صدای آمریکا:
آیا آشتی ایران-عربستان ممکن است؟
تحلیلگران میگویند ایران و عربستان در حال تجدیدنظر در مورد رقابتشان هستند و یک معاشقه بسیار پیشپاافتاده و انکارپذیر در جریان است. اما این مسئله مملو از خطرات است و وزیر خارجه عربستان هفته گذشته در لندن مذاکره در مورد آشتی با ایران را خندهدار خوانده و گفت که برای رسیدن به این آشتی، جمهوری اسلامی باید سیاستهای خود را بهشدت تغییر دهد.
رویداد۲۴- تحلیلگران میگویند ایران و عربستان در حال تجدیدنظر در مورد رقابتشان هستند و یک معاشقه بسیار پیشپاافتاده و انکارپذیر در جریان است. اما این مسئله مملو از خطرات است و وزیر خارجه عربستان هفته گذشته در لندن مذاکره در مورد آشتی با ایران را خندهدار خوانده و گفت که برای رسیدن به این آشتی، جمهوری اسلامی باید سیاستهای خود را بهشدت تغییر دهد.
به گزارش رویداد۲۴ به نقل از صدای آمریکا، بااینحال ریاض موضع خود در مورد بشار اسد، رئیسجمهور سوریه و متحد ایران را نرم کرده و لفاظی های فرقهای خود علیه مقامات ایرانی را کاهش داده است.
محمدجواد ظریف، وزیر خارجه ایران هفته گذشته گفت که کشورش آماده مذاکره با سعودیها برای غلبه بر دشمنیشان و پایان دادن به یک دهه تقابل برای نفوذ در خاورمیانه است.
ظریف گفت: ما آماده همکاری با کشورهای اسلامی در تمامی زمینههایی هستیم که برای جهان اسلام مهم هستند. اگر دولت عربستان آماده تغییر است، ایران نیز آماده است.
در نگاه اول، هرگونه آشتی حتی خفیف میان این دو رقیب غیرمحتمل به نظر میرسد. هرکدام از آنها دیگری را به خرابکاری در امنیت منطقهای متهم میکند و این در حالی است که هر یک از آنها از طرفهای مخالف در سوریه، عراق و یمن حمایت میکنند.
اما تلاشها برای کاهش تنش میان این دو رقیب حوزه خلیجفارس طی ماههای اخیر نمایان شده است. مراسم حج در مکه با حضور حدود 90 هزار تن از شیعیان ایران پسازآن برگزار شد که جمهوری اسلامی ممنوعیتی که سال گذشته در پی تشدید تنشها میان ایران و عربستان وضع شده بود را برداشت. مقامات مکه خارج از راه و روش خود به استقبال زائران ایرانی رفتند و بهواسطه این اقدام از سوی تهران مورد تحسین قرار گرفتند.
حسن روحانی، رئیسجمهور ایران تشریح کرد که مراسم حج بدون مشکل و تنش میتواند به اعتمادسازی در دیگر حوزههای مورد اختلاف میان این دو ابر رقیب کمک کند. وی تأکید کرد: «اگر زائران ما با رضایت از حج برگردند، و اگر رفتار سعودیها در چارچوب مذهبی و بینالمللی باشد، شرایط برای حل مشکلات مناسبتر خواهد بود.»
مسیری دشوار
حج پایان یافته اما مهندسی یک آشتی آسان نخواهد بود، دقیقاً همانطور که وزیر خارجه عربستان هفته گذشته طی سخنانی در لندن مطرح کرد. وی مدعی شد: «ایران به صادرات انقلاب خود باور دارد و از تروریسم حمایت میکند. ایران باید به قوانین بینالملل پایبند باشد، دوستانه رفتار کند و مداخله در امور دیگران را متوقف کند، در غیر این صورت پذیرش آنها دشوار خواهد بود.»
بااینحال وی تأکید کرد که عربستان با ذهنی «عملگرا و غیرایدئولوژیک»به مسائل منطقهای خواهد پرداخت.
سیاست پیچیده منطقهای
تحلیلگران میگویند خاورمیانهای رو به تغییر و پرتلاطم باعث شده زمانی مناسب برای تلاش در جهت کاهش دشمنیها فراهم شود. به گفته براء صبری، تحلیلگر «این دو کشور که در چندین کشور درگیر هستند، حال خود را در موقعیت سیاسی جدیدی یافتهاند که ممکن است آنها را مجبور به همکاری کند.»
وی اینطور استدلال میکند که «دستکم آنها احتمالاً مجبور هستند که سیاستهای مربوطه خود را تعدیل کرده و سیاستهایی را اجرا کنند که به آشتی منجر میشود و حتی فقط بهطور موقت چشم به روی مسائل منازعه آمیز میانشان، سوریه و یمن ببندند.»
از جمله عواملی که ریاض و تهران را به سمت تجدیدنظر در روابطشان سوق میدهد، توسعه اتحاد ترکیه-روسیه و تردیدها در مورد قابلاعتماد بودن مسکو، متحد ایران و واشنگتن، متحد عربستان است.
در ماه اوت بود که عادل الجبیر، وزیر خارجه عربستان که حال احتمال بهبود روابط را بهطور عمومی رد میکند، در حاشیه نشست سازمان همکاری اسلامی در استانبول با محمدجواد ظریف، همتای ایرانی خود دست داد. در آن نشست ظریف خواستار بازسازی روابط دیپلماتیک میان دو کشور شد و از احتمال دیدار دیپلماتیک میانشان در آیندهای نزدیک سخن گفت.
اما پل زدن روی شکاف فرقهای بزرگی که میان دو کشور وجود دارد نیازمند چیزی بیش از یک یا دو بار دست دادن و چند تبادل دیپلماتیک است. بروس ریدل، تحلیلگر موسسه بروکینگز با استهزاء ایده آشتی ایران-عربستان اینطور استدلال میکند که پادشاهی سلمان بن عبدالعزیز السعود «متخاصمترین پادشاهی در مقابل ایران از زمان انقلاب این کشور است.»
