امنیت منطقه در گرو همکاری های چند جانبه

رویداد۲۴-ایران و جمهوری آذربایجان برای صدور ویزای فرودگاهی در آینده نزدیک توافق کردند  اجلاس چهارجانبه ایران، جمهوری آذربایجان، ترکیه و گرجستان با حضور وزیر امور خارجه کشورمان در باکو برگزار شد. اجلاسی که با همراه شدن گرجستان در واقع ادامه نشست‌های سه جانبه‌ای بود که از فروردین 95 میان تهران، باکو و آنکارا آغاز شد و پیش از این با برگزاری 5 نشست، بستر همکاری منطقه‌ای در حوزه‌های مختلف از جمله حمل و نقل و انرژی را فراهم آورده و به باور سکاندار سیاست خارجی ایران از مقدمه‌های اجرایی شدن ایده «منطقه قوی» است.

وزیر خارجه کشورمان پیش از برگزاری اجلاس روز پنجشنبه با استقبال از پیوستن گرجستان به این مجموعه گفت: «اینگونه همکاری‌های چندجانبه اقدام مهمی است که هم در جهت سیاست‌های جمهوری اسلامی ایران برای داشتن یک منطقه قوی است و هم در جهت توسعه اقتصادی منطقه و همچنین همکاری گسترده‌تر در سطح منطقه‌ای.»
محمد جواد ظریف در خلال حضور خود در باکو، علاوه بر رایزنی‌های چندجانبه و دوجانبه با همتایان خود با «الهام علی اف» رئیس جمهوری آذربایجان نیز دیدار و گفت‌و‌گو کرد. علی اف در این دیدار از سفر پیش‌بینی شده روحانی به باکو در ایام نوروز ابراز خرسندی کرد و گفت: «روابط دو کشور در هیچ مقطعی به این خوبی نبوده است» اوهمچنین با جدی خواندن تهدیدات منطقه‌ای، ایران را کشوری امن و باثبات دانست و خواستار همکاری‌های نزدیک دو کشور در زمینه‌های مختلف ترانزیتی و بانکی شد. ظریف نیز با اشاره به ظرفیت‌های بالای موجود در روابط فیمابین دو کشور گفت: «ما از روند همکاری‌های چندجانبه‌ای که با کشورهای این منطقه شکل گرفته است، خرسندیم و برای مقابله با نگرانی‌های امنیتی ناشی از تروریسم بویژه بازمانده‌های داعش، این همکاری‌ها را یک ضرورت می‌دانیم.» او در ادامه نقش دو کشور در خطوط انتقال انرژی در منطقه را بسیار مهم دانست و ابتکار ترانزیتی خلیج فارس تا دریای سیاه را اقدامی خوب ارزیابی و بر تسریع در عملیاتی شدن آن تأکید کرد.

صدور ویزا در فرودگاه برای ایرانیان، تسریع در رفع مشکلات بانکی و تسهیل تجارت بین دو کشور با ارزهای ملی، از دیگر موضوعاتی بود که در دیدار وزیر امور خارجه ایران و رئیس جمهوری آذربایجان مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت. ظریف پس از آن در جمع خبرنگاران اعلام کرد که ایرانیان بزودی برای سفر به جمهوری آذربایجان ویزای فرودگاهی استفاده خواهند کرد.
او پیرامون نتایج نشست چهارجانبه ایران، ترکیه، جمهوری آذربایجان و گرجستان در باکو تأکید کرد: «همکاری‌های چهارجانبه این کشور می‌تواند زمینه‌ساز صلح و ثبات در منطقه باشد و زمینه را برای همکاری‌های بیشتر بین کشورهای منطقه بر اساس احترام به حقوق بین‌الملل و تمامیت ارضی و حاکمیت ملی کشورها فراهم کند.»
ظریف با ابراز امیدواری مبنی بر اینکه «این همکاری‌ها زمینه‌ساز همکاری‌های بیشتر در منطقه شود»، اظهار کرد: «در بیانیه باکو در جریان برگزاری نخستین اجلاس همکاری‌های چهارجانبه ایران، گرجستان، ترکیه و جمهوری آذربایجان به این موضوع اشاره شد که کشورهای فوق می‌توانند همکاری‌های خوبی در حوزه ترانزیت، انرژی، گردشگری، صنعت و تکنولوژی داشته باشند. این همکاری‌ها می‌تواند به توسعه چهار کشور و دیگر کشورهای منطقه کمک کند.»
وزیر امور خارجه کشورمان همچنین پنچ شنبه شب در توئیتی با اشاره به برگزاری نشست چهارجانبه ایران، جمهوری آذربایجان، ترکیه و گرجستان در باکو تأکید کرد که در جریان این نشست مذاکراتی عالی داشته است. ظریف در توئیتر خود نوشت: «در این نشست مذاکراتی عالی در خصوص راه‌های ایجاد همکاری نزدیکتر، شامل نقشه راهی برای ارتقای ارتباطات جهت افزایش تجارت و رونق و شکوفایی صورت گرفت.»
 

