از فیتکس تهران تا ماراتن کیش؛ چرا نمایش زنان ورزشکار به پرونده قضایی تبدیل می‌شود؟
رویداد۲۴| انتشار تصاویر پنجمین نمایشگاه تخصصی تناسب اندام و تجهیزات ورزشی فیتکس در تهران، این رویداد را از یک نمایشگاه تجاری و ورزشی به موضوعی جنجالی و پرحاشیه تبدیل کرده است. خبرگزاری‌های مهر، فارس و تسنیم و همچنین صداوسیما، به‌جای تمرکز بر فعالیت‌های ورزشی زنان و معرفی محصولات و تجهیزات این صنعت، بر پوشش شرکت‌کنندگان و حرکات نمایشی آنها متمرکز شده‌اند. هم‌زمان، گزارش‌هایی درباره مسدودشدن صفحه اینستاگرام نمایشگاه منتشر شده و مدیرکل ورزش و جوانان استان تهران نیز گفته است این اداره از برگزاری رویداد اطلاعی نداشته است.
این نخستین بار نیست که انتشار تصاویر حضور زنان در یک رویداد ورزشی به واکنش تند طیفی از رسانه‌ها و ورود دستگاه قضایی منجر می‌شود. از ماراتن کیش تا مسابقه دو ۱۰ کیلومتری تهران، تکرار چنین حاشیه‌هایی این پرسش را مطرح می‌کند که چرا در ایران، تصاویر ورزش زنان گاهی بیش از خود مسابقه و دستاورد‌های ورزشی به موضوع اصلی تبدیل می‌شود؟
فیتکس چه بود و چرا تصاویرش جنجال به پا کرد؟
پنجمین نمایشگاه تخصصی تناسب اندام و تجهیزات ورزشی «فیتکس ۱۴۰۵» از ۲۹ مهر تا اول آبان در مرکز نمایشگاهی بوستان گفت‌و‌گو در تهران برگزار شد. این رویداد با هدف معرفی تجهیزات و محصولات مرتبط با بدنسازی و تناسب اندام، ایجاد ارتباط میان تولیدکنندگان و عرضه‌کنندگان، معرفی خدمات تخصصی و فراهم‌کردن زمینه همکاری میان فعالان صنعت ورزش برپا شده بود.
در چنین نمایشگاه‌هایی، حضور شرکت‌های فعال در حوزه تجهیزات بدنسازی، محصولات ورزشی، سامانه‌های ارزیابی بدن و خدمات مرتبط با تناسب اندام، بخش اصلی برنامه را تشکیل می‌دهد. مربیان، مدیران باشگاه‌ها و فعالان این بازار نیز از مخاطبان چنین رویداد‌هایی هستند. بنابراین، فیتکس در اصل یک نمایشگاه تخصصی برای معرفی محصولات و ایجاد ارتباط تجاری در صنعت ورزش بود، نه یک مسابقه ورزشی یا مراسمی با محوریت حرکات نمایشی.
با این حال، انتشار ویدئو‌هایی از تمرین‌ها، حرکات آکروباتیک و نمایش توانایی‌های بدنی ورزشکاران، به‌ویژه زنان، مسیر خبرسازی درباره این نمایشگاه را تغییر داد. تصاویر منتشرشده به‌سرعت مورد نقد قرار گرفت و موضوع پوشش و نوع حرکات شرکت‌کنندگان بر اصل رویداد غلبه کرد.
خبرگزاری تسنیم در گزارشی با عنوان «ناهنجاری گسترده در نمایشگاه فیتکس» خواستار ورود متولیان ورزش و نهاد‌های ذی‌صلاح شد. خبرگزاری مهر نیز با انتشار مطلبی درباره «ضرورت ورود دستگاه قضا به نحوه برگزاری نمایشگاه فیتکس»، بر بررسی مجوز‌ها و مسئولیت نهاد‌های برگزارکننده تأکید کرد. فارس هم با عنوان «آمدی ورزش یا که بی‌حیایی» به تصاویر نمایشگاه واکنش نشان داد.
صداوسیما نیز به این موضوع پرداخت و خواستار ورود دستگاه قضایی و برخورد با مسئولان و عوامل برگزاری چنین نمایشگاه‌هایی شد. کیارش دنیادیده، خبرنگار خبرگزاری دانشجو، نیز در برنامه خبری «راس یک» از آنچه پوشش نامناسب برخی شرکت‌کنندگان می‌دانست انتقاد کرد و تصاویر منتشرشده را مایه «شرم نیابتی» خواند.
