صلح امام حسن(ع) نرمش قهرمانانه بود
رویداد۲۴-ستاد خبری مجمع جهانی صلح اسلامی گفتوگویی انجام داده با لاله افتخاری نماینده سابق تهران در مجلس و از اعضای کمیته علمی مجمع جهانی صلح اسلامی که آن را برای انتشار در اختیار روزنامه قرار داده است. متن ویرایش شده این مصاحبه در ادامه میآید. صلح و عدالت مفاهیمی دیرپا در جامعه بشری هستند و توجه جدی به آنها از اندیشههای انبیا الهی و سایر مصلحان اجتماعی دور نمانده است؛ از اینرو «مجمع جهانی صلح اسلامی» با مشارکت «مؤسسه انقلاب اسلامی، نخستین هم اندیشی «بازخوانی اندیشههای رهبر معظم انقلاب در حوزه صلح و عدالت» را با حضور شخصیتهای علمی و نخبگی داخلی برگزار میکند تا از این طریق مفاهیم، هنجارها و ارزشهای بینالمللی در حوزه صلح و عدالت را بر اساس اصول، مبانی و ارزشهای اسلامی در قالب اندیشههای رهبر معظم انقلاب ارائه نماید.
***
صلح و عدالت از مفاهیمی است که همه از آن دم میزنند. به نظر شما این مفاهیم از منظر ادیان الهی چه جایگاهی دارند؟
ادیان الهی در اصول با یکدیگر مشترک هستند و فقط در شریعت با یکدیگر تفاوت دارند.از سویی دیگر پیامبران الهی برای غبارزدایی از فطرت انسانها مبعوث شدهاند و هر آنچه را آنان بهعنوان دین با خود آوردهاند همان مطالب متناسب با فطرت است.فطرت انسانی طالب صلح، عدالت، آرامش، امنیت و سعادت است.پس تمامی ادیان الهی به همین سو حرکت میکنند و برای تحقق همین مهم پیامبران مبعوث میشوند.
در قرآن کریم که جامع تمام ادیان الهی است مکرر به صلح و عدالت، نحوه تحقق و وظایف مسلمانان بویژه پیامبران الهی در جهت دستیابی به آنها مطرح شده است.
پیامبر(ص) برای ایجاد امنیت و آرامش در مردم مدینه و همان رشد و پیشرفت پیمان با مردم، پیمانهای سه گانه در مدینه میبندد.یکی پیمان برادری بین مسلمانان، پیمان تعرض نکردن بین مسلمانان و یهودیان مدینه و پیمان با همه مردم مدینه چه بت پرست چه پیروان ادیان الهی، بنابراین نتیجه همه این پیمانها باید امنیت و آرامش را به همراه داشته باشد. باید بر این نکته تأکید کرد که امنیت و آرامش گاهی از طریق جنگ با دشمنان، آرامش و امنیت و سعادت بشر صورت میگیرد و گاه از طریق صلح و پیمان عدم تعرض.
تبیین و اشاعه صلح و عدالت با نگاه به اندیشههای رهبر معظم انقلاب در جهان اسلام را چگونه ارزیابی میکنید؟
اندیشه ایشان همان اندیشه اسلام است. گاهی اگر جنگی صورت میگیرد برای این است که زمینهسازی برای ایجاد صلح باشد مانند همان که در سوریه و عراق صورت گرفت یا هشت سال دفاع مقدس که جنگ بر ما تحمیل شد و ما برای حفظ اسلام و معابد و عبادتگاهها و امنیت مردم و صلح در جامعه ناگزیر به مبارزه وجنگ با دشمن شدیم اما تلاش کردیم چون پیامبر(ص) اخلاق جنگی را رعایت کنیم.
