حکایت 850 محاکمۀ مطبوعاتی در دهۀ 80 در یک مجموعۀ 4 جلدی
رویداد۲۴-« اسناد و پروندههای مطبوعاتی ایران در دهۀ 80» مجموعهای است که هم به کار روزنامهنگاران میآید، هم روزنامهداران و هم حقوقدانان و نیز کارشناسان ارتباطات و البته علاقهمندان تاریخ و سیاست...
- مجموعۀ اسناد و پروندههای مطبوعاتی ایران در دهۀ 1380 خورشیدی منتشر شد. این مجموعه در 4 مجلد سر به 4 هزار صفحه میزند و شرحی از شکایتها و دفاعیات و آرای صادره را پیش چشم خواننده قرار میدهد و از شکایت یک زن دستفروش از یک نشریۀ عامهپسند تا شکایت نهادهای قدرتمند از تأثیر گذارترین و مشهورترین روزناهه ها را شامل میشود.
عذرا فراهانی، روزنامهنگار و فراهمآورندۀ این مجموعه پیش از این اسناد و پروندههای مطبوعاتی دهۀ 1370 را در سه جلد منتشر کرده بود و بدین ترتیب اکنون روزنامه نگاران، حقوقدانان، پژوهش گران، دانشآموختگان و دانشجویان رشتههای علوم سیاسی و علوم ارتباطات و دیگر علاقهمندان با اثری رو به رویند که در 7 جلد یکی از مهمترین مقاطع تاریخی را ثبت کرده است.
عذرا فراهانی که علاوه بر فعالیت و سابقه روزنامه نگاری در رشته های حقوق و علوم ارتباطات تحصیل کرده نوشته است:
«سرانجام تلاش و فعالیت چندین سالهام برای تدوین و انتشار مجموعه چهار جلدی "اسناد و پروندههای مطبوعاتی ایران دهه 80" با همه دشواریها به ثمر نشست و شد آنچه که باید میشد؛ مجموعهای چهار هزار صفحهای که در آن گزارش 850 جلسه محاکمه مطبوعاتی در سالهای 1380 الی 1389 درج شده است».
وی در مقدمه کتاب یادآور شده است: «16سال است آرای دادگاههای مطبوعاتی را مدون کردهام تا تلخترین و شیرینترین احکامی را که همکاران مطبوعاتیام در این سالها دریافت کردهاند، به نوعی جاودان شود و از خاطر تاریخ نروند؛ تاریخی که بنا بر اسم و اقتضایش، باید مستند باشد و دقیق، اما افسوس که گاه، فراموشکار میشود، یا در غبار مینشیند، یا تن به تحریف می-دهد؛ و من نخواستم هیچیک از این اتفاقها برای تاریخِ محاکم مطبوعاتی دهههای اخیر بیفتد.
تجربهام در گردآوری این مجموعه درحوزه آرای دادگاههای مطبوعاتی به من آموخت که تاریخ شتاب چشمگیری دارد و صبر نمیکند تا کسی برای ثبت آن برگزیده شود. هرگوشهای از احوال این روزگار اگر ثبت، تحلیل و تدوین نشد از دست رفته به حساب میآید و این از دست رفتههاست که تاریخ یک کشور را به فراموشی گرفتار میسازد. ما در زمانهای از این تاریخ زندگی میکنیم که بیش از هر موقع دیگر در نانوشتن تاریخ و فراموشی آن مقصریم.»
مجموع صفحات کتاب نزدیک 4 هزار صفحه است و در وهلۀ نخست به کار کتابخانه های عمومی و تخصصی، دانشکدهها و بنگاهها و مؤسسات مطبوعاتی و رسانه ای می آید و در نوبت بعد روزنامه نگاران و خبرنگاران و دانشجویان علاقه مند سراغ آن می روند و قیمت کتاب اگرهم برای دسته دوم قدری بیشتر از قدرت خرید معمول به نظر رسد برای گروه اول هم مورد نیاز و مناسب است.
مجموعۀ 4 جلدی «اسناد و پرونده های مطبوعاتی ایران در دهۀ 80» مورد استقبال نویسندگان و روزنامه نگاران قرار گرفته و بعضا دربارۀ آن نظر داده اند و از جمله ماشاء الله شمس الواعظین روزنامه نگار کهنه کار که خود نیز درگیر برخی از پرونده ها بوده پیشنهادی را مطرح کرده و نوشته است:
«اینک که مجموعۀ دوم پرونده های مطبوعاتی به دست چاپ ودر واقع به دوش تاریخ سپرده شده تا داستان غمانگیز قافله روشنگران سرزمین ایران را برای نسل های آینده روایت کند من به همکار گرامی ام عذرا فراهانی به خاطر تلاش بی وقفه اش در راه سپردن این مرحله دشوار تاریخ مطبوعات ایران به حافظه تاریخ درود می فرستم و اورا دعوت می کنم که اگر از این کار به یاد ماندنی فراغت پیدا کرد گام بعدی را بردارد...
گام بعدی شاید دشوارتر باشد اما می تواند مکمل ارزنده ای برای گام اول باشد....گام دوم آن است که مجموعه این احکام در زمان خودش بازتاب های زیادی در رسانه های ملی وبین المللی و سازمانهای مدافع حقوق بشر و آزادی مطبوعات داشت. بسیاری از حقوق دانان برجسته کشور نسبت به صدور احکام [...] علیه رورنامه نگاران واکنش نشان دادند واین واکنش ها در مطبوعات داخلی نیز منتشر شد..این موضوع به ویژه در اوایل دهه هفتاد تا نیمه اول دهه هشتاد شمسی به چشم می خورد...
انتشار این مجموعه واکنشها در قبال هریک از پرونده ها وبه تناسب موضوع میتواند برای پژوهشگران آینده روشن گرانه وبرای مسئولان قضایی آینده عبرت آموز است...»
