کنفرانس بغداد؛ مرجعیت یا گسست سیاسی اهل سنت عراق؟

رویداد۲۴-کنفرانس بغداد که متولیان درصدد تبدیل آن به مرجعیت سیاسی اهل سنت عراق هستند، به اعتقاد کارشناسان، نه تنها تاکنون به این هدف دست نیافته اند، بلکه عملا همین انسجام فعلی سیاسی بین اهل سنت در داخل عراق را با از هم گسیختگی و تشتت مواجه کرده است.  علاوه بر ملاحظات سیاسی، قضایی و امنیتی که مخالفان، بر افراد دعوت شده به کنفرانس مطرح کرده اند، ذکر نام حامیان خارجی کنفرانس که عموما در طول سنوات گذشته در اشغال و فراخواندن تروریسم به عراق و تخریب شهرها و مناطق اهل سنت، بیشترین نقش را داشته اند، بیش از پیش کنفرانس بغداد را در مظان اتهام قرار داده است.

متولیان کنفرانس در اظهارات پراکنده ای حداقل تاکنون نام هفت کشور آمریکا، انگلیس، قطر، ترکیه، اردن، امارات و عربستان سعودی را به عنوان حامیان خارجی کنفرانس مطرح کرده اند.

'مطشر السامرایی' نماینده پارلمان از حزب اسلامی اهل سنت به رهبری 'سلیم الجبوری' رییس پارلمان عراق که متولی اصلی برپایی این کنفرانس است، امروز فقط از پنج کشور آمریکا، انگلیس، قطر، ترکیه و عربستان به عنوان حامیان خارجی کنفرانس بغداد یاد کرده است.

السامرایی به سایت خبری 'بغداد الیوم' گفته است که در کنفرانس بغداد، نمایندگان حقیقی بافت اهل سنت عراق به عنوان مرجعیت سیاسی اهل سنت در این کشور انتخاب می شوند.

وی مدعی شده است که کشورهای حامی، هیچ گونه اهداف خاصی را از طریق این کنفرانس دنبال نمی کنند بلکه با حمایت از آن، خواهان ثبات سیاسی در عراق هستند.
در مقابل 'رعد الدهلکی' از نمایندگان پارلمان از فراکسیون 'العربیه' به رهبری 'صالح مطلک' معاون سابق نخست وزیر عراق، نام کشور اردن و امارات را نیز به فهرست کشورهای حامی کنفرانس بغداد افزوده است تا در مجموع هفت کشور به عنوان حامیان این کنفرانس مطرح شده باشند.

اظهار نظرهای صورت گرفته تا به امروز نسبت به این کنفرانس نشان می دهد که اهل سنت عراق به سه طیف اساسی در قبال کنفرانس بغداد که قرار است نیمه ماه جاری میلادی برگزار شود، تقسیم شده اند.

یک عده از اهل سنت با دیدگاه ملی، با هرگونه دخالت خارجی در قضیه اهل سنت عراق مخالف بوده و ادعای حمایت از اهل سنت را بهانه ای برای دخالت خارجی در امور داخلی عراق می دانند.

این عده معتقدند که ورود عامل خارجی به صحنه رقابت های سیاسی داخلی عراق باعث از هم گسستگی انسجام داخلی بین اهل سنت بر مبنای گرایش های سیاسی به طرف های خارجی می شود که ماحصل این اتفاق، تبدیل این امتداد خارجی به عاملی برای دخالت و تامین منافع کشورهای خارجی خواهد شد.

