بازرسان رفتند، بحران در راه است؟ | گزینه نظامی روی میز باقی میماند؟
رویداد۲۴| با انتشار دو توییت از حساب رسمی آژانس بینالمللی انرژی اتمی، مشخص شد که تیم بازرسان این نهاد مستقر در ایران، کشور را ترک کردهاند. متن بیانیه بسیار کوتاه بود، اما به سرعت توجه تحلیلگران بینالمللی را جلب کرد. آژانس نوشت: «تیم بازرسان مستقر در ایران که در طول درگیریها در آنجا باقی مانده بودند، امروز تهران را ترک کردند.» در ادامه آمده است که آژانس همچنان خواهان حفظ همکاری و نظارتهای لازم در چارچوب مأموریت نظارتی خود است.
با این حال، هنوز مشخص نیست که آیا این خروج، موقت، نمادین یا دائمی است. برخی منابع مانند آسوشیتدپرس گفتهاند که بازرسان همچنان در ایران حضور دارند و خروج کامل انجام نشده است. این تناقض، بیش از هر چیز نشاندهنده پیچیدگی روابط فعلی ایران و آژانس و وضعیت مبهم حقوقی موجود است.
والاستریتژورنال نیز در خبری فوری درباره خروج بازرسان آژانس از ایران، نوشت: بر اساس گزارش منابع آگاه، آژانس بینالمللی انرژی اتمی سازمان ملل به دلیل نگرانیهای امنیتی بازرسانش را از ایران خارج کرده است و این اقدامی است که موجب قطع کامل ارتباط میان این نهاد و تهران میشود. این در حالی است که ایران اوایل همین هفته همکاری خود با این نهاد نظارتی بینالمللی را به حالت تعلیق درآورده بود.
قانون جدید، رابطه قدیمی
ترک ایران توسط بازرسان درست چند روز پس از تصویب قانون جدید مجلس برای تعلیق همکاریهای داوطلبانه با آژانس انجام شد. در ابتدای تیرماه، مجلس شورای اسلامی با قاطعیت طرح الزام دولت به توقف همکاریهای داوطلبانه با آژانس بین المللی انرژی اتمی را به تصویب رساند. این قانون عملاً دولت را موظف میکند در صورت عدم اقدام جدی آژانس برای مقابله با تهدیدات علیه تأسیسات و دانشمندان هستهای ایران، همکاریهای داوطلبانه را متوقف کند.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور نیز این مصوبه را در روزهای گذشته به سه نهاد کلیدی یعنی سازمان انرژی اتمی، وزارت امور خارجه و شورایعالی امنیت ملی ابلاغ کرده است.
عراقچی: توپ در زمین شورای عالی امنیت ملی است
در همین حال، عباس عراقچی وزیرخارجه کشورمان تأکید کرده است که همکاری با آژانس از این پس صرفاً در چهارچوب تصمیمات شورایعالی امنیت ملی ادامه خواهد یافت. عراقچی که در دیدار با نخستوزیر نروژ صحبت میکرد، گفت: «ایران همچنان عضو انپیتی باقی میماند، اما هرگونه ادامه بازرسیها باید در چارچوب منافع امنیتی کشور و تحت نظارت عالیترین نهاد امنیتی کشور انجام گیرد.»
این اظهارات نشان میدهد که تهران فعلاً در حال بازتعریف روابط با آژانس و ساختارهای نظارتی آن است. با توجه به قانون اخیر، حتی دسترسیهای سادهای مانند نصب دوربین یا بازرسیهای سرزده نیز از این پس باید مورد بررسی نهادهای امنیتی کشور قرار گیرد.
سکوت معنادار گروسی
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، در بیانیهای کوتاه صرفاً خواستار تداوم همکاری شده، اما اشارهای به دلایل دقیق خروج بازرسان نکرده است. آژانس هنوز موضع رسمی درباره تغییر سیاست ایران و قانون جدید مجلس نگرفته است. این در حالی است که بهطور سنتی، گروسی به سرعت نسبت به هر تغییری در سیاست هستهای ایران واکنش نشان میدهد. سکوت فعلی آژانس ممکن است نشانهای از انتظار برای آغاز مذاکرات یا روشن شدن تکلیف نهایی همکاریها باشد.
چشمانداز مبهم؛ بحران یا بازتنظیم روابط؟
سناریوهای مختلفی پیشروی روابط تهران و آژانس قرار دارد. یکی از احتمالات، بازگشت مشروط ایران به همکاری است؛ بهویژه اگر آژانس تضمینهای امنیتی درباره سلامت مراکز و پرسنل ارائه دهد. از سوی دیگر، اگر گزارشهای آتی آژانس رنگوبوی سیاسی پیدا کند یا خواستههایی خارج از چارچوب توافقات قبلی مطرح شود، ممکن است همکاریها بیش از این به بنبست کشیده شود.
سناریوی بدبینانهتر هم مطرح است؛ افزایش فشارهای بینالمللی، فعالسازی مکانیسم ماشه از سوی اروپا، یا در بدترین حالت، تهدید به خروج از انپیتی. با این حال، به نظر میرسد تهران فعلاً نمیخواهد از مسیر دیپلماسی خارج شود، اما مصمم است که همکاریها را به چارچوبی کاملاً کنترلشده بازگرداند.
آغاز دوره جدید در روابط ایران و آژانس
ترک ایران توسط بازرسان آژانس، اگرچه ممکن است صرفاً موقت یا تاکتیکی باشد، اما نمادی از آغاز یک دوره جدید در روابط تهران و نهادهای بینالمللی به شمار میرود؛ دورانی که در آن همه چیز به «امنیت ملی» گره خورده و نقش نهادهای نظارتی داخلی پررنگتر از همیشه خواهد بود.
این را هم نباید فراموش کرد که با وجود برقراری آتشبس، سایه جنگ از سر کشور برداشته نشده و تهدیدات علیه ایران ادامه دارد. اخباری که در روزهای اخیر دربارهی احتمال برگزاری مذاکره بین عراقچی و ویتکاف منتشر شده بود، گمانه بازگشت به دیپلماسی را پررنگ کرد اما قطع همکاری با آژانس میتواند لطمه قابل توجهی به تلاشهای دیپلماتیک بزند و سبب شود گزینه حمله نظامی همچنان روی میز باقی بماند.
وقتی غرب کثیف از شبیخون اسراییل حمایت کرد دیگه باید تکلیف خودمون را با معاهدات بین المللی بدونیم
واین در حالی است که متأسفانه عراقچی خیانتکار و... هنوز هم به طور مستقیم، علنی و آشکار با مسئولان بی ادب آمریکا جنایتکار گفت وگو و همه جانبه همکاری می کنند.
حمله وحشیانه، وحشی گری و غیرانسانی این رژیم کودک کش صهیونیستی جنایتکار و با کمک، حمایت و پشتیبانی همه جانبه آمریکا جنایتکار به مردم عادی در شهرهای ایران مرتکب جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت شده است. ایران باید باز هم انتقام بگیرد
تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی به خاک ایران، اجرای قانون جنگل بود.