جمع آوری کودکان کار، پاک کردن صورت مساله است

رویداد۲۴- نایب رییس انجمن حمایت از کودکان ضمن انتقاد از  اجرای طرح «جذب و ساماندهی کودکان کار و خیابان»  توسط سازمان بهزیستی گفت: این طرح نه تنها طرح حمایتی از این کودکان نیست، بلکه پاک کردن صورت مساله است و طرح شکست خورده‌ای است که نتیجه‎‌ای از آن حاصل نخواهد شد.

طرح «جذب و ساماندهی کودکان کار و خیابان» با جمع‌آوری و بازداشت کودکان کار از 15 شهریور ماه توسط سازمان بهزیستی کشور و با همکاری فرمانداری تهران و ... در پایتخت آغاز شده است.طرحی به ظاهر خوب و کارآمد و در عمل دارای خلاهای اساسی است.

به نظر می‌رسد این طرح، به نوعی پاک کردن صورت مساله در رابطه با کودکان کار است که تعداد زیادی از آن‌ها نیز خارجی هستند. جمع‌آوری کودکان کار، با شرط ساماندهی مناسب و برخورداری از امکانات زندگی، می‌تواند امیدوار کننده باشد، اما بازداشت این کودکان به وسیله ماشین‌های گشت،  عاملی برای کودک آزاری و ازار روحی این کودکان است که موجب فرار آن‌ها از دست مامورین شده و در بسیاری از مواقع به گم شدن و یا بروز اتفاقات ناگوار برا ی آن‌ها می‎گردد. 

برخوردهای قهری با کودکان کار و در واقع روش حذفی در مقابل آن‌ها، جز القای حس بی پناهی و جدایی بیشتر از جامعه، نتیجه دیگری نخواهد داشت و به جای حل موضوع، کودک را بیشتر از گذشته به سمت محیط‌های آلوده و خطرآفرین سوق می‌دهد.

کودکان کار، از جمله بزرگترین نگرانی‌های اجتماعی در سطح کشور است که هر نهاد با توجه به محدوده اختیارات خود، در تلاش برای رفع این مشکل است. اما باید گفت، جمع‌آوری این کودکان به این شکل، باندهای سوء استفاده از این کودکان را حریص تر می کند. چراکه باندها با از دست دادن هر یک کودکان کار که نیروی انسانی آن‌ها محسوب می‌شود، در پی به‌کارگیری کودک دیگری برمی‌آیند.

به نظر می‌رسد سازمان بهزیستی، به عنوان نهادی که نقش حمایت‌گر دارد، با یک تصمیم گیری نسنجیده که موردانتقاد بسیاری از فعالان حوزه کودکان و مددکاران اجتماعی است، نه تنها این موضوع را حل نمی‌کند، بلکه در افزایش آسیب‌ها نیز تاثیرگذار است.

طاهره پژوهش، نایب رییس حمایت از انجمن کودکان، در گفت‌و‌گو با رویداد۲۴، درباره طرح قهری بهزیستی گفت: ما در جلسه بهزیستی و مرکز یاسر حضور داشتیم و با فرماندار نیز دیدار کردیم. بارها این نکته را یادآوری کردیم که این کودکان کار، عمدتتا خاواده دارند و موردی نیستند که بهزیستی بتواند آن‌ها را جمع‌آوری کند و  در جایی دور از خانواده نگهداری کند و یا آموزش مهارت زندگی به این کودکان بدهد.

او ادامه داد: حتی در مواردی که پیش از این وجود داشته، در مواقعی که حتی مادر معتاد بوده، بچه باز هم در کنار مادر، از شرایط عاطفی و روحی مناسب‌تری برخوردار بوده‌. چون جدا کردن کودک خصوصا از مادرش، یک خلا بزرگ عاطفی را به‌وجود می‌آورد و زمانی که این کودک از دامن خانواده یا مادرش جدا می‌شود، بخش عاطفه این کودک دچار اختلال می گردد.

پژوهش درخصوص اجرای این طرح در گذشته گفت: این طرح، پیش از این هم اجرایی شد. اما باید دید که آیا بهزیستی تجارب گذشته را بررسی کرده؟ از 16 هزار پرونده‌ای که وجود دارد، چند پرونده تکراری بوده؟ از بین کودکانی که در جریان این طرح بازدداشت شدند، در حال حاضر چند کودک تحت حمایت هستند و از سرنوشت آن‌ها اطلاعات در دست داریم؟  این مشکلات ناشی از مناسبات اقتصادی و فقر و البته فقر فرهنگی در جامعه و در میان خانواده های آن ها است.

او ادامه داد: خانواده این کودکان نیاز به آموزش دارند. حل این مشکل، نیازمند بررسی و برنامه ریزی جدی و کار کارشناسی است. تا به امروز این کودکان در جامعه وجود داشتند، باید با برنامه ریزی درست، شرایط را برای بهبود وضعیت آن ها فراهم کنیم نه اینکه رفتاری شتابزده و با عجله را بروز دهیم.

