نگرانی روزنامه جوان از فردای پس از جنگ؛ جایگاه ایران در نظم آینده چه می‌شود؟
رویداد۲۴| روزنامه جوان در یادداشتی با عنوان «نظم آینده با نقشه راه امروز شکل می‌گیرد»، به بررسی ضرورت برنامه‌ریزی جمهوری اسلامی ایران برای نظم منطقه‌ای و جهانی پس از جنگ پرداخته و تأکید کرده است که تهران نباید طراحی آینده را به زمان پایان درگیری‌ها موکول کند.
این روزنامه در ابتدای یادداشت خود، پرسش اصلی پیش روی سیاست‌گذاران جمهوری اسلامی را این‌گونه مطرح کرده است: «آیا هم‌زمان با دفاع از کشور، برای جایگاه خود در نظم آینده منطقه و جهان نیز طراحی می‌کند، یا قرار است پس از جنگ با نظم و قواعدی مواجه شود که دیگران شکل داده‌اند.»
هشدار روزنامه جوان درباره واگذاری ابتکار عمل به دیگران
جوان در ادامه، میان برخورداری از قدرت نظامی و سیاسی و توانایی تأثیرگذاری بر نظم آینده تفاوت قائل شده و نوشته است که ظرفیت‌های دفاعی و منطقه‌ای ایران باید در چارچوبی منسجم برای تأمین امنیت ملی و شکل‌دهی به ترتیبات پایدار منطقه‌ای به کار گرفته شوند.
این روزنامه در بخشی از یادداشت خود می‌نویسد: «داشتن قدرت و توان اثرگذاری با برخورداری از طرحی منسجم برای شکل‌دادن به نظم آینده دو موضوع متفاوت است.»
نویسنده یادداشت معتقد است جنگ جاری، فارغ از نتیجه نهایی آن، بر محاسبات امنیتی کشور‌های منطقه و مناسبات قدرت‌های جهانی اثر خواهد گذاشت و دولت‌ها پس از پایان درگیری‌ها، درباره ائتلاف‌ها، تضمین‌های امنیتی و مسیر‌های اقتصادی خود بازنگری خواهند کرد.
جوان در همین زمینه هشدار داده است: «در چنین شرایطی، غفلت و تعویق طراحی راهبرد پساجنگ به معنای واگذاری ابتکار عمل، حداقل در بخشی از این فرایند به دیگران است.»
توافق ایران و عربستان کافی نیست
روزنامه جوان در بخش دیگری از یادداشت خود، به روابط تهران و کشور‌های منطقه پرداخته و توافق ایران و عربستان با میانجی‌گری چین در سال ۲۰۲۳ را نمونه‌ای از امکان پیشبرد دیپلماسی منطقه‌ای دانسته است؛ با این حال، تأکید کرده که توافق‌های دوجانبه به‌تنهایی نمی‌توانند جایگزین یک چارچوب جامع برای امنیت منطقه شوند.
در این یادداشت آمده است: «توافق دوجانبه، به‌تنهایی جایگزین یک چارچوب فراگیر برای امنیت منطقه نمی‌شود.»
از نگاه نویسنده، مسئله اصلی صرفاً حفظ ظرفیت‌های موجود یا مدیریت بحران‌های جاری نیست، بلکه باید مشخص شود ایران چه جایگاهی را در نظم آینده منطقه دنبال می‌کند و برای تحقق آن چه برنامه‌ای دارد.
سه محور پیشنهادی جوان برای راهبرد پساجنگ
جوان در ادامه، تدوین راهبرد پساجنگ را بخشی از مسئولیت نهاد‌های سیاسی، دفاعی و امنیتی کشور دانسته و تأکید کرده است که این موضوع نباید صرفاً در حد یک بحث پژوهشی باقی بماند.
این روزنامه سه محور را برای چنین برنامه‌ای ضروری دانسته است: «تعریف جایگاه مطلوب ایران در نظم منطقه‌ای آینده»، «طراحی سازوکار‌های گفت‌و‌گو، مدیریت بحران و جلوگیری از برخورد‌های ناخواسته با همسایگان» و «پیوندزدن ظرفیت‌های ژئوپلیتیکی شیعه با همکاری گسترده‌تر جهان اسلام، بدون نادیده‌گرفتن تفاوت منافع، حاکمیت ملی کشور‌ها و نگرانی‌های امنیتی متقابل».
در ادامه یادداشت، بر ضرورت تبدیل ایده امنیت مشترک به سازوکار‌های عملی تأکید شده است. جوان نوشته است: «امنیت مشترک زمانی معنا دارد که از سطح شعار فراتر رفته و به قواعد، کانال‌های ارتباطی و توافق‌های قابل ارزیابی تبدیل شود.»
امنیت پساجنگ چه ارتباطی با معیشت مردم دارد؟
روزنامه جوان در بخش پایانی یادداشت خود، برنامه‌ریزی برای نظم آینده را صرفاً موضوعی نظامی یا دیپلماتیک ندانسته و آن را با آینده اقتصادی و اجتماعی کشور نیز مرتبط کرده است.
این روزنامه نوشته است که برای افکار عمومی، امنیت ملی باید با چشم‌انداز آرامش، توسعه و معیشت پیوند بخورد و برای مسئولان نیز هماهنگی میان سیاست دفاعی، دیپلماسی و برنامه‌ریزی بلندمدت ضرورت دارد.
جوان در پایان، پرسش محوری خود را بار دیگر مطرح کرده است: «ایران در نظم پساجنگ چه جایگاهی خواهد داشت، یا برای شکل‌دادن به آن چه برنامه‌ای دارد و چه طرحی ارائه می‌کند؟»
این روزنامه در جمع‌بندی یادداشت خود تأکید کرده است که طراحی جایگاه ایران در نظم آینده را نمی‌توان به روز‌های پس از جنگ موکول کرد و نوشته است: «دفاع از کشور، وظیفه امروز است؛ اما طراحی نظمی که احتمال تهدید‌های فردا را کاهش دهد، بخش جدایی‌ناپذیر همان مسئولیت است.»
