پیش فرض های ایران در تقابل با آمریکا
مواضع و اقدامات اخیر ضد ایرانی دولت و سنای ایالات متحده، اگرچه حاکی از یک برنامهریزی قبلی بوده و با اقدامات پیشین ایالات متحده نیز متناسب است؛ اما تا حدی نیز تحت تأثیر مسائل اخیر در پیوند با برخی کشورهای عرب منطقه- به طور مشخص عربستان سعودی و امارات- اتخاذ شده است.
رویداد۲۴-مواضع و اقدامات اخیر ضد ایرانی دولت و سنای ایالات متحده، اگرچه حاکی از یک برنامهریزی قبلی بوده و با اقدامات پیشین ایالات متحده نیز متناسب است؛ اما تا حدی نیز تحت تأثیر مسائل اخیر در پیوند با برخی کشورهای عرب منطقه- به طور مشخص عربستان سعودی و امارات- اتخاذ شده است.آیا تحریمهای جدید سنا و البته سخنان وزیر خارجه آمریکا، تأثیری بر اقدامات خصومتآمیز این دو کشور علیه ایران در سطح منطقه خواهد داشت؟ باید گفت هدف از این اقدام بیشتر ایجاد یک فضای روانی و تلاش برای بازگشت فضای ایرانهراسی در منطقه است. با توجه به وضعیت عراق و سوریه که نسبت به گذشته دارای ثبات و پیشرفتهای بیشتری در مبارزه با داعش هستند و تنش عربی اخیر که صف قطر، کویت و عمان را بیش از گذشته از سعودیها و کشورهای اقماری آن جدا کرده است، سعودیها و ایالات متحده از توان ضربهزدن کمتری به ایران برخوردارند. در جهان نیز این اقدامات، اثرگذاری گذشته را ندارد؛ بههرحال ایران بهتازگی انتخاباتی با حضور قریب به ٧٠ درصد مردم و یک رقابت جدی سیاسی را به نمایش گذاشته و دولت ایران در چهار سال گذشته، مسئولیتپذیری و حمایت از حل مسائل با دیپلماسی را در برجام و سایر حوزهها به نمایش گذاشته است. برخلاف ایران، آمریکا اکنون وضعیت باثباتی ندارد و اغلب کشورهای جهان به غیر از دو، سه کشور عرب با سیاست و اقدامات رئیسجمهوری نامتعارف آن، موافق نیستند.
بیاعتنایی ترامپ به پیمانهای جهانی و رفتار ناپسند با همتایان خود در اروپا و سایر کشورها و اعضای گروه ٢٠، بیش از گذشته اقدامات آمریکا را به چالش میکشد. حتی در خود آمریکا، انتخاباتی برگزار شد که تا مدتها، عامل تشتت و چندگانگی بود و در خود حزب جمهوریخواه، تنشهای بسیاری ایجاد کرده است.
طیفی از جمهوریخواهان در کنار دموکراتها در تلاش هستند سیاستهای آمریکا نسبت به روسیه را تندتر کنند و شاهد این قضیه، نشاندن روسیه در کنار ایران در تحریمهای اخیر سناست. رئیسجمهور آمریکا با نشستن بر سر میز عربستان در نخستین سفر خارجی خود، آمریکا را در یک تله بزرگ انداخت. همه از روابط عربستان با گروههای تکفیری و تروریستها در منطقه و جهان آگاه هستند. حال آمریکا چگونه میخواهد خود را مدعی مبارزه با داعش و تروریسم نشان دهد؟ نداشتن تصویر روشن از ایران، منطقه و جهان از سوی ترامپ و تیم اطراف او اصلیترین عامل اتفاقات اخیر است. آنان تصور میکنند برای فایقآمدن به شرایط داخلی، میتوانند با ایجاد یک دشمن موهوم و تخیلی به نام ایران و تأمین منافع مادی از کیسه برخی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس، مسائل داخلی خود را فرافکنی کنند. اقدام بسیار بهموقع روزهای اخیر طیفهای مختلف سیاسی در ایران در واکنش به مواضع و اقدامات اخیر هیئت حاکمه آمریکا، حتما این محاسبات غلط را بهتر نشان خواهد داد.
محاسبات غلطی که در یکی، دو مرکز مطالعاتی آمریکا طراحی شده و تصور میکرد بین نیروهای مختلف و دستگاههای مختلف در ایران اختلاف دیدگاههای عمیق وجود دارد و ممکن است طرح چنین مصوبهای در سنا، تعارضهای داخلی را دامن بزند. توهمات فرزند خام پادشاه عربستان در منطقه نیز دنبالهای از اشتباهات محاسباتی ایالات متحده است. تصور او این بود که حمله به یمن و دامنزدن به مواضع رسانهای علیه ایران، رقابت داخلی میان اعراب را کمرنگ خواهد کرد. امروز و بعد از بروز بحران روابط با قطر، اشتباه بزرگ سعودیها خود را نشان داده است و تعداد زیادی از اعراب از اینکه تحت هژمون عربستان قرار بگیرند، نگران شدهاند. از سوی دیگر با رفتوآمدهای گوناگون دیپلماتیک ایران با کشورهای صاحبنام جهان و توضیح آشکار شرایط منطقه و برخی ارتباطات پشت پرده، عربستان به عنوان عامل ثباتزدا مطرح شده و نمیتواند با بسیج امپراتوری رسانهای در منطقه و جهان و رشوههای عظیم به ترامپ و تعدادی از اعضای کنگره و سنا، کار خود را پیش ببرد. جهان نسبت به رفتارهای عربستان بیش از گذشته حساس شده است.
البته لابیهای قدرتمند نفتی و گازی در ایالات متحده به دنبال ایجاد فضایی در منطقه هستند که تولید و صادرات نفت شیل را سودمند کنند و از طرف دیگر با ایجاد تنش در منطقه، به فروش تسلیحات ادامه دهد. بعد از فروش تسلیحات به عربستان، قطر به خریدار سلاح از آمریکا تبدیل شد و گام بعد هم سایر کشورهای متمول نفتی نظیر کویت و امارات، در صف خرید سلاحهای آمریکایی قرار خواهند گرفت. ایران بهعنوان یک کشور دموکراتیک، باثبات و مسئولیتپذیر در ارتباط با کشورهای گوناگون، باید مجموعهای از اندیشهها و طرحها را تبیین کند و مخاطراتی را که اتفاقات اخیر در آمریکا و منطقه برای اقتصاد، امنیت و صلح و ثبات منطقه و جهان در پی دارد، به جهانیان گوشزد کند. نگاه ترامپ و اکثریت جمهوریخواهان سنا و کنگره به روسیه، چین، ژاپن، کره و حتی اروپا و استرالیا حتما میتواند به وسیله ایران بهتر از قبل تبیین شده و راه را برای ائتلافی علیه خشونت و افراطگری تکفیری هموار کند.
