مردی که مدعی است زلزله را پیش بینی می کند
رویداد۲۴-از مهمترین دغدغههای شهروندانی که این روزها درجای جای کشور زلزله را تجربه کرده و می کنند این است که واقعا آیا میشود این حادثه طبیعی اما مخرب را پیشبینی کرد؟ واقعیت این است که از ابتدای تاریخ بشری تا امروز هیچ مرجع علمی و کارشناسی و آکادمیکی مدعی نشده که میتواند زلزله را پیشبینی کند. گرچه هر از چند گاهی فردی در گوشهای از جهان مدعی شده که میتواند با نیروی ماورالطبیعه خاص خود زلزلهها را پیشبینی کند ولی همین ادعاها نیز هیچگاه به تایید مسوولان و کارشناسان نرسیده است. با این وجود چند وقتی است که فردی در مشهد مدعی شده که میتواند با استفاده از دادههای ماهوارههای جوی، زلزله را پیشبینی کند.
وی حتی کانالی تلگرامی نیز راهاندازی کرده که به گفته خودش از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مجوز آن را هم گرفته است. علیاصغر برهمند، مدرس دانشگاه با اینکه رشته تحصیلیاش زلزله نیست، اما یکی از نخبگان و مخترعان فعال ایرانی است که به گفته خودش بیش از یکصد اختراع ملی و جهانی دارد و تاکنون از چندین کشور جهان مدالهای رنگارنگی را برای اختراعاتش دریافت کرده است. وی مدعی است روشی را ابداع کرده که با تجزیه و تحلیل ٢٨ پارامتر زمینشناسی، هواشناسی و نظایر آن میتواند زلزلههای مختلفی را پیشبینی کند. وی تاکنون حدود ٧٠ زلزله را در کانال تلگرامیاش پیش بینی کرده است که به گفته خودش بیش از ٩٤ درصد آنها به وقوع پیوسته است. برهمند در پیشبینیهای خود اعلام میکند که مثلا ظرف یک هفته یا ١٠ روز، زلزلهای با قدرت تقریبی فلان ریشتر تا فلان ریشتر، در محدوده منطقهای که ذکر میکند به وقوع میپیوندد.
این تحصیلکرده رشته MBA حتی مدعی است که زلزلههای تهران و کوهبندان کرمان و... را نیز پیش بینی کرده بوده است. شاید به همین دلیل باشد که تعداد اعضای کانال وی در طول دو هفته اخیر به بیش از ٣١٤ هزار نفر افزایش پیدا کرده است. با این وجود کارشناسان زلزلهشناسی همچنان وی را فردی شیاد و فرصتطلب میخوانند و مدعیاند که هیچ کدام از پیشبینیهایش پایه و اساس علمی و دقیقی ندارد ولی اقبال عمومی به پیشبینیهای وی چنان رو به افزایش است که حتی مراجع قضایی و اطلاعاتی نیز اعلام کردهاند که وی را به دلیل تشویش اذهان عمومی تحت تعقیب قرار دادهاند. در عین حال اما دادستانی استان خراسان رسما از طریق رسانهها از وی حمایت کرده و اعلام کرده که پس از بررسیهای فراوان در مورد پیشبینیهای فرد یاد شده، به این نتیجه رسیده که ادعای وی درست است و اشکالی در ادامه فعالیتش نمیبیند. در این خبر دادستانی خراسان حتی پا را ازاین نیز فراتر گذاشته، اعلام کرده که هر گونه کارشکنی در راه فعالیت وی یا ایجاد مزاحمت برای نامبرده، «جرم» تلقی میشود.
