گزارش رویداد۲۴ به بهانه سفر یوکیا آمانو به تهران؛
شکست برجامی ترامپ در سایه همکاری ایران با آژانس
اینک و در دوره جدیدی که به طور قطع، فشارها بر آژانس بین المللی انرژی اتمی از جانب طرف آمریکایی، بیش از پیش خواهد شد سفر آمانو به تهران، از تلاش هایی خبر می دهد که خواهان تداوم و استحکام همکاری های آژانس و جمهوری اسلامی ایران برای مقابله با بهانه جویی های دولت آمریکا است.
رویداد۲۴، محمد مهدی تولایی- شاید روزی که دونالد ترامپ دراثنای رقابتهای انتخاباتی، هواداران خود را به پاره کردن برجام وعده میداد، هیچگاه با خود نمیاندیشید که یک امضای ساده برای لغو برجام تا این اندازه برای او و دولت آمریکا سخت باشد که پس از گذشت حدود یک سال از آغاز دوران ریاست جمهوری، شاهد تداوم روند پیگیری مفاد برجام باشد.
عملکرد رئیسجمهور آمریکا در مواجهه با برجام، عملکردی ناشی از سردرگمی و ناتوانی در تصمیمگیری است؛ چراکه از سوئی خود را با وعدههای اعلامشده در مورد لغو برجام و هجوم بیسابقه به امضاکنندگان آن و سرزنش دولتمردان سابق آمریکا مواجه میبیند و از سوئی دیگر، با عدم همراهی و همیاری دولتهای طرف توافق در موضوع برهم زدن برجام و استحکام توافق هستهای و گزارشهای تائیدی آژانس بینالمللی انرژی اتمی روبرو است که موجب شده است تا هرگونه اقدام اشتباه، آمریکا را بهسوی انزوای بینالمللی سوق دهد.
یکی از عوامل کلیدی در شکست دونالد ترامپ، همکاری ایران بر طبق مفاد برجام با آژانس بینالمللی انرژی اتمی و در ادامه، انتشار گزارشهای متعدد این سازمان در تائید اقدامات ایران است. گزارشهایی که در طی ماههای پس از اجرایی شدن توافق، عملکرد ایران را در پایبندی به مفاد برجام و عدم انحراف در فعالیتهای هستهای، مورد تائید قرار داده است و همین موضوع، باعث شده است تا پنج کشور دیگری که در توافق هستهای، مشارکت مؤثر داشتند بر تداوم برجام و حفظ آن، تأکید کنند و حتی پس از سخنرانی رئیسجمهور آمریکا، بیانیه و سخنرانی و نامه در حمایت از برجام، منتشر نمایند.
مقامات آمریکایی تلاش فراوانی انجام دادهاند تا به نحوی در گزارشهای آژانس انرژی اتمی، دخالت کرده و با انحراف در مسیر صحیح نظارت و گزارش دهی، مواردی از عدم همکاری ایران را ذکر نمایند تا مقدمهای برای برهم زدن برجام شود؛ اما با توجه به همکاری ایران و هوشیاری تیم مذاکرهکننده در خاتمه بخشی به موضوع PMD، هنوز موفقیتی برای آمریکائیها حاصل نشده است.
اگر موضوع «ابعاد نظامی احتمالی برنامهی هستهای ایران» یا همان PMD به قوت خود باقی بود، آنگاه باوجود امضای برجام نیز امکان بهانهگیری برای ادعای انحراف در فعالیتهای هستهای ایران وجود داشت، اما با زیرکی مذاکرهکنندگان فهیم ایرانی، دیگر هیچ کشور و سازمانی نمیتواند ادعا کند که ایران تاکنون تلاشی برای دستیابی به سلاحهای هستهای انجام داده است.
یوکیو آمانو مدیرکل آژانس انرژی اتمی پسازآنکه هشتمین گزارش خود مبنی بر تائید پایبندی ایران به برجام را منتشر کرد و پسازآنکه آژانس تحت مدیریتش، بلافاصله پس از سخنرانی دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا با انتشار بیانیهای اعلام کرد که ایران به تعهدات خود در توافق هستهای پایبند بوده است و در معرض شدیدترین رژیم راستی آزمایی هستهای قرار دارد، به تهران آمده است تا پانزده روز پس از سخنرانی ترامپ، تداوم مسیر همکاریهای تهران و آژانس و تداوم اجرای برجام را با طرف ایرانی، به بحث و بررسی بگذارد.
اگرچه جمهوری اسلامی ایران اعلام کرده است که در نقض برجام، پیشقدم نخواهد بود اما بارها تأکید کرده است که در قبال نقض تعهدات طرف مقابل، ساکت نخواهد ماند و اقدامات متقابلی را انجام خواهد داد. اینک و در دوره جدیدی که بهطورقطع، فشارها بر آژانس بینالمللی انرژی اتمی از جانب طرف آمریکایی، بیشازپیش خواهد شد سفر آمانو به تهران، از تلاشهایی خبر میدهد که خواهان تداوم و استحکام همکاریهای آژانس و جمهوری اسلامی ایران برای مقابله با بهانهجوییهای دولت آمریکا است.
هرچند باوجود بسته شدن پرونده PMD و اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی، نهایت همکاری با آژانس توسط ایران در حال انجام است اما به نظر میرسد بخشی از اقدامات شفاف ساز ایران درگذشته و حال، به نحو مناسبی توسط آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای دولتها و افکار عمومی، تبیین نشده است، چراکه ادعاهایی توسط برخی مقامات غربی مطرح میشود که ناشی از ناآگاهی و یا فراموشی نسبت به فعالیتهای هستهای ایران است؛ ادعاهایی در مورد بازرسی از برخی مراکز در ایران که یا در سالهای اخیر انجامشده است و پرونده آن، بستهشده است و یا در قالب اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی، در حال انجام است.
به نظر میرسد برای تداوم اجرای برجام و ممانعت از برهم زدن آن، باید همکاریهای فیمابین آژانس و ایران را بر طبق برجام، بهطور مدون و مستحکم بهپیش بُرد و آژانس را ملزم به واکنش مناسب در قبال برخی اظهارنظرهای غیر کارشناسانه و خارج از برجام نمود و آمانو را نسبت به اعلام برخی مواضع تنشزا، توجیه کرد. آنچه تاکنون مشاهدهشده است حکایت از وجود مانع بزرگی به نام همکاری ایران و آژانس در موضوع برجام دارد که موجب ناتوانی و سردرگمی ترامپ در قبال برهم زدن آن شده است.