در این واکنش‌ها، مسئله اصلی به‌تدریج از کارکرد نمایشگاه و فعالیت ورزشی شرکت‌کنندگان فاصله گرفت و به موضوعی درباره حدود پوشش، تفسیر حرکات نمایشی و ضرورت برخورد با برگزارکنندگان تبدیل شد.
از بی‌خبری وزارت ورزش تا ورود دستگاه قضا
حاشیه‌های فیتکس به انتقاد رسانه‌ای محدود نماند. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، صفحه اینستاگرام نمایشگاه نیز با دستور قضایی و به اتهام انتشار «محتوای مجرمانه» مسدود شده است. با این حال، جزئیات رسمی و مستقلی درباره مستندات این تصمیم و روند قضایی احتمالی در دسترس نیست.
از سوی دیگر، حبیب ستوده‌نژاد، مدیرکل ورزش و جوانان استان تهران، در واکنش به حواشی اعلام کرده است که نمایشگاه زیر نظر اداره کل ورزش و جوانان برگزار نشده و این اداره از برگزاری آن اطلاعی نداشته است. او همچنین از پیگیری برای شناسایی نهاد صادرکننده مجوز و بررسی موضوع خبر داده است.
این اظهارات، مسئله دیگری را به ماجرا اضافه می‌کند: اگر متولی اصلی ورزش استان از برگزاری نمایشگاهی با عنوان تخصصی ورزشی اطلاع نداشته، چه نهادی مسئول صدور مجوز، نظارت بر برنامه‌ها و پاسخ‌گویی درباره نحوه برگزاری آن بوده است؟ و اگر مجوزی صادر شده، چرا پس از پایان رویداد، موضوع به اختلاف بر سر مسئولیت نظارت و درخواست برخورد قضایی رسیده است؟
از ماراتن کیش تا مسابقه دو تهران؛ یک سناریوی تکراری
حاشیه‌های فیتکس در شرایطی شکل گرفته که پیش از این هم، چند رویداد ورزشی دیگر نیز به دلیل حضور زنان و انتشار تصاویر آنها با واکنش‌های مشابه مواجه شده‌اند. یکی از مهم‌ترین نمونه‌ها، ماراتن کیش در آذر ۱۴۰۴ بود؛ رویدادی که با حضور هزاران دونده برگزار شد، اما انتشار تصاویر زنان شرکت‌کننده با پوشش اختیاری، واکنش تند برخی رسانه‌ها را به دنبال داشت. مثلا خبرگزاری تسنیم در گزارشی با عنوان «ماراتن کیش و ماجرای ترویج علنی بی‌حجابی» خواستار برخورد با مسئولان مربوطه شده بود. در ادامه نیز، دادستانی کیش از تشکیل پرونده قضایی و بازداشت دو نفر از عوامل اصلی برگزاری مسابقه خبر داد.
چند ماه بعد، مسابقه دو ۱۰ کیلومتری تهران در بوستان ولایت نیز با وضعیتی مشابه روبه‌رو شد. این رقابت روز ۲۷ شهریور ۱۴۰۵ برگزار شد و زنان و مردان در دو نوبت جداگانه در آن شرکت کردند. انتشار تصاویر شماری از زنان بدون حجاب اجباری، موجی از واکنش‌ها را برانگیخت و مقام‌های ورزشی استان تهران اعلام کردند که پیش از مسابقه از شرکت‌کنندگان زن تعهد رعایت حجاب و شئونات اسلامی گرفته شده بود.
پس از این مسابقه نیز دادستانی تهران از تشکیل پرونده قضایی برای عوامل و دست‌اندرکاران خبر داد. در ادامه، گزارش‌هایی درباره احضار برگزارکننده و مقام‌های مرتبط با صدور مجوز منتشر شد. نکته قابل توجه آن بود که مقام‌های ورزشی پیش‌تر از قانونی‌بودن برگزاری مسابقه و صدور مجوز سخن گفته بودند، اما این موضوع مانع از آغاز روند قضایی نشد.
در هر سه نمونه، یعنی ماراتن کیش، مسابقه دو تهران و نمایشگاه فیتکس، تصاویر حضور زنان به نقطه شروع مناقشه تبدیل شد. البته ماهیت این رویداد‌ها یکسان نیست: کیش و تهران مسابقه‌های دو بودند و فیتکس نمایشگاهی تخصصی با کارکرد تجاری و ورزشی است. با این حال، واکنش‌ها در هر سه مورد نشان می‌دهد که موضوع پوشش زنان می‌تواند بر سایر ابعاد یک رویداد ورزشی سایه بیندازد.
