بازگشت «معمار قدس» به اتاق جنگ؛ پیام سخت تهران به تل‌آویو و واشنگتن

رویداد۲۴| در روز‌هایی که منطقه روی انبار باروت ایستاده و تنش‌های تهران و واشنگتن بعد از شهادت رهبر انقلاب به نقطه بی‌بازگشت رسیده است، تغییر در راس هرم فرماندهی سبزپوشان سپاه، معنایی جز تقویت آرایش جنگی ندارد. احمد وحیدی، مردی که پیش از این ردای وزارت کشور و وزارت دفاع را بر تن داشت، حالا در حساس‌ترین برهه زمانی، سکان بزرگترین نهاد نظامی کشور را به دست گرفته است.

از «نیروی قدس» تا «خیابان فاطمی»؛ وحیدی کیست؟

برای درک اهمیت این انتصاب، باید به عقب بازگشت. وحیدی نه یک سردار کلاسیک، که یک «استراتژیست امنیتی» است. او در دهه ۶۰ از پایه‌گذاران اصلی وزارت اطلاعات بود و بعدتر، به عنوان نخستین فرمانده نیروی قدس سپاه، شالوده نفوذ منطقه‌ای ایران را بنا نهاد.

نام او در لیست‌های سیاه بین‌المللی (از جمله ماجرای آمیا) دیده می‌شود و این موضوع نشان می‌دهد او در نگاه غرب، نماد «عملیات‌های فرامرزی» ایران است. وحیدی در دولت سیزدهم با تکیه بر کرسی وزارت کشور، نشان داد که در مدیریت بحران‌های داخلی و امنیتی نیز دست بالایی دارد.

چرا وحیدی؟ چرا حالا؟

انتصاب وحیدی در شرایط فعلی را می‌توان از سه منظر تحلیل کرد. نخست، عبور از فاز تدافعی به بازدارندگی فعال؛ انتخاب وحیدی به عنوان کسی که متخصص جنگ‌های نامتقارن و نفوذ منطقه‌ای است، پیامی مستقیم به تل‌آویو و واشینگتن دارد. تهران با این انتخاب نشان داد که در صورت افزایش فشارها، مهره‌ای را به میدان آورده که زبان «عملیات‌های ویژه» را بهتر از هر کسی بلد است.

دوم، یکپارچه‌سازی امنیت داخلی و اقتدار نظامی؛ تجربه وحیدی در وزارت کشور و اشراف او بر گسل‌های اجتماعی و سیاسی داخل، در کنار سوابق نظامی‌اش، او را به گزینه‌ای ایده‌آل برای مدیریت سپاه در دوران «تهدیدات ترکیبی» تبدیل کرده است. سپاه تحت فرمان وحیدی، احتمالا نظارت سخت‌گیرانه‌تری بر پیوند میان امنیت مرزی و ثبات داخلی خواهد داشت.

سوم، پایان عصر دیپلماسی در سپاه؛ برخلاف برخی پیشینیان که گاه با ادبیاتی منعطف‌تر در فضای سیاسی ظاهر می‌شدند، وحیدی یک چهره نظامی با گرایش‌های سخت‌افزاری است. انتصاب او می‌تواند پایانی بر گمانه‌زنی‌ها درباره عقب‌نشینی سپاه از مواضع منطقه‌ای باشد. او آمده است تا همان‌طور که روزی نطفه «قدس» را کاشت، حالا میوه‌های آن را در برابر فشار‌های بین‌المللی محافظت کند.

سپاه با حضور وحیدی به کدام سو می‌رود؟

سپاه پاسداران با فرماندهی احمد وحیدی، احتمالا شاهد تخصصی‌تر شدن و امنیتی‌تر شدن بیش از پیش خواهد بود. وحیدی برخلاف برخی چهره‌های رسانه‌ای، مرد سایه‌ها و تصمیمات پشت‌پرده است. خوب می‌داند که مأموریتش در سال ۱۴۰۴، نه فقط حفظ اقتدار نظامی، بلکه عبور دادن کشتی سپاه از توفان‌های سهمگین منطقه‌ای است.

باید منتظر ماند و دید سردار استراتژیست در اولین گام، چه تغییری در آرایش نیرو‌های تحت امر خود ایجاد خواهد کرد. آنچه قطعی است، ایران با وحیدی، در شطرنج منطقه‌ای مهره‌ای را حرکت داده که قصد کیش و مات دارد، نه عقب‌نشینی.