شاید همین اظهارنظرهای ضد و نقیض باعث شده تا موضوع پیشبینیهای وی، یکی از سوژههای علاقهمندان به زلزله و البته خانوادهها باشد. به همین دلیل و به دلیل تکلیفی که به عنوان یک رسانه در انعکاس اخباری که در جامعه رخ میدهد احساس میکنیم گفتوگویی با علی اصغر برهمند، مردی که مدعی پیشبینی زلزله است انجام دادهایم که تقدیمتان میشود. با ذکر این نکته که این گفتوگو نه به معنای تایید ادعاهای وی است و نه رد آنها. بلکه تلاشی است برای رسیدن به حقیقت. به راستی اگر حتی چند درصد احتمال آن وجود داشته باشد که زلزله را بتوان پیشبینی کرد جان چند هزار نفر از انسانها نجات پیدا میکند!؟
آقای برهمند، چند هفتهای است که شما از طریق راهاندازی کانالی تلگرامی مدعی شدهاید که میتوانید زلزلهها را پیشبینی کنید. اما کارشناسان و مسوولان زلزلهشناسی این ادعای شما را رد کردهاند و شما را فردی سودجو معرفی کردهاند. واقعا شما که سواد آکادمیک زلزلهشناسی هم ندارید، چطور میتوانید زلزله را پیشبینی کنید؟
بله. چرا فکر میکنید پیشبینی زلزله غیرممکن است؟ شما به پیشبینیهای بنده نگاه کنید. ما اعلام کرده بودیم که احتمال درست بودن پیشبینیهایی که میکنیم ٧٠ درصد است. یعنی از هر ١٠٠ پیشبینی حدود ٧٠ پیشبینی درست خواهد بود. ولی آمار نشان میدهد از ٦٥ پیشبینی که داشتیم ٦٢ مورد درست بوده است. یعنی چیزی حدود ٩٤ درصد. حالا آقایان هی بگویند فلانی دروغگو و شیاد است! مردم خودشان عقل و شعور دارند و میتوانند ببینند چه کسی دروغ میگوید و چه کسی راست! خود آقایانی که میگویند زلزله قابل پیشبینی نیست، حالا اعلام میکنند که قرار است در تهران طی چند هفته آتی زلزلهای ٥/٧ ریشتری بیاید.
فرض کنیم که شما درست بگویید و بتوانید زلزله را پیشبینی کنید. سوال بعدی اینجاست که واقعا چطور این کار را میکنید؟ نکند اینها به شما الهام میشود؟
همه پیشبینیهای ما براساس اصول علمی و با بررسی شواهد موجود انجام میشود. نمیدانم چقدر از سابقه فعالیتهای علمی و اختراعاتی که داشتهام، مطلعید. بنده تاکنون بارها و بارها موفق به دریافت مدالهای طلای فدراسیون جهانی اختراعات و ابتکارات سوییس در سال ٢٠٠٦ شدهام و در کشورهای دیگری مثل روسیه، کره جنوبی، چین و مجارستان هم در بخش اختراعات مدال طلا گرفتهام. میخواهم بگویم با مسائل علمی و اختراعات کاملا آشنا هستم. حتی به خاطر فعالیتهایم پیش مقام معظم رهبری رفتهام و با ایشان هم دیداری داشتهام. پس چرا فکر میکنید با آدم کمسواد و بیاطلاعی طرفید که میخواهد با انتشار یکسری اکاذیب برای خودش شهرتی و ثروتی به هم بزند؟!
باز هم جواب سوال من را ندادید! چگونه است دانشمندانی که سالهاست روی زلزله کار میکنند، هنوز نتوانستهاند زلزله را پیشبینی کنند و در عوض شما که در این زمینه حتی تحصیلات آکادمیک هم ندارید، به قول خودتان ادعا میکنید که میتوانید این پدیده را پیشبینی کنید؟
علت این امر مشخص است. دلیل اینکه دانشمندان زلزلهشناسی نمیتوانند این پدیده را پیشبینی کنند این است که آنها تک بعدی و تکرشتهای هستند. درحالی که زلزله پدیدهای چندوجهی است. یعنی شما هم باید زمینشناسی بلد باشید و هم هواشناسی و هم ژئوفیزیک و... من شاید در تمامی این رشتهها تخصص نداشته باشم ولی سالهاست که روی پدیده زلزله و دانشهای جنبی آن مطالعه میکنم و با اطلاعاتی که از سایر رشتهها دارم موفق به پیشبینی زلزله شدهام.
یعنی با رصد کردن یکسری آثار و علایم طبیعی این کار را میکنید؟
دقیقا... من برای پیشبینی زلزله ٢٨ آیتم طبیعی را چک میکنم و بعد از انجام یکسری محاسبات، اعلام میکنم که فلان جا زلزلهای تا فلان روز رخ خواهد داد. البته با احتمال ٧٠ درصدی و همچنین ضریب خطای یک ریشتر.