جزئیات توافق‌های نشست چهارجانبه باکو
در پایان نخستین نشست چهارجانبه وزیران امور خارجه ایران، جمهوری آذربایجان، ترکیه و گرجستان، در باکو، وزیران خارجه چهار کشور، بیانیه‌ای را با عنوان «بیانیه باکو» منتشر کردند. در این بیانیه با تأکید بر تعهد هر چهار کشور برای ارتقای همبستگی میان ملت‌های خود با هدف تقویت صلح، ثبات و سعادتمندی آنها در منطقه  آمده است: «هر چهار کشور توافق کردند که از پتانسیل‌های موجود برای افزایش سرمایه گذاری‌ها و تجارت و حمایت از اجرای برنامه‌ها و پروژه‌های مشترک، در حوزه‌های انرژی، حمل و نقل، مالی، ارتباط، فناوری اطلاعات، صنعت، کشاورزی، گردشگری و محیط زیست، استفاده کنند.»
اهمیت اتصال ظرفیت‌های ترانزیتی ۴ کشور به کریدورهای ترانزیتی بین‌المللی، افزایش همکاری‌ها برای توسعه زیرساخت‌های حمل و نقلی، افزایش همکاری‌ها در حوزه‌های نفت، گاز و پتروشیمی، تشویق روابط بین بانکی ۴ کشور و تأکید بر اهمیت تقویت همکاری‌ها برای کاهش و جلوگیری از آسیب‌های محیط زیستی از جمله توافق‌هایی بود که در این بیانیه مورد تأکید قرار گرفت.
 

حضور ظریف در نشست سه جانبه آستانه
پس از باکو این آستانه بود که وجهی دیگر از همکاری‌های منطقه‌ای را میزبانی کرد. روز گذشته وزیر خارجه کشورمان که مستقیماً از جمهوری آذربایجان راهی قزاقستان شده بود با همتایان روس و ترک خود برای ادامه روند صلح پی‌ریزی شده برای پایان دادن به بحران سیاسی سوریه دیدار و رایزنی کرد.
ظریف همچنین در کنار این مذاکرات سه جانبه با همتای قزاقستانی خود و نیز «نور سلطان نظربایف»، رئیس جمهوری قزاقستان به‌عنوان دولت میزبان روند آستانه دیدار و گفت‌وگو کرد. تأکید بر اجرای توافق‌های فی‌مابین دو کشور بویژه در زمینه‌های انرژی، ترانزیت، سرمایه‌گذاری مشترک و افزایش مبادلات تجاری و نیز تسهیل صدور روادید برای فعالان اقتصادی و رفع موانع همکاری‌های بانکی از جمله مسائلی بود که در این دیدارهای دو جانبه مورد توجه قرار گرفت.
وزیر امور خارجه کشورمان پس از حضور در نشست سه جانبه با وزیران خارجه روسیه و ترکیه در تشریح نتایج این نشست با بیان اینکه پیشبرد روند سیاسی در سوریه نیازمند دیدگاه واقع‌بینانه نسبت به آینده این کشور است، گفت: «ضروری است که مبارزه مشترک با تروریسم تا آزاد شدن کل سوریه از دست گروه‌های تروریستی ادامه پیدا کند.»
او با یادآوری اینکه روند آستانه در یک سال گذشته نتایج مهمی را برای مردم سوریه و همچنین ایجاد صلح و امنیت در منطقه به همراه داشته است، به موضوع برقراری آتش‌بس و ایجاد مناطق کاهش تنش در سوریه اشاره کرد و گفت: «این اقدامات گام‌های بلندی برای خاموش کردن جنگ خانمانسوز در سوریه بود و روند آستانه در این زمینه به توفیقات خوبی دست پیدا کرد در واقع این روند تاکنون تنها روند موفق بین‌المللی برای کاهش تنش در سوریه است و ضروری است که از دستاوردهای آن پاسداری شود.» او همچنین ابراز امیدواری کرد «در اجلاس سران سه کشور ایران، روسیه و ترکیه که کمتر از ۲۰ روز آینده در ترکیه برگزار می‌شود زمینه برای گفت‌وگو و تبادل نظرهای بیشتر فراهم شود و بتوانیم برای همکاری در این زمینه (حل بحران سوریه) گفت‌وگوهای بیشتری داشته باشیم.»