بحثی در باب راه و رسم شهدا

واقعیت این است که بعد از قریب سه دهه از جنگ موضوع حفظ و انتقال میراث شهدا به نسل جدید یک بحث جدی است. امروز که آخرین روزهای سال شمسی را سپری می کنیم روز شهید بهانه ای شده است تا موضوع راه و رسم شهدا دوباره در تریبون های عمومی به جریان بیفتد. مسئولان نظام زبان به توصیه گشوده اند و دستگاهها و مدیران ذیربط را به تلاش و همت بیشتر برای اشاعه میراث شهدا توصیه می کنند و عامه مردم نیز مثل گذشته دلواپس حال و آینده فرزندان و خانواده شهدا هستند و دائم آن را به عنوان یک دغدغه به زبان می آورند.

در این میان به نظر می آید بار اصلی آنچه به عنوان «انتقال باورها و آرمان جوانان شهید» مطرح می شود، بر دوش اصحاب رسانه و قلم سنگینی می کند. یعنی کسانی که در جایگاه جهت دهی به افکار عمومی و نشر و توزیع آگاهی و اطلاعات نشسته اند.

در میان صاحبان قلم و رسانه کمتر کسی را می توان یافت که در ضرورت و فضیلت این کار تردید کند. پای سخن هر کدام بنشینی با تاکید می گویند که ترویج مشرب و مسلک شهدا یک وظیفه ملی است. حتی از این هم فراتر می روند و نسبت به غفلت ها و کوتاهی هایی که در این باره شده اظهار شرمندگی می کنند.

شهدای هر ملت در جایگاه اسطوره ها و قهرمانان آن جای می گیرند و صفحات حماسی کتاب تاریخ آن ملت با قصه سلحشوری و جانفشانی آن اسطوره ها رقم می خورد.

اسطوره ها و حماسه ها در سرگذشت ملت ها نقش بی بدیل دارند تا آنجا که استادان جامعه شناسی گفته اند ؛

جامعه بی اسطوره جامعه بی پشتوانه و متزلزل است و با تلنگر هر تهدیدی ممکن است از هم بپاشد. اسطوره ها همان است که خمیر مایه هویت ما را تشکیل می دهد و در متون علوم اجتماعی  از آن به عنوان «روح ملتها» یاد می شود. روح ملی یا عرق ملی زمانی در کالبد یک جامعه جاری می شود که شهروندان آن به یک شناخت و آگاهی کافی از سرگذشت و حیات قهرمانانشان دست یابند. جزء به جزء حکایت دلاوریهای آنها را بخوانند و سینه به سینه به فرزندان و نسل های بعدی انتقال دهند. ما در جهان پرمخاطره امروز بر شانه اسطوره هایمان ایستاده ایم

بی هیچ تردیدی ایرانیان بالاترین به داشتن بالاترین اسطوره ها در تاریخ معاصر پشتگرم هستند و جمله شهدای ایران زمین نمادهای این تاریخ پر از حماسه به حساب می آیند. لکن شناخت این اسطوره ها و انسان های ناب نیازمند تامل و مطالعه عمیق و برکنار از روش تبلیغات خام دستانه است  

جوانان  ایران زمین در جنگ هشت ساله، حوادث و ماجراهایی را رقم زده اند که هر کدام مثنوی بلندی از عشق و جانفشانی برای وطن است. از هر راوی و ناظر آن هشت سال بپرسید خواهد گفت که جوانان آن روز در سلوک فردی خود مجسمه اخلاق، تواضع بودند ، سینه شان سرشار از عشق به ملت و همه زیباییها بود و اراده شان چنان استوار بود  که هیچ گاه در مصاف با دشمن و در مهلکه های خطر دچار تردید و تزلزل نمی شدند.

اکنون می توان این سوال را مطرح کرد که چه میزان از ادبیات و متون اسطوره ای ما به قهرمانان جنگ هشت ساله اختصاص یافته است سهم شهیدان هشت سال جنگ از آثار اساطیری ما چه میزان است؟