اموال نامشروع مسئولان زیر تیغ بررسی

رویداد۲۴-طراح طرح «اعاده اموال نامشروع مسئولان» محمد دهقان، نماینده طرقبه است که هدف خود از نگارش چنین طرحی را رسیدگی به سوء استفاده‌های احتمالی مسئولان از مقام‌های خود در چهار دهه بعد از انقلاب عنوان کرده است یک طرح پر سر و صدا در انتظار قرار گرفتن در دستور کار مجلس است؛ طرح «اعاده اموال نامشروع مسئولان.» طرحی که هر چند مورد موافقت هر سه فراکسیون مجلس قرار گرفته اما این طیف مخالفان دولت هستند که پیش‌تر آن را تهیه و  برایش تبلیغ می‌کنند. این طرح روز دوم اسفندماه با قید دو فوریت و امضای 70 نماینده تقدیم هیأت رئیسه شد. حالا برخی رسانه‌های اصولگرا مانند خبرگزاری فارس گفته‌اند تعداد امضاهای آن از 120 نفر هم گذشته. طراح این طرح هم محمد دهقان، نماینده طرقبه است. نماینده‌ای که در انتخابات 29 اردیبهشت رئیس ستاد انتخاباتی محمدباقر قالیباف بود و سال‌هاست به عنوان یک چهره مخالف دولت در بهارستان به سر می‌برد. آن طور که خود این نماینده به خبرگزاری تسنیم گفته، هدفش از نگارش چنین طرحی، رسیدگی به سوء استفاده‌های احتمالی مسئولان از مقام‌های خود در چهار دهه بعد از انقلاب است.

طرح اعاده اموال نامشروع مسئولان چه می‌گوید؟
بر اساس ماده واحده این طرح «به منظور دستیابی به اهداف قانون اساسی خصوصاً اهداف مذکور در اصول ۴۹ و ۱۴۲ این قانون هیأتی مرکب از یک قاضی با ابلاغ از سوی رئیس قوه قضائیه، یک نماینده از معاونت بازرسی دفتر مقام رهبری با اذن ایشان، یک نماینده از سازمان بازرسی کل کشور، یک نماینده از وزارت اطلاعات، یک نماینده از سازمان اطلاعات سپاه پاسداران، رؤسای کمیسیون‌های قضایی و حقوقی و اصل نودم قانون اساسی مجلس شورای اسلامی (به عنوان ناظر) تشکیل می‌شود. این هیأت موظف است رأساً نسبت به بررسی اموال رؤسای قوای سه گانه و معاونان و مشاوران آنها، وزرا و معاونان آنها و استانداران و معاونان آنها و شهرداران شهرهای مراکز استان ها و معاونان آنها از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی تاکنون اقدام کرده و چنانچه اموال هر یک از آنها، همسر و فرزندان آنها بیش از حد متعارف باشد، خواه تحصیل اموال غیرمتعارف آنها مربوط به دوران مسئولیت باشد یا با استفاده از موقعیت و اطلاعات دوران مسئولیت بعد از آن دوران اموالی را تحصیل کرده باشند، نسبت به ضبط و انتقال آنها به بیت‌المال صرفاً جهت اشتغال جوانان و فقرزدایی اقدام کند.» ماده واحده این طرح 12 تبصره دارد که بر اساس آن مواردی چون «منازل مسکونی و خودروهای سواری که مورد استفاده مشمولان این قانون و همسر و فرزندان آنها قرار می‌گیرد و وسایل و امکانات زندگی در حدود شئونات افراد متوسط جامعه» مشمول این قانون می‌شوند. اما تبصره 2 اموالی که از ما ترک مورثین بوده و به مقامات، رؤسا و مدیران دستگاه‌ها منتقل شده را از قانون یاد شده مستثنی می‌کند. با این وجود تبصره 9 قانون اموالی که فرد به خانواده و بستگان خود هبه کرده یا به نحوی دیگر به صورت صوری منتقل کرده  را هم مشمول این قانون می‌کند. تعیین حبس درجه پنج برای مسئولانی که اموال خود را پنهان می‌کنند و ممنوع‌الخروج کردن افرادی که بیم فرار آنها از کشور می‌رود، از دیگر مواردی است که در این قانون آمده است.
 

