آخوند صورتی کیست؟

رویداد۲۴ | یکی از بحث‌برانگیزترین موضوعات و پربازدیدترین فیلم‌ها در شبکه‌های اجتماعی، مستند «عمامه صورتی» به کارگردانی حسین شمقدری بوده است که در فضای مجازی منتشر شده است. این فیلم ۳۰ دقیقه‌ای به دنبال پاسخ به مسائل حجاب، امر به معروف و نهی از منکر است و یک روحانی میانسال را به میان زنانی که بدحجاب یا بی‌حجاب خوانده می‌شوند می‌برد تا دیدگاه‌ها و استدلال‌های آنها را درباره نوع پوششی که انتخاب کرده‌اند، جویا شود.

فیلم مستند «عمامه صورتی» می‌تواند هم فرصتی برای زیست‌بوم فرهنگی و اجتماعی ایران امروز به همراه داشته باشد و هم آفت‌ها و لطماتی. آنچه از این اثر می‌توان آموخت، ضرورت گفتگو با نسل جدید و معمایی است. این نسل بیشتر از هر چیز از «ناهماهنگی» مسئولان با ارزش‌های خود گلایه دارد.

داستان مستند عمامه صورتی

حجت‌الاسلام شیخ حسین صفری همان به اصطلاح آخوند صورتی است که در این مستند به پارک‌ها، کافه‌ها، معابر عمومی و شهرک‌های ساحلی شمال می‌رود و به صورت مستقیم با زنانی که حجاب ندارند، گفت‌وگو می‌کند. مصاحبه‌شوندگان که حضور یک روحانی را نزدیک و غیرمتعارف می‌پندارند، ابتدا با ترس و شگفتی واکنش نشان می‌دهند، اما به زودی با زبانی بی‌پروا، نظرات خود را درباره حجاب اجباری، نهاد روحانیت و نظام حکمرانی دینی مطرح می‌کنند.

تقریباً نیمی از زمان فیلم به این نظرخواهی‌ها اختصاص دارد، اما در نیمه دوم، مستندساز به تدریج از توصیف به تبیین و ریشه‌یابی می‌پردازد. در این بخش، دیگر مردم به عنوان «راوی» صحبت نمی‌کنند؛ بلکه کارگردان و شیخ حسین صفری خود به دوربین شواهدی ارائه می‌دهند تا نشان دهند که اگر فریضه امر به معروف و نهی از منکر در شرایط کنونی کارآمدی لازم را ندارد، به دو دلیل است: اول اینکه این فریضه را به موضوع حجاب محدود کرده‌ایم و از امر به معروف مدیران و مسئولان غافل مانده‌ایم؛ و دیگر اینکه در برابر موج اشرافی‌گری برخی مسئولان رده‌بالای نظام منفعل بوده‌ایم و با سکوت در قبال این اشرافیت، مردم را به رفتارهای واکنشی واداشته‌ایم.

مستند «عمامه صورتی» با صراحتی دور از انتظار، به نقد رفتارهایی از جمله امام جمعه مشهد و علمای قم در حوزه مسائل اقتصادی می‌پردازد.

روحانی «عمامه صورتی» کیست؟

حسین صفری، که در مستند «عمامه صورتی» حضور دارد، بازیگر نقش روحانی سازمان حج و زیارت در فصل ششم سریال «پایتخت» است.

حسین شمقدری کیست؟

حسین شمقدری، کارگردان، نویسنده و بازیگر سینما و تلویزیون، در آثاری نظیر سریال تلویزیونی «میراث آلبرتا ۱»، «بهارستان-قسمت هشتم»، مستند «بهای دیدار» و سریال تلویزیونی «یزدان تفنگ ندارد» فعالیت داشته است.
او که پسر جواد شمقدری است، پس از ساخت مستندهایی، به تازگی مستندی به نام «عمامه صورتی» درباره حجاب و گشت ارشاد ساخته است. در این مستند، شمقدری به ویلاهای ریاست جمهوری در لتیان و سایر نقاط مراجعه کرده و از این مناطق که فیلمبرداری در آنها ممنوع است، فیلمبرداری هوایی انجام داده و نسبت به استفاده از این مناطق انتقاد کرده است.
حسین شمقدری در صفحه توییتر (ایکس) خود درباره آخرین مستندش نوشت: «امیدوارم این مستند بتواند طوفانی به پا کند تا ان‌شاءالله سیاست‌ها و رویه‌های نادرست پیرامون مسئله حجاب اصلاح شوند.»

شمقدری در توییت دیگری با انتشار بخشی جنجالی از این مستند نوشت: «ظاهراً گشت ارشاد مخصوص طبقه متوسط و پایین جامعه است!»

کاربران توییتر واکنش‌های مختلفی به این مستند نشان داده‌اند. سابقه حسین شمقدری در مستندسازی بر کسی پوشیده نیست و مستندهای او اغلب روایت گروه خاصی از حوادث مهم جامعه را پوشش می‌دهند و تأیید می‌کنند. با این حال، «عمامه صورتی» حتی مورد اعتراض افرادی قرار گرفته که شاید پیش‌تر کارهای شمقدری را تأیید می‌کردند.

یکی از کاربران درباره این مستند نوشت: «مستند “عمامه صورتی” علاوه بر متن شلخته و غیرعلمی، فرم ضعیف، سناریوی نامشخص، عدم مستند بودن به متون دینی و فقهی و عدم پاسخگویی به شبهات مطرح‌شده، حاوی یک نکته عجیب و متناقض است؛ فردی که با رانت پدر و حمایت ویژه برخی نهادها امکان ساخت چنین تولیداتی را یافته، در فیلم مستندش از رانت می‌نالد و از مسئولان می‌خواهد که امر به معروف و نهی از منکر را رعایت کنند.»