او افزود: من پیشنهاد کردم که برای این کودکان پرونده‌های مددکاری تشکیل شود، آن‌ها را مورد به مورد بررسی کنیم و بعد ریشه مشکل را پیدا کنیم. ما هم با پرداخت پول بی دلیل مخالفیم اما بدون برنامه ریزی عمل کردن هم درست و عقلانی نیست. کودکی که به ما می‌گوید پدرم فوت کرده و خرج زندگیمان را عموی من می‌دهد ومن مجبورم که کار کنم، چه پاسخی برای او داریم؟ 

نایب رییس انجمن حمایت از کودکان اضافه کرد: بعضی‌ها بیان می‌کنند که از این کودکان سوء استفاده می‎‌شود و باندهایی وجود دارد که سرکرده باند، از کودکان بهره‌کشی می‌کند. اما سوال اینجا است که چرا سرمنشا رودرمان نمی‌کنید. چرا به دنبار رییس این باندها نمی‌روید و  آن‌ها را دستگیر نمی‌کنید؟ راه برخورد با این کودکان، ساماندهی و اولویت بندی برای آن‌ها است و بازگرداندن آن‌ها به چرخه تحصیل.

پژوهش در خصوص تولید کودک کار توسط جامعه گفت: وقتی کارخانه‌ها تعطیل و کارگاه‌های کوچک بسته ‌می‌شوند، تولید کودک کار شکل می‌گیرد. زمانی‌که به خانواده این کودکان و شرایط زیستی آن‌ها بی توجهی می‌شود، کوک کار بازتولید می‌شود. باید تمامی نهادها، با هم در حل این مشکل همکاری کنند و در راس همه امور، اصلاح ساختار اقتصادی صورت بگیرد.

او افزود: این کودکان درگیر مشکل و آسیب هستند، زمانی که بازداشت اتفاق می‌افتد، این کودکان می‌ترسند و این‌ها نمونه ای از کودک آزاری است. باید تجارب کشورهای دیگر درباره این موضوع مطالعه شود تا بتوانیم یک اصلاح ساختاری را انجام دهیم.

او ادامه داد: در طرح زمستان گرم که برای کودکان کار اجرایی کردیم، موفق شدیم و طرح خوبی هم بود. اما نه با 50 هزارتومان بهزیستی! پول اندک که با خرید چند وسیله ضروری تمام می‌شود. در این طرح ما برای کودکان اسپانسر گرفتیم، برای آن‌ها مددکار مشخصی گرفتیم و پدر این کودکان توانست کاری پیدا کند و درآمد کسب کند. این کار را برای 50 کودک انجام دادیم و تا جایی پیش رفتیم که الان کمک مالی ان جی او از این کودکان در حال قطع شدن است و خانواده آن‌ها توانایی اقتصادی در حد تقریبا عادی را پیدا کرده‌است.

پژوهش افزود: باید توجه کنیم که با انسان سروکار داریم. کودکان آجر نیستند که ما به هر شکلی که می‌خواهیم آن‌ه را بچیینیم. ما درحال اجرای طرح‌های شکست خورده‌ای هستیم که نتیجه‌ای از آن‌ها حاصل نمی‌شود. طبق پیمان‌نامه کودک کار، ماموظفیمکه از این کودکان حمایت کنیم و این طرح از هیچ نظر حمایتی نیست و فقط پاک کردن صورت مساله است. 

طاهره پژوهش، در خصوص نتیجه‌ای که در جلسه مشترک با بهزیستی گرفته‌شد، گفت:  در این جلسه اعلام شد که این طرح ادامه خواهد داشت اما د رنهایت قرار شد کودکان ایرانی با ارائه مدارک آزاد شوند. کودکان افغان و خارجی را به اردوگاه ورامین منتقل می‌کنند و آن دسته از کودکان افغان و خارجی که دارای مدارک هستند باخانواده‌هایشان از مرز عبور کنند. اما در این مورد هم ما با تعداد زیادی از کودکان روبه‌روهستیم که در این جا خانواده ای ندارند. ما باید در این باره مشکل مهاجرت را حل کنیم. کودک افغانستانی با پاکستانی با خواست خودش به اینجا نیامده و زنجیره ای از قاچاقچیان و فسادهایی در قاچاق و عبور از مرز وجود دارد که باید این‌ها بررسی و شناسایی شود.

او اضافه کرد: بخش بزرگی از اقتصاد زیرزمینی ما بر عهده بچه ها است. برخی ها میخواهند مبلمان شهری به هم نخورد و در سطحشهر همه چیز زیبا و بدون نقص باشد اما اما این کار به اقتصاد زیرزمینی منجر می‌شود و کودک خود را در شرایط بی پناهی می بیند که نمی‌تواند حتی به ارگانی شکایت کند!

این فعال حقوق کودکان، در پایان با تاکید بر اصلاح ساختار اقتصادی در جامعه گفت: همه نهادها، آموزش و پرورش، زارت کار، وزارت بهداشت، بهزیستی و .. باید در این کار با یکدیگر همراهی کنند و اگرچه شاید به ریشه کن شدن کامل این مشکل منجر نشود، اما این روش قهری و برخورد حذفی درست نیست و تنها پاک کردن صورت مساله و در نهایت تشدید پدیده کودک کار است.