استفاده از حداکثر توان نظامی خود برای در هم کوبیدن حوثی ها ندارند. دلت را قانع کرده اند که در صنعا بسیار مجبوب است، بنابراین این نگرانی وجود دارد که استفاده از توان نظامی بالا برای بیرون راندن حوثی ها-- مانند آنچه در موصل برای بیرون راندن داعشی ها رخ داد-- باعث از دست رفتن محبوبیت دولت شده بطوریکه دیگر نتواند اتحاد را دوباره به یمن باز گرداند.

البته هیچ تضمینی وجود ندارد که دولت بتواند به اتحاد دست پیدا کند. آن سوتر، در جنوب این کشور، جدایی طلبان طرفدار دولت از اینکه بخواهند با یک دولت شمالی قدرت خود را سهیم شوند خوشحال نیستند و اخیرا هم درگیری های میان انها و دولت مستعفی عبد ربه منصور هادی از سر گرفته شده است.

یمن طی 4 دهه گذشته شاهد سه جنگ داخلی ما بین جنوب و شمال بوده است. در طول این دوران، شمال و جنوب یمن برای مدتی کوتاه آن هم یک ربع قرن پیش با هم به اتحاد رسیدند.

امروز، نیروهای دولتی که مشغول جنگیدن با حوثی ها و نیروهای القاعده هستند و آغاز درگیری ها در جنوب وضعیت را بسیار پیچیده تر هم کرده است.

بعد از حمله حوثی ها به عدن در سال 2015، این جدایی طلبان جنوبی بودند که پیش از هر نیروی دیگری وارد عمل شده و آرامش نسبی را به شهر بازگرداندند و شورشیان را از فرودگاه بین المللی بیرون راندند. طی دو سال بعد از آن، جدایی طلبان—هر چند با اکراه—با دولت هادی که توسط امارات متحده حمایت می شود، وارد اتحاد شدند. بسیاری از جدایی طلبان جنوبی که توانستم در مدت اقامتم در عدن با آنها مصاحبه کنم می گفتند که از دولت هادی بسیار ناراضی هستند، زیرا تمام سختی های جنگ بر دوش آنها بوده در حالیکه در ازای آن هیچ چیزی تا کنون عایدشان نشده است.

اگر هادی بخواهد از پایگاه های خود در جنوب و شرق وارد جنگ شده و از آن مواضع به حوثی ها که در شمال و مرکز یمن مستقر هستند فشار آورد، باید با احزاب اصلی یمن وارد اتحاد گردد. اما جدایی طلبان جنوبی ای که ما با آنها صحبت کردیم می گفتند هیچ تمایلی به کشاندن جنگ به سمت شمال ندارند، زیرا قلمروهایی که در آن قسمت وجود دارد را هرگز از آن خود نمی دانند.

می توان این طور گفت که حماسه ی سیاسی ای که اکنون در یمن شاهدش هستیم ریشه در همان بهار عربی سال 2011 دارد. علی عبدالله صالح، رئیس جمهور با صلابت و طولانی مدت یمن که تجربه ریاست بر اتحاد شمال و جنوب در سال 1990 را هم داشت، تقریبا ترور شد و تا نزدیکی مرگ پیش رفت. عبدالله صالح در سال 2012 از ریاست جمهوری خلع شد و هادی به جای او برای این پست انتخاب شد. اما قبل از آنکه هادی بتواند اوضاع را کنترل کند، کشور در میان گروه های مختلف تکه پاره شده بود.

صالح که از ترور سال 2011 جان سالم به در برد قدرت خود را در اداره کشور به کار گرفت.

صالح با دشمنان سابق خود یعنی حوثی ها وارد اتحاد شد. این گروه به صورت سنتی در کوه های شمال یمن مستقر بوده و از همان جا شروع به بسط نفوذ خود کردند. اتحاد حوثی ها و صالح باعث افزایش ناآرامی ها شد. در نتیجه ناآرامی ها شورشیان توانستند پایتخت و بخش زیادی از کشور را تحت کنترل خود در آورند.

چند ماه بعد، این گروه، هادی را مجبور کردند به جنوب و دومین شهر بزرگ یمن یعنی عدن بگریزد. هادی نهایتا مجبور به ترک یمن با کمک متحد خود یعنی عربستان سعودی شد. هادی در ریاض ماند. اما نخست وزیر و سایر مقامات رسمی یک حکومت در عدن راه انداخته اند و از آنجا تلاش می کنند با کمک متحدان خود، عربستان و امارات متحده عربی، کشور را اداره کنند.

این حکومت بسیار قوی تر از آنچه که واقعا هست به نظر می رسد. نخست وزیر به من گفت در موقعیت متزلزل یمن بندرت پیش می آید که از 36 وزیر بیش از 21 نفر بتوانند به محل اقامت وی که با تدابیر شدید امنیتی از آن محافظت می شود، گرد هم جمع شوند. با این حال او گفت که دولت یمن توانسته القاعده را با کمک ایالات متحده مهار کند و با کمک ریاض نیز پول یمن را که به شدت از ارزشش کاسته شده بود، در حالت ثبات نگه دارد. و افزود البته حوثی ها با چاپ پول از طریق چاپخانه های غیر مجاز پول های زیادی را وارد کشور کرده اند. دولت می گوید کنترل 85 درصد از قلمرو یمن را برعهده دارد. اما بر اساس آمار نخست وزیر، حوثی ها بر چندین مرکز جمعیتی بزرگ شامل پایتخت و همینطور 50 تا 60 درصد از ذخایر کشور کنترل دارند.

مرگ عبدلله صالح که در ماه نوامبر سال گذشته رقم خورد،  به تنش های جدایی طلبانه دامن زده است. دولت یمن که به لحاظ بین المللی به رسمت شناخته شده است شهر عدن را به عنون پایگاه خود برگزیده اما یک جنبش جدایی طلبانه که در جنوب کشور شکل گرفته ثبات شهر را تهدید می کند.

حتی وقتی صالح اعلام کرد که از حوثی ها حمایت می کند، عربستان گفت زمان زیادی نخواهد گذشت که او به هم پیمان سابق خود یعنی عربستان خواهد گروید. یکی از مقامات سعودی گفته است که با توجه به آنکه عبدالله صالح همیشه در نظر عربستان شخصیتی موثر برای ایجاد اتحاد در یمن بوده است، این کشور هرگز تلاشی برای حذف او نکرده است. بعید نیست عربستان درست بگوید. زیرا به محض آنکه صالح در صحبت های خود از دولت تعریف کرد، کشته شد. حوثی ها به سرعت مسئولیت ترور را بر عهده گرفتند. مقامات ائتلاف می گویند با توجه به کشته شدن صالح توسط حوثی ها، این گروه نمی توانند مقوبلیت لازم را برای ایفای نقش سیاسی مهمتر در یمن به دست آورند. آنها یک گروه شورشی اقلیت هستند نه یک حزب متمرکز. بسیاری از جدایی طلبان جنوب نیز از مرگ صالح خرسند شدند زیرا در مدت ریاست صالح سختی های زیادی را متحمل شده بودند. بسیاری از جدایی طلبان جنوبی هیچ جایگاهی در سیاست برای هیچ یک از اعضای خانواده صالح قائل نیستند. یمنی ها اکنون نه از دولت و حامیان او یعنی عربستان سعودی و امارات متحده رضایت دارند و نه از حوثی ها که توسط ایران حمایت می شوند. آنها این حمایت ها را مانع ایجاد صلح در یمن می دانند.

منبع: سی. ان . ان