حق پناه، کارشناس مسائل ترکیه در گفتوگو با رویداد۲۴ تشریح کرد
اردوغان در تهران به دنبال چیست؟
حق پناه، کارشناس مسائل ترکیه درباره تأثیر ایران و ترکیه بر کردستان عراق و سرنوشت بارزانی تصریح کرد: گرچه پروژه استقلالخواهی کردستان عراق رو بهپیش تلقی میشود، اما حتماً باید متغییرمسائل منطقهای بهویژه جایگاه ایران و ترکیه را بر آن مؤثر دانست.
رویداد۲۴-حق پناه، کارشناس مسائل ترکیه درباره تأثیر ایران و ترکیه بر کردستان عراق و سرنوشت بارزانی تصریح کرد: گرچه پروژه استقلالخواهی کردستان عراق رو بهپیش تلقی میشود، اما حتماً باید متغییرمسائل منطقهای بهویژه جایگاه ایران و ترکیه را بر آن مؤثر دانست.
رجب طیب اردوغان رئیسجمهور ترکیه در چارچوب یک سفر رسمی امروز (چهارشنبه) در راس یک هیات بلند پایه سیاسی، امنیتی و اقتصادی وارد تهران شد. این سفر در حالی انجامشده است که رابطه بین ایران و ترکیه از ثباتی قابلاعتماد برخوردار نبوده و همواره با تحولاتی همراه بوده است.
در این رابطه میتوان به اظهارنظر اردوغان پس از کودتا درباره ایران اشاره کرد. او جمهوری اسلامی را محکوم به تلاش در جهت تجزیه سوریه و عراق و ترویج تشیع در این دو کشور بر اساس رویکردهای قومیت فارسی متهم کرد و مدعی شد این سیاستی که در پیشگرفته شده به بیثباتی منطقه منجر میشود.
ظریف نیز این اظهارنظر اردوغان را بدون پاسخ نگذاشت و در واکنش تندی خطاب به او گفت که «ترکیه همسایهای است که حافظه تاریخی آن ضعیف و نمکنشناس است. آنها در حالی جمهوری اسلامی ایران را به طایفه گری متهم میکنند که گویا موضع ما را در شب کودتای نظامی اخیر فراموش کردهاند که باوجوداینکه ترکیه کشوری شیعه نیست، اما ما تا صبح بیدار مانده و تحولات را پیگیری کردیم.»
با این حال تحولات منطقه به ویژه تلاش مقامات اقلیم کردستان عراق برای استقلال پس از برگزاری همه پرسی این دو کشور را که نسبت به امنیت منطقه نگران هستند را کنار هم قرار داد.
جعفر حق پناه، کارشنای مسائل ترکیه و استادیار مطالعات منطقهای دانشگاه در گفتوگو با رویداد۲۴ در رابطه با اهداف این سفر گفت: مسئلهای که اهداف این سفر را نسبت به سفرهایی که درگذشته انجامشده، برجستهتر میکند همزمانی آن با رویدادهایی است که در منطقه شاهد هستیم که یکبخشی از این سفر را پوشش میدهد.
وی در ادامه اضافه کرد: مسائل مربوط به سوریه و عراق در این رابطه باید مدنظر قرار گیرد علاوه بر آن نباید فراموش کرد که تهران و آنکارا دو ضلع مثلثی هستند که مسکو هم در آن قرار میگیرد و ازاینجهت نقطه عطفی در روابط کشورهایی را نمایندگی میکند که پیشتر باهمدیگر رقابت داشتند. بدین معنا که ترکیه بهعنوان عضو ناتو، روسیه تحت عنوان کشور عمده رقیب ناتو و ایران هم بهعنوان یک قدرت منطقهای که همواره سعی کرده تمایز معنادار خود را از دو قدرت شرق و غرب حفظ کند.
این استادیار مطالعات منطقهای دانشگاه یادآور شد: ازاینجهت سفر مورداشاره با تحولاتی که در منطقه رخ میدهد و بهنوعی به هندسه جدید قدرت در پیرامون ایران در غرب آسیا بهویژه خاورمیانه مرتبط است حائز اهمیت تلقی میشود، اما مسئله متعارف که به مناسبات دوجانبه تهران- آنکارا برمیگردد یعنی تلاشهایی که برای ارتقا توافقات اقتصادی صورت گرفته و جدیتی که برای تنوع بخشیدن به حوزه مناسباتی گذشته که بیشتر اقتصادی، فرهنگی، امنیتی و سیاسی بود و اکنون بعد نظامی هم پیداکرده و بخش خصوصی در هر دو طرف بهویژه از ناحیه ترکیه فعالتر شده این امر را گزیر ناپذیرمیکند که در کشورهای همسایه و دوست این روابط در سطح عالی تعریف میشود و ملاقات بیشتری بین رهبران کشورها صورت خواهد گرفت که البته ما ازاینجهت با ترکیه در مراحل آغازین قرار داریم و البته این سفر در کنار مواردی که مورداشاره قرار گرفت بهنوعی پاسخ به سفر یک سال و نیم گذشته آقای روحانی نیز حساب میشود.
حق پناه با توجه به بیثبات بودن رابطه بین ایران و ترکیه درباره میزان امیدواری نسبت به آن تأکید کرد: باید دو سطح مناسبات را موردتوجه قرارداد. ما در روابط دوجانبه فرازوفرود کمتری باوجود تمام مشکلات و چالشها داشتیم و سطح روابط همواره حفظشده است و مسئله اظهارنظر رئیسجمهور ترکیه درباره ایران ناظر بر تحولاتی که در منطقه رخداده، است.
وی افزود: این فرازوفرود به این دلیل طبیعی است که منطقه دارای بالا و پایینهای بسیاری است بنابراین قدرتهای حاضر در آن نیز باهم تلاقی پیدا میکنند که میتواند جنبه رقابت شدیدی ازجمله در منطقه شامات یا قفقاز جنوبی را به وجود آورد، اما بهطور مثال در مورد مسئله خلیجفارس یا کردی مشاهده میشود که اهداف مشترکی را دنبال میکنند و ازاینجهت نمیتوان رفتارها را به روابط تهران- آنکارا نسبت داد، درباره آن باید یک پهنه وسیعتری را در حوزه مسئله منطقه مدنظر قرار گرفت که ازاینرو متغیرهای بیشتری تأثیرگذار تلقی میشوند.
این کارشناس مسائل ترکیه درباره متغیرهای تأثیرگذار تصریح کرد: مشکل اصلی ایجاد یک خلأ منطقهای بود که ناشی از خروج آمریکا از عراق و وقوع انقلابهای عربی بود که باعث شد ترکیه بهعنوان کشوری که همواره نگاهی به غرب داشته، با خاورمیانه تعامل بیشتری برقرار کند و این حوزهای محسوب میشد که ایران پیشتر ورود پیداکرده بود و سازوکارهای بیشتری داشت، بنابراین تنه به تنه همدیگر میزنند.
حق پناه درباره تأثیر این مسئله بر کردستان عراق و سرنوشت بارزانی نیز توضیح داد: گرچه پروژه استقلالخواهی کردستان عراق رو بهپیش تلقی میشود، اما حتماً باید متغییرمسائل منطقهای بهویژه جایگاه ایران و ترکیه را بر آن مؤثر دانست.