همه میدانیم که رهبر معظم انقلاب بابهرهگیری از ثقلین برای صلح نیز شرایطی را در نظرگرفتهاند همان گونه که درکتاب صلح آقای حاج شیخ رضی آل یاسین که خود آن را ترجمه کردهاند و هم در بیانات شان آمده است ما میبینیم که ایشان میفرمایند تفاوت صلح امام حسن علیه السلام با جهاد امام حسین علیه السلام چه بوده چون در مقابل امام حسن علیه السلام افراد تفاوت میکردند، رعیت بودند و در واقع ایشان با آن رعیت میجنگیدند در حالی که در مقابل امام حسین علیه السلام یک ظالمی بود که شمشیر علیه مسلمانان و اسلام بسته بود و بعد مسأله سستی یاران امام حسن علیه السلام است. یعنی اگر امام حسن (ع) به تعداد یاران امام حسین علیه السلام یاور مخلص و پایه کار به اصطلاح داشتند و اگر شرایط دیگر هم فراهم بود قطعاً ایشان هم میجنگیدند ولی یاران امام حسن (ع) وقتی ایشان برای جنگ آماده شدند وازآنها نظر خواستند جنگ را نپذیرفتند و اظهارکردند که البقاء البقاء ما صلح را میخواهیم، ما بقا را میخواهیم.
وقتی که به امام صادق علیه السلام عرض میشود که شما چرا نمیجنگید با این همه بالاخره خیانتهایی که این خلیفه دارد انجام میدهد ایشان در برخی جاها گفته شده که فرمودنداگر 25 نفر یاور داشتم و در بعضی جاها گفته شده اگر به تعداد17 یا 18 یاور داشتم قیام میکردم. با این حال صلحنامه امام حسن علیه السلام پیمان تعرض نکردن به نفع مسلمانان و ممانعت از به خلافت رسیدن یزید بود یا به تعبیر رهبر معظم انقلاب نرمش قهرمانانه بود.
سازمانهای مردم نهاد از جمله مجمع جهانی صلح اسلامی چه نقشی میتواند در استقرار صلح در جهان داشته باشد؟
سازمانهای مردم نهاد ظرفیت عظیمی دارند چون یکسری ملاحظات و به اصطلاح دیپلماسی که دولتها و پارلمانیها آنها را رعایت میکنند اینها ملزم به رعایت نیستند. ظرفیتها در دنیا معمولاً به سه قسمت تقسیم میشود یکی پارلمانیها، یکی دولتیها و یکی NGOها هستند که آنها تعریفهای خود را دارند ولی در مورد سازمان های مردم نهاد با توجه به اینکه میتوانند فراتر از یک پارلمان یا دولت حرکت کنند و در قالب کشور نباشند فراملیتی، فراجنسیتی، فرامنطقهای و فرا ملی باشند میتوانند در همه جای دنیا تأثیرگذار باشند. بخصوص که بودجههای آنها معمولاً به دولتها و سیاسیون وابسته نیست و از این جهت میتوانند راحتتر کار کنند و در حقیقت شاید این همان «آتش به اختیار» است که رهبر معظم انقلاب فرمودند. سازمانهای مردم نهاد میتوانند همچون یک تیغ دو لب در مسیر صلح و عدالت و دفاع از مظلومان باشند یا برعکس در مقابل آنها بایستند.
آیا سازمانهای بینالمللی در برقراری صلح و عدالت در جهان موفق بوده اند؟
سازمانهای بینالمللی عمدتاً در برقراری صلح و عدالت کارنامه درخشانی ندارند. بعضاً شاید توانستهاند در یک جاهایی در بحرانها فعالیت داشته باشند مثل هلال احمر. بعضی هم مثل سازمان ملل نتوانستند به وظیفه خود عمل کنند. درحقیقت با حق وتوهایی که وجود دارد یا تأثیرپذیریهایی که از لابی صهیونیستی و جاهای مختلف دارند، کارکرد خودشان را از دست دادند یا بسیار ضعیف در جهت اهداف خودشان حرکت میکنند. اگر این گونه نبود نباید بحرانهای میانمار، یمن، بحرین، افغانستان، پاکستان و خیلی جریانات دیگر در سوریه، لبنان، فلسطین، غزه و عراق همه اینها به این صورت اتفاق میافتاد و 8 سال جنگ بر ما تحمیل میشد و کشورهای عضو سازمان ملل و سلسله جنبانهای آن علیه ما نیرو بسیج میکردند.
