اسناد محرمانه که پرده از دلایل بحران میان کشورهای عربی برداشت

رویداد۲۴-شبکه خبری سی‌ان‌ان با انتشار اسنادی محرمانه جزئیات توافق میان کشورهای عضو شورای همکاری خیلج فارس و قطر در سال ۲۰۱۳ و توافق تکمیلی این کشورها در سال ۲۰۱۴ را فاش و اعلام کرد عدم پایبندی قطر به بندهای این دو توافقنامه دلیل اصلی بحران فعلی است.   این شبکه خبری اعلام کرد: توافقنامه ریاض که کشورهای شورای همکاری خلیج فارس در سال ۲۰۱۳ امضا و در سال ۲۰۱۴ توافقنامه‌ای در تکمیل آن را تدوین کردند کشورهای عضو این شورا از جمله قطر را به منع حمایت از همه فعالیت‌ها و سازمان‌های تروریستی مخالف این شورا و مصر از جمله اخوان المسلمین ملزم می‌کند.

شبکه سی‌ان‌ان تصاویری از این دو توافقنامه را که در ریاض امضا شد و در یکی از آنها امضای امیر قطر دیده می‌شود منتشر کرد.

بنا قطر را به عدم پایبندی به این دو توافق متهم کرده‌اند؛ مساله‌ای که می‌تواند دلیل گسترش بزرگترین و بدترین بحران دیپلماتیک در خاورمیانه طی دهه‌های اخیر را توضیح دهد.

با این حال قطر با انتشار بیانیه‌ای عربستان سعودی و امارات را به نقض ماهیت این توافق متهم کرده و مدعی شده که این کشورها بدون دلیل به تمامیت ارضی قطر حمله کرده‌اند.

در اولین توافق که در ۲۳ نوامبر سال ۲۰۱۳ به صورت دست‌نویس توسط پادشاه عربستان، امیر قطر و امیر کویت به امضا رسیده طرف‌های مختلف متعهد شدند تا از هرگونه مداخله در امور داخلی سایر کشورهای خیلج فارس خودداری کنند و همچنین مانع از حمایت‌های سیاسی و مالی گروه‌های "منحرف" در کشورهای خود شوند؛ اصطلاحی که برای توصیف گروه‌های فعال ضد دولتی استفاده شده است.

این توافق که از آن به عنوان "توافق ریاض" یاد می‌شود به صورت مشخص از گروه‌ "اخوان‌المسلمین" نام برده که به هیچ وجه نباید از آن حمایت شود؛ گروهی که اکنون کشورهای حوزه خلیج فارس، قطر را به حمایت از آن متهم می‌کنند.

در این توافق همچنین تاکید شده که از گروه‌های اپوزیسیون در یمن که می‌تواند کشورهای همسایه را "تهدید" کند حمایت نشود.

در توجیه تحریم‌های شدید علیه قطر طی ماه گذشته همسایگان این کشور در خلیج فارس دوحه را به حمایت مالی از حزب‌الله و برخی گروه‌های "تروریستی" در کنار اخوان المسلمین در مصر متهم کرده‌اند.

در اولین توافق مذکور علاوه بر این کشورهای امضا کننده متعهد شدند تا از رسانه‌های مخالف که اکنون می‌توان آن را اشاره‌ای به شبکه الجزیره دانست، حمایت نکنند.

شبکه الجزیره یک شبکه خبری ماهواره‌ای است که در قطر قرار دارد و از سوی دولت این کشور پایه‌گذاری شده است. در حالی که از سوی سایر کشورهای حاشیه خلیج فارس به حمایت از گروه‌های اپوزیسیون در منطقه از جمله در مصر و بحرین متهم می‌شود.

در توافق دوم که فوق محرمانه نام گرفته و تاریخ آن به ۱۶ نوامبر ۲۰۱۴ برمی‌گردد پادشاه بحرین و حاکم امارات نیز به عنوان دیگر امضاکنندگان اضافه شده‌اند.

در این توافق به صورت مشخص امضاکنندگان متعهد شدند تا از ثبات مصر با جلوگیری از استفاده از شبکه خبری الجزیره از سوی گروه‌ها و شخصیت‌هایی که دولت مصر را به چالش می‌کشند، حمایت کنند.

در این توافق به صورت مشخص تنها از شبکه خبری الجزیره و نه سایر رسانه‌هایی چون شبکه عربستانی العربیه نام برده شده است.

پس از امضای این توافق شبکه الجزیره کانال خود که به پوشش اخبار مصر اختصاص یافته بود را تعطیل کرد.

در سال ۲۰۰۳ در اسنادی دیگر که توسط وزرای خارجه این کشورها به امضا رسیده نحوه اجرای این توافق‌ها مورد گفت‌وگو قرار گرفته است.

در این اسناد چگونگی جلوگیری حمایت‌ها از اخوان المسلمین و همچنین گروه‌های یمنی و عربستانی که تهدیدی علیه امنیت و ثبات کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس محسوب می‌شوند، مشخص شده است.

با این حال این توافق‌ها تنها قطر را مورد هدف خود قرار نداده‌اند بلکه تمامی بخش‌های آن به تمامی کشورهای امضاکننده برمی‌گردد.

اسناد مربوط به توافق‌های سال‌های ۲۰۱۳ و ۲۰۱۴  نشان دهنده تنش‌ها طولانی مدت میان کشورهای شورای همکاری خیلج فارس است.

پیش از این نیز در مارس ۲۰۱۴ عربستان سعودی، امارات و بحرین سفرای خود را از قطر فراخواندند چراکه مدعی بودند دوحه به تعهدات خود در اولین توافق مذکور مبنی بر عدم مداخله در امور داخلی سایر کشورها پایبند نبوده است.

این توافق‌ها همچنین به نظر می‌رسد که تلاشی برای بهبود روابط میان این کشورها بوده‌اند.