تعدادی از اعضای فراکسیون اتحاد قوا که سلیم الجبوری منتسب به آن است از این دسته هستند و در پیشاپیش این افراد، 'عبدالرحمن اللویزی' از نمایندگان برجسته استان نینوا قرار دارد.
علاوه بر نمایندگان و شخصیت های سیاسی اهل سنت، تعدادی از سران عشایر الانبار و صلاح الدین و روحانیون و نهادهای دینی اهل سنت مانند دار الافتاء به رهبری 'مهدی الصمیدعی' نیز در این دسته بندی قرار گرفته اند.
این نمایندگان در ضدیت با کنفرانس فراگیر رهبران سیاسی اهل سنت در بغداد درصدد برپایی یک کنفرانس موازی با عنوان 'کنفرانس ملی' در پایتخت عراق هستند.
این کنفرانس برخلاف کنفرانس بغداد که فقط منحصر به رهبران سیاسی اهل سنت است، از همه طیف های اجتماعی و سیاسی عراق دعوت شده و ائتلاف دولت قانون به رهبری 'نوری المالکی'، از مهمترین تایید کنندگان کنفرانس موازی است.

در این راستا، 46 تن از اعضای فراکسیون اتحاد قوا در تازه ترین تصمیم خود، با جمع آوری امضا درصدد برکناری 'احمد المساری' از ریاست فراکسیون اتحاد قوا در پارلمان عراق هستند، زیرا از حامیان کنفرانس بغداد است.

طیف دوم مخالفان، نه به خاطر مسائل سیاسی داخلی بلکه به دلیل وابستگی سیاسی خارجی که در تضاد با برخی از حامیان خارجی دیگر است، ناچار به مخالفت شده اند.

برخلاف ادعای السامرایی که نام عربستان سعودی را در میان حامیان خارجی کنفرانس بغداد آورده، گزارش ها حاکیست که عربستان سعودی به دلیل اختلافاتش با قطر و ترکیه بر سر بحران موجود در حوزه کشورهای امیر نشین خلیج فارس، حمایت خود را از کنفرانس بغداد برداشته است.

همسو با انصراف ریاض، شخصیت ها و رهبران سیاسی سنی نزدیک به دولت سعودی در عراق نیز از حضور در کنفرانس انصراف داده اند که برجسته ترین چهره در این میان، 'خمیس الخنجر' رییس جریان موسوم به 'پروژه عربی عراق' است.

این درحالیست که سعودی ها در طول سه سال گذشته همواره از حامیان اصلی تمامی کنفرانس های اهل سنت در خارج از عراق بوده اند و این اولین بار است که به خاطر اختلافات شان با قطر و ترکیه، از کنفرانسی در این سطح انصراف می دهند.

در حال حاضر، سلیم الجبوری رییس پارلمان عراق که از اعضای حزب اسلامی (شاخه اخوان المسلمین در عراق) و متمایل به قطر است و 'اسامه النجیفی' معاون رییس جمهور و نزدیک به دولت ترکیه، دو رهبر عمده سنی های عراق هستند که مدافع برپایی کنفرانس هستند.

خبرگزاری 'المعلومه' عراق امروز پنجشنبه به نقل از منابع مطلع عراقی نوشته است که بین الجبوری و النجیفی بر سر مکان برگزاری کنفرانس اختلاف در گرفته است.

براساس این گزارش، النجیفی اصرار دارد که مکان کنفرانس به اربیل انتقال داده شود اما الجبوری اصرار دارد که کنفرانس در بغداد باشد و افرادی که به هر دلیل نمی توانند در آن شرکت کنند، از طریق تلویزیون مدار بسته در جلسات حضور یابند.
برنامه های کنفرانس، افراد دعوت شده و وجود عامل خارجی، سه مشکلی هستند که باعث شده است که روز به روز بر تعداد مخالفان با کنفرانس بغداد افزوده شود تا جایی که یکی از شیوخ برجسته الانبار تهدید کرده است که کنفرانس را بر سر شرکت کنندگان آن، خراب می کند.

مخالفان کنفرانس بغداد که در بین آنها شخصیت های مهمی از اهل سنت وجود دارند، با تبدیل کنفرانس به عنوان مرجعیت واحد سیاسی برای اهل سنت عراق مخالف هستند.

همچنین دعوت از افراد متهم به تروریسم امثال طارق الهاشمی و رافع العیساوی و چهره های حزب منحله بعث و متهمان تحت تعقیب دستگاه قضایی عراق نیز از اموری است که تردیدها را نسبت به کنفرانس به عنوان سکویی برای بازگرداندن مجدد ورشکستگان سیاسی به روند سیاسی عراق، بالا برده است.

