بودجه 97 یک گام بزرگ برای حل بحران پاسخگویی است
رویداد۲۴-رئیس جمهوری یکشنبه گذشته گفت یکی از متفاوتترین بودجههای بعد از انقلاب را تقدیم مجلس کرده است. تقریبا همه طیفها در متفاوت بودن این بودجه هم نظر هستند؛ اما عدهای تفاوتها و محتوای آن را منفی میدانند و برخی مثبت.
در این میان مسایلی مانند بحث افزایش عوارض خروج از کشور هم انتقاداتی را در سطح عمومی جامعه و میان مردم به راه انداخته است. آیا میتوان بودجه 97 را یک قدم مثبت دانست یا نه؟ این موضوعی است که آن را با محمدرضا تابش، با سابقهترین عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس در میان گذاشتهایم. او معتقد است که بودجه 97 در کلیت خود یک حرکت مثبت و رو به جلو است. بخشی از این گفت و گو که فردا در روزنامه «ایران» منتشر می شود را در زیر می خوانید...
ارزیابی کلی شما از بودجهای که دولت برای سال 97 تقدیم مجلس کرده چیست؟ شما موافق انتقاداتی که انجام میشود هستید یا معتقدید که این بودجه کار مثبتی بوده است؟
اولین حرف من این است که این بودجه قطعا بی عیب نیست و نمیتوان گفت تمام موارد و خلاءها را پوشش میدهد؛ اما اگر منصفانه نگاه کنیم این بودجه تا الان یک قدم رو به جلو بوده و در صورت اجرای درست و صحیح تبعات مثبت آن برای کشور خیلی زیاد است. اگر بخواهیم واقعبینانه قضاوت کنیم و در خلاء حرفی نزده باشیم، باید بگوییم که قدمهای مثبتی که در این بودجه برداشته شده خیلی بزرگتر از مواردی هستند که به آنها انتقاد میشود. نه اینکه آن انتقادات هم به جا نباشند، اما انتقادات نباید بر اتفاقات مثبت این بودجه مثل عملکردی شدن و شفاف شدن هزینهها، سایه بیاندازند. این مسایل از چالشهای اصلی بودجهریزی کشور بودند که قدمهای اول برای رفع آنها در بودجه 97 برداشته شده است.
شما از تغییرات و تفاوتهای این بودجه سخن میگویید. شاید مهمترین این تفاوتها عملکردی شدن بودجه باشد. این بحث را چقدر قابل تحقق میدانید؟
باید قبول کنیم که از یک سو کمبود منابع داریم و از سوی دیگر تقاضاهای به حق زیادی هم وجود دارند که باید پاسخ داده شوند. برای اولویتبندی در زمینه مصارف، باید سازوکارهای حاکم بر بودجه ریزی کشور را اصلاح کنیم .دولت در لایحه بودجه سعی کرده این موضوع را محقق کند. موضوع عملیاتی شدن بودجه از دوره آقای خاتمی در دستورکار قرار داشت و تازه امسال در بودجه 97 برای اجرای قسمتی از آن تصمیماتی گرفته شدهاست. عملیاتی شدن یعنی اینکه ما به ازای انجام هر واحد خدمت یا تولید داریم چقدر هزینه میکنیم. این موضوع عامل افزایش شفافیت، بهرهوری و رقابت سالم باشد. ضمن اینکه رضایتمندی از تولید یا کار مشخص را هم افزایش میدهد. برای مثال یک زمانی میخواستیم بودجه آموزش و پرورش را اصلاح کنیم و بعد از بررسی آن متوجه شدیم خرج هر دانشآموز از جیب دولت به اندازه حدود 30 درصد بیشتر از دانشآموز غیرانتفاعی است. در همین بررسیهای مشخص شد در آموزش و پرورش تعداد زیادی از کارمندان و نیروهای انسانی گم هستند و معلوم نیست کجا خدمت میکنند. مثلا مامور خدمت به جای دیگری شده بودند و حقوقشان را از آموزش و پرورش میگرفتند. در بودجه عملیاتی از این دست اتفاقات نمیافتد. در واقع همانقدر که خدمت انجام میشود، بودجه تعلق میگیرد. در بحث تخصیص منابع فقط این موضوعات نیست. مباحث دیگری هم مطرح است. مثلا ما در بحث صندوق توسعه ملی میبینیم که یک پولی در آن وجود دارد و برای آن هم موارد مصارفی وجود دارد. اما از برخی جاها برای تخصیص از صندوق توسعه ملی فشار میاورند و این فشارها روی برخی اثر میگذارد و نتیجهاش این میشود که میبینیم در مجلس وقتی داریم درباره این منابع تصمیم میگیریم، با «دو دو» گفتن و «چهار چهار» گفتن بعضی وقتها چند ده میلیارد تومان یا حتی چند صد میلیارد تومان این طرف و آن طرف میشود.
خب این شفاف شدن و یا افزایش بهرهوری مخالفان جدی در داخل نظام اداری کشور دارد، چون به هر حال با این شیوه راه در رو برای کم فروشی در خدمات توسط دستگاهها و نیروهای انسانی مسدود میشود. ایا عملیاتی شدن بودجه تا الان مقاومتهایی را در پی داشته یا نه؟
بله؛ بسیار طبیعی است که وقتی خلل و فرج در بودجهنویسی ما عیان میشود این موضوع به ضرر برخی باشد و بخواهند با آن مخالفت کنند. به هر حال وضعیت پولهایی که خرج میشوند و در ازای آن کار مشخص و مفیدی هم صورت نمیگیرد، روشن شده و جلوی آن گرفته میشود. به عبارتی حیات خلوتهای اجرایی کشور مشخص میشوند. به همین دلیل هم مقاومتهایی انجام میشود و خواهد شد.
این مقاومتها هدایتشده هستند؟
نه الزاما. به هر حال قسمت زیادی از این مقاومتها و مخالفتها به دلیل توجیه نبودن و علم نداشتن به این موضوع است . قسمتی از مخالفتها هم قطعا به این دلیل است که توانایی انجام خدمات استاندارد در برخی افراد یا نهادها وجود ندارد و برای اینها سخت است که یا خودشان را به سطح استاندارد برسانند یا به کاهش بودجه خود تن بدهند. مضافا اینکه بودجهریزی عملیاتی باعث پاسخگو شدن دستگاهها میشود و آنها باید بگویند بابت پولی که میگیرند، چه کار میکنند. تا الان ما با بحران پاسخگویی در کشور مواجه بودیم و اگر بودجه امسال درست اجرا شود باید بگویم که گامهای عملی را برای رفع این بحران پاسخگویی در ساختار کشور، شروع کردهایم.