  موافقان؛ صف رسانه‌ها و چهره‌های منتقد دولت
حالا رسانه‌های منتقد دولت همچون تسنیم و فارس، نمایندگان و چهره‌های منتقد دولت را به عنوان مدافعان اصلی این طرح معرفی می‌کنند و در روزهای اخیر تعداد زیادی مصاحبه از این افراد در راستای حمایت از طرح یاد شده در این دست رسانه‌ها منتشر شده است. در آن سو هرچند دو فراکسیون امید و مستقلین به عنوان حامیان دولت هم به حمایت از طرح مذکور پرداخته‌اند اما در بین مصاحبه شوندگان این رسانه‌ها جایی نداشتند. در دو روز گذشته تسنیم در همین رابطه سراغ چهره‌هایی چون مهدی محمدی، احمد توکلی، سلیمی نمین، نصرالله پژمانفر، حسن نوروزی و اسدالله عباسی، همگی از چهره‌های اصولگرای منتقد دولت رفت. در این فهرست تنها نام اصلاح‌طلبی که به عنوان حامی طرح به چشم می‌خورد، محمود صادقی بود. همچنین خبرگزاری فارس هم در همین مدت سراغ نمایندگان و چهره‌هایی چون سهراب گیلانی، ضیاءالله اعزازی، مجتبی ذوالنور، اسماعیل سعیدی، حسن نوروزی، علیرضا بیگی، ناصر شریفی و حسنعلی شهریاری رفته که همگی از چهره‌های اصولگرای منتقد دولت محسوب می‌شوند.

دیروز در همین راستا احمد توکلی طرح اعاده اموال نامشروع مسئولان را در راستای مطالبه جدی مردم دانست و مهدی محمدی هم پیشنهاد برای ایجاد کمپین‌ پیوستن مسئولان به طرح «اعاده اموال نامشروع» را مطرح کرد. عباس سلیمی نمین هم در گفت‌وگویی با تسنیم، خواهان آن شد که هر 290 نماینده مجلس این طرح را امضا کنند. مجتبی ذوالنوری اما در گفت‌وگویی با فارس گفت که گرفتن امضای نمایندگان برای این طرح ساده نبوده. حسینعلی شهریاری هم معتقد است که با تصویب چنین طرح‌هایی جلوی فساد گرفته می‌شود. محمود صادقی، تنها چهره اصلاح‌طلبی که در این فهرست نام او دیده می‌شود هم طرح «اعاده اموال نامشروع» را بازتاب خواست مردمی خوانده و به تسنیم گفته است: در شرایط موجود، مقابله با فساد و سوء ‌استفاده‌های شغلی، به مطالبه اجتماعی تبدیل شده، به نوعی، طرح اعاده اموال نامشروع مسئولان اگر تصویب و اجرا شود، در حقیقت پاسخگویی به مطالبه مردمی است.
اینها همه در حالی است که خبرگزاری تسنیم در گزارشی با عنوان «طرح «اعاده اموال نامشروع»؛ چه‌کسانی با این طرح مخالفند؟» گروه مخالفان را دریافت کنندگان رانت و کسانی که «احتمالاً با سندسازی و جعل اسناد املاک حسبی را که متعلق به عموم مردم بود و هست، غصب کرده و به ملک شخصی خود تغییر کاربری داده‌اند»، معرفی می‌کند. این گزارش با همین تعریف می‌گوید که «افکار عمومی منتظر است تا موافقان و مخالفان این طرح خودشان را به مردم معرفی کنند.»
  

استدلال تنها نماینده مخالف
در چنین فضایی تنها کسی که تا حالا رسماً و علناً با این طرح مخالفت کرده، کسی جز محمدجواد فتحی، عضو حقوقدان فراکسیون امید نیست. او در گفت‌وگویی با سایت اعتماد آنلاین، این طرح را «مبهم و خام» دانسته و گفته که «وجود تشکیلات موازی به معضل و آفتی برای جمهوری اسلامی و به قوز بالاقوز تبدیل‌شده است که باید به آن پرداخت و نباید دائماً نهادهای هم‌عرض ایجاد کرد.» او البته استدلال کرده که «حداقل طراحان اگر فکر می‌کنند که سازمان‌ها و نهادهای موجود کارایی لازم را ندارد، ابتدا آنها را حذف کنند و بعد یک جایگزین برای آن در نظر بگیرند. به‌عنوان نمونه بگویند که سازمان بازرسی کشور یا دیوان محاسبات لازم نیستند و کارایی لازم را ندارند و آنها را از چرخه سازمانی خارج کنند و پس‌ از آن نهاد دیگری را جایگزین آنها کنند.» در چنین شرایطی که مخالفان این طرح به عنوان مفسد اقتصادی معرفی می‌شوند، باید منتظر بود و دید آیا در جریان بررسی طرح یادشده در مجلس امکان بحث کارشناسی و غیرسیاسی درباره آن به اندازه کافی فراهم خواهد شد یا خیر؟