داوود فیرحی: در باب علم دینی با دکتر داوری موافقم

رویداد۲۴-هر تلاشی در توضیح «علم انسانیِ دینی» فقط بر ابهام و غبار می افزاید و تقلّا در تحقق آن آب در هاون کوفتن است. هر تلاشی در توضیح «علم انسانیِ دینی» فقط بر ابهام و غبار می افزاید و تقلّا در تحقق آن آب در هاون کوفتن است.گروه اندیشه:

دکتر داوود فیرحی، استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران، اخیرا در صفحه شخصی خود به متن اخیری که دکتر داوری اردکانی به همایش، « هم اندیشی اسلامی» فرستاده بود، واکنش نشان داده و یادداشتی را تحت عنوان « علم دین و علمِ انسانیِ دینی» منتشر کرده است که گزیده ای از آن در ادامه ارائه می شود:

چند روزی بود دنبال فرصتی بودم تا درباره یکی از مهم ترین گسل های جامعه امروزمان چیزی بنویسم. اما نامه استاد داوری اردکانی کارم را آسان نمود. فیلسوف ما بر نکته مهمی انگشت نهاد و مناقشه چهل ساله و لاینحل علم و دین را باز هم به مسئله روز بدل نمود. داوری به درستی تأکید کرد؛
«علم ماهیتی متفاوت با دین دارد و به این جهت آن را به صفت دینی نمی توان متصف کرد». این عبارت، بر قیاس منطقی مهمی استوار است؛
الف- علم انسانی ، "علم" است؛
ب- علم ماهیتی متفاوت با دین دارد و قابل اتصاف به صفت دینی نیست.
ج= علم انسانی را نمی توان به صفت دینی متصف کرد.
بنا بر این، دو ترکیب زیر را باید از هم تفکیک نمود؛
1- «علم دین یا علم دینی» که ترکیبی دقیق و درست است؛ موضوع روشنی دارد که عبارت از کاوش روشمند در باره دین و دین شناسی است؛ به قرینه علم طبیعی که موضوع آن کاوش در طبیعت است، یا علم ریاضی، و غیره.
2- اما «علم انسانیِ دینی یا علوم انسانیِ اسلامی» ترکیبی منطقاً نادرست و به تعبیر داوری عملاً ناممکن است. زیرا،موضوع علوم انسانی، انسان و جامعه انسانی است و مسائل و روش خاص خود را دارد که با مسائل علم دین و دین شناسی متمایز است. هر چند که انسان ها و جوامع انسانی نیز ماهیت فرهنگی- تمدنی دارند.
بدین سان، هر تلاشی در توضیح «علم انسانیِ دینی» فقط بر ابهام و غبار می افزاید و تقلّا در تحقق آن آب در هاون کوفتن است. نتیجه ای جز اتلاف سرمایه ملی ندارد. به گفته سعدی؛
چند استخوان که هاون دوران روزگار
خردش چنان بکوفت که خاکش غبار کرد