پیامدهای خروج «نجفی» از بهشت

رویداد۲۴- با قطعی شدن استعفای محمدعلی نجفی از شهرداری تهران شرایط برای ادامه کار اصلاح‌طلبان مانند گذشته نخواهد بود و به نظر می‌رسد اصلاح‌طلبان کار دشواری در پیش رو خواهند داشت.

در اهمیت حضور نجفی در شهرداری تهران همین بس که یکی از مسئولان قوه قضائیه در اظهاراتی عجیب و غیرمنتظره خواستار عدم پافشاری شورای شهر بر حضور نجفی در شورای شهر شده است.این در حالی است که برخی از اعضای شورای شهر نسبت به مشخص نشدن 12 پرونده قضایی مدیران سابق شهرداری که نجفی آن‌ها را به جریان انداخته بود از قوه قضائیه گلایه دارند. بااین‌وجود به نظر می‌رسد رفتن نجفی از بهشت برای جریان اصلاحات که این روزها به  دلایل اقتصادی با ریزش بدنه اجتماعی خود هم مواجه شده‌اند، چهار پیامد مهم خواهد داشت. 

نخست اینکه ترک صندلی شهردار تهران توسط یک اصلاح‌طلب شناسنامه‌دار مانند نجفی به همان اندازه که از نظر روانی برای اصلاح‌طلبان ناخوشایند است برای اصولگرایان خوشایند خواهد بود و انگیزه مضاعفی به اصولگرایان خواهد داد. بدون شک حضور نجفی در شهرداری تهران یک برگ برنده بزرگ برای اصلاح‌طلبان در دو انتخابات مجلس و ریاست جمهوری آینده بود؛ چراکه مدیریت شهر تهران در انتخابات ریاست جمهوری همواره از اهمیت بالایی برخوردار بوده و جریان‌های سیاسی تلاش می‌کنند اغلب استراتژی‌های انتخاباتی خود را در تهران اجرا کنند تا در سطح ملی بازتاب داشته باشد.

دوم اینکه با ناآرامی‌های دی ماه سال96 و محافظه‌کاری دولت حسن روحانی و از سوی دیگر عملکرد غیرقابل‌قبول فراکسیون امید در مجلس دهم تنها امید بدنه جریان اصلاحات به شورای شهر تهران و شهرداری تهران بود که با رفتن نجفی به نظر می‌رسد هر سه سنگر اصلاح‌طلبان با اهداف از پیش تعیین شده فاصله خواهد گرفت. در نتیجه فقدان نجفی که می‌توانست در قامت یک رئیس‌جمهور نیز برای اصلاح‌طلبان فعالیت کند چالش بزرگی برای اقناع بدنه جریان اصلاحات به وجود خواهد آورد. 

سوم اینکه نجفی از معدود افرادی در جریان اصلاحات بود که مورد اجماع همه طیف‌های اصلاح‌طلب قرار داشت. این در حالی است که به‌احتمال زیاد جانشین وی هر کسی که باشد نخواهد توانست همه طیف‌های اصلاح‌طلب را به دنبال خود بکشاند. نکته دیگر اینکه در بین گزینه‌های مطرح شده برای شهرداری تهران فردی که هم‌طراز با نجفی باشد وجود ندارد و به‌احتمال زیاد شهردار آینده تهران از جایگاه و اعتبار نجفی برخوردار نخواهد بود. (این در حالی است که بر اساس میثاق نامه شورای شهر پنجم محسن هاشمی اجازه خروج از شورا را نداشته باشد).

و چهارم اینکه شورای شهر پنجم بر اساس توانایی‌ها و رویکرد مدیریتی نجفی که مدیری استراتژیک بود برنامه‌ریزی کرده بود. در نتیجه با کناره‌گیری نجفی از شهرداری تهران برنامه‌های شورای شهر نیز دچار اخلال شده و ممکن است در کارنامه کلی شورای شهر تأثیر منفی بگذارد. محمدعلی نجفی در جریان اصلاحات و همچنین در فضای سیاسی ایران یک برند سیاسی به شمار می‌رود و نمی‌توان کناره‌گیری وی از یکی از مهم‌ترین صندلی‌های مدیریتی کشور را کوچک و بی‌اهمیت تلقی کرد. 

این در حالی است که جریان اصلاحات با چالش جدید و عمیق دوران پساروحانی و جایگزین مناسب برای ادامه رویکرد اعتدالی و اصلاحی در کشور پس از سال1400 مواجه خواهد بود. به همین دلیل نیز کوچک‌ترین اتفاقات رخ داده در سال‌های منتهی به پایان دولت حسن روحانی می‌تواند در سرنوشت آینده ایران تأثیرگذار باشد. به نظر می‌رسد اتاق فکر اصلاح‌طلبان باید در کوتاه‌مدت برای ادامه رویکرد اصلاحی در مدیریت شهر تهران چاره مناسبی اتخاذ کند تا حرکت اصلاح‌طلبان در سال‌های آینده با مانع و چالش جدی مواجه نشود.