عدم اعتماد عمومی به هفت حامی خارجی به خاطر سیاست های خصمانه ای که در طول سنوات گذشته نسبت به عراق داشته اند، باعث شده است تا نسبت به اهداف خارجی پشت پرده این کنفرانس، تردید باشد.

برخی چهره های اهل سنت، برای کسب اعتماد مخالفان و تخفیف از نگرانی های آنها از حامیان خارجی، حتی نام جمهوری اسلامی ایران را به عنوان حامی غیر علنی کنفرانس مطرح کرده اند.
مطشر السامرایی امروز پنجشنبه مدعی شده است که جمهوری اسلامی ایران مانند پنج کشور مطرح شده، حامی اصلی نیست اما نفس برگزاری کنفرانس را تایید کرده است.

اما رعد الدهلکی از اعضای اتحاد قوا با رد ادعای السامرایی، تایید جمهوری اسلامی ایران را از این کنفرانس کاملا رد کرده است.

غیر از اهل سنت، دیگر جریان های عراق از جمله کردها، شیعیان و لیبرال ها مواضع متفاوتی نسبت به کنفرانس داشته اند که قاطبه آنها، در مخالفت با آن بوده است.

جریان سیاسی کردها در عراق همانند همیشه نسبت به تحولات سیاسی بغداد کمترین واکنش ها را بروز داده اند و به دلیل قضایای داخلی خود به خصوص مسئله همه پرسی درباره آینده اقلیم کردستان عراق، تقریبا موضع بی طرفی را نسبت به کنفرانس بغداد اتخاذ کرده اند.

موضع جریان های سیاسی شیعه نسبت به کنفرانس بغداد بین مخالف و ممتنع است.

بارزترین مخالفت را ائتلاف دولت قانون و در راس آن 'نوری المالکی' معاون رییس جمهوری در توئیتی که در صفحه شخصی خود منتشر کرد، بیان داشت.
نوری المالکی همین موضع را در دیداری که سلیم الجبوری با وی، داشت، تکرار کرد.
مجلس اعلای اسلامی عراق به رهبری سید عمار حکیم و جریان صدر به رهبری مقتدا صدر نسبت به سر و صداهایی که پیرامون کنفرانس بغداد شده، تاکنون موضع نسبتا ممتنعی داشته و کمتر مایل به اظهارنظر بوده اند.

'ایاد علاوی' معاون سابق نخست وزیر عراق و رهبر فراکسیون العراقیه نیز به صراحت مخالفت خود را با کنفرانس هایی که با عناوین فرقه ای و مذهبی در عراق برگزار می شود، اعلام کرده است.

'حیدر العبادی' نخست وزیر عراق نیز سه شنبه هفته جاری در نشست هفتگی خود با خبرنگاران، کوشید موضع دیپلماتیک نسبت به قضیه بگیرد و نه آن را رد کرد و نه تایید اما در عین حال گفت که با برگزاری کنفرانس ها پیرامون عراق در خارج از مرزهای کشورش مخالف است.

با وجود همه مخالفت ها و ناخرسندی های علنی و پنهان نسبت به کنفرانس به ویژه بعد از طرح نام حامیان خارجی آن، اما متولیان کنفرانس بغداد همچنان اصرار دارند که در موعد مقرر برگزار می شود.

در مقابل مخالفان کنفرانس نیز روز به روز بر حجم تهدیدها و تلاش های خود برای ناکام گذاشتن دستاوردهای این کنفرانس می افزایند.

کارشناسان و ناظران امور عراق نگرانند که کنفرانس بغداد انسجام داخلی سیاسی اهل سنت را مختل کرده و فضای تنش موجود به پایگاه های اجتماعی جریان های رقیب سیاسی اهل سنت کشیده شده و اوضاع را در این مناطق از حیث امنیتی تحت الشعاع قرار دهد.