و این ٢٨ آیتم را از کجا رصد میکنید؟
از ٤ ماهواره این اطلاعات را میگیرم. البته اگر خود این کشورها بدانند که ما از اطلاعات ماهوارههایشان برای پیشبینی زلزله استفاده میکنیم، مسلما جلوی ما را میگیرند تا مجبورمان کنند که شیوه محاسبات و پیشبینیمان را به آنها بگوییم یا حداقل پول کلانی بابت این اطلاعات از ما مطالبه خواهند کرد که از توان من خارج است.
میتوانید به زبان ساده برخی از فاکتورهایی که با آنها زلزله را پیشبینی میکنید را نام ببرید؟
بله. مثلا از گذشتههای دور پدران ما معتقد بودند که وقتی رطوبت هوا به یک حد مشخصی برسد و زیاد شود احتمال وقوع زلزله وجود دارد. ما آمدیم و روی این مساله کار کردیم یا با مطالعاتی که روی تهران داشتیم به این نتیجه رسیدیم که به خاطر بارگذاریهای سازهای و ساختمانی که در این کلانشهر داشتهایم، حرکت پوسته زمین کند شده است! این کند شدن باعث ذخیره شدن انرژی زمین شده است و حالا بعد از مدتها به یکباره این انرژی میخواهد فوران کند و در قالب زلزله تخلیه شود. یعنی زلزله همینجوری و به یکباره رخ نمیدهد بلکه علایمی دارد. من با استفاده از این علایم میتوانم زلزله را از حدود ٦ ماه قبل در یک منطقه پیشبینی کنم. ولی متاسفانه دست تنها هستم و از هیچکجا هم حمایتی نمیشوم. من نمیتوانم هزینههای سنگین پیشبینی زلزله را بپردازم؟ الان اگر کامپیوترم بسوزد نمیتوانم ١٥ میلیون تومان بدهم و سیستمی با همان مشخصات که قادر به پردازش اطلاعات من باشد را دوباره بخرم. من یک معلم هستم. قدرت مالی آن را ندارم که دفتری بگیرم و چند نیرو استخدام کنم. برای اینکه پیشبینیهایم دقیقتر باشد باید هر ١٥دقیقه یکبار اطلاعات را ثبت کنم. ولی در حال حاضر نمیتوانم چون دست تنها هستم و نمیتوانم دایما پشت سیستم باشم. با این وجود خیلی از زلزلههایی که اخیرا اتفاق افتاده را به درستی پیشبینی کردهام. مثلا زلزله کرمان را ساعت یک شب پیشبینی کردیم و ساعت ٦ صبح زلزله آمد. یا زلزله اول بوشهر را ٢ روز قبل و زلزله اول تهران را ٤ روز قبل پیشبینی کردم.
در طول اینهمه سال در مقابل اینهمه اعتراضها و حملههایی که به شما میشود، کسی هم بوده که کار شما را تایید کند؟
بله. مثلا در زلزله سال ٩٢ اسفراین، مدیرکل بحران استان رسما در گفتوگو با خبرگزاری فارس اعلام کرد که برهمند ٤٨ ساعت قبل زلزله را پیشبینی کرده بود و ما فرصت پیدا کردیم تا شهر را آماده کنیم و همین امر هم باعث شد تا خون از بینی کسی نریزد.
شما که به قول خودتان اینهمه در جهان شناختهشدهاید تاکنون از سوی کشورهای خارجی، برای مذاکره در مورد پیشبینی زلزله دعوت نشدهاید؟
تاکنون برای اختراعاتی که داشتهام بارها از کشورهای مختلف برای مهاجرت دعوتنامه داشتهام ولی ترجیح دادهام در کشور خودم بمانم، اما هنوز پروژه پیشبینی زلزلهام را برای سایر کشورها مطرح نکردهام. البته با نامهربانیهایی که دیدهام بهزودی طرحم را برای دانشمندان امریکایی خواهم فرستاد تا ببینم نتیجهاش چه خواهد شد.
پس مردم حق دارند که به شما شک کنند! آخر وقتی هنوز نه جایی کار شما را تایید کرده و نه هیچیک از مسوولان و متخصصان زلزله پیشبینیهای شما را قبول نکردهاند، چطور مردم باید به پیشبینیهای شما ایمان آورند؟
اثبات این مساله ساده است. هموطنان خوبم، میتوانند با مقایسه پیشبینیهایی که انجام میشود، ببینند این پیشبینیها تا چه حد به حقیقت نزدیک است؟ وقتی ظهرهنگام کسی بگوید شب است و هوا تاریک، شما به سادگی میتوانید تشخیص دهید که چه کