فیلترینگ و اعتماد عمومی

رویداد۲۴-داشتن دو ویژگی برای موفقیت شبکه‌های مجازی پیام رسان ضروری است؛ اول داشتن زیرساخت فنی و تکنیکی مناسب برای سهولت کار کاربران و دوم وجود شرایطی که در آن کاربران این شبکه‌ها نسبت به فضایی که در اختیارشان قرار می‌گیرد اعتماد و اطمینان کامل داشته باشند  در شرایطی که بحث فیلترینگ تلگرام یک بار دیگر به‌صورت پررنگ مطرح شده ضروری به‌نظر می‌رسد که زمینه‌های موفقیت و عدم موفقیت اجرای چنین سیاستی به بحث گذاشته شود. چرا که ما با حوزه‌ای مواجه هستیم که خواه ناخواه افکار عمومی حساسیت ویژه‌ای روی آن پیدا کرده است. در بحث فیلترینگ شبکه‌های اجتماعی باید بین پیام‌رسان‌ها و شبکه‌هایی که بیشتر به مثابه رسانه عمل می‌کنند، مانند توئیتر و فیس بوک تفکیک قائل بود. پیام رسان‌ها در واقع واجد حساسیت‌های به مراتب بیشتری هستند، چرا که علاوه بر کارکردهای رسانه‌ای که دارند، پیام‌ها، حریم‌ها و فضاهای شخصی هم قسمت مهمی از کارویژه این ابزارها را تشکیل می‌دهد.

بر همین اساس داشتن دو ویژگی برای موفقیت شبکه‌های مجازی پیام رسان ضروری است؛ اول داشتن زیرساخت فنی و تکنیکی مناسب برای سهولت کار کاربران و دوم وجود شرایطی که در آن کاربران این شبکه‌ها نسبت به فضایی که در اختیارشان قرار می‌گیرد اعتماد و اطمینان کامل داشته باشند. با داشتن این دو شرط نه تنها تشویق استفاده از پیام‌رسان‌های داخلی اقدام بدی نیست که حتی می‌تواند از جنبه‌های مختلف هم قابل دفاع باشد. رونق شبکه‌های داخلی حتی از بعد امنیتی نیز به نفع کشور خواهد بود. اما در شرایطی که دو شرط یادشده فراهم نباشند، مسدود کردن و فیلترینگ شبکه‌های خارجی باعث افزایش اقبال و رجوع مردم به فیلترشکن‌ها خواهد شد تا پیام‌رسان‌های داخلی. آنچنان که در زمان فیلتر بودن تلگرام در اعتراضات دیماه هم شاهد بودیم. آن موقعیت و افزایش چندین برابری حجم رجوع مردم به فیلترشکن‌ها برای استفاده از تلگرام و دیگر شبکه‌های اجتماعی اصولاً می‌بایست درس عملی و عینی برای متولیانی باشد که امروز طرفدار فیلترینگ تلگرام هستند و می‌گویند با این کار میزان استفاده کاربران از شبکه‌های داخلی افزایش می‌یابد. به نظر می‌رسد مسئولان و افراد معتقد به این استدلال باید پیش از هر چیز به این سؤال پاسخ دهند که چرا در مدت فیلتر تلگرام در دیماه، چنین اتفاقی نیفتاد و مردم روی خوشی به شبکه‌های اجتماعی و پیام رسان‌های داخلی نشان ندادند؟
اما فارغ از این، موضوع دیگری هم در اینجا مطرح است که آن هم نوع مدیریت افکار عمومی در خصوص سیاست‌ها و برنامه‌های کشور در حوزه فضای مجازی است. فرض بگیریم اساساً شبکه‌ها و پیام‌رسان‌های داخلی ما هم از نظر امنیت و هم به لحاظ کیفیت خدمات و کارآیی در سطح پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های خارجی باشند. باز هم در چنین شرایطی فیلترینگ نرم‌افزارهای خارجی و اجبار مردم به استفاده از پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های داخلی یک پیامد مهم خواهد داشت و آن هم افزایش بی‌اعتمادی و شک جامعه است. مردم در چنین شرایطی هم از خود خواهند پرسید به چه دلیلی نباید مانند بسیاری از نقاط دنیا حق انتخاب شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌های مورد استفاده خود را داشته باشند. به عبارتی در این بحث نوع رفتار دستگاه‌های ذی ربط در کوچاندن جامعه از شبکه‌های اجتماعی خارجی به نمونه‌های داخلی هم بسیار مهم است و کوچکترین رفتار نامناسب می‌تواند منجر به از دست رفتن اعتماد نسبت به شبکه‌های داخلی باشد. به عبارتی ترویج پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی داخلی نیازمند روی آوردن به شیوه ایجابی است نه سلبی. با در نظر گرفتن چنین شروطی ترویج پیام‌رسان‌های داخلی نه تنها کاری مفید بلکه واجب و ضروری است که باید انجام شود و البته به تعبیر رئیس جمهوری نه با هدف فیلتر کردن بلکه با هدف از بین بردن انحصار و ایجاد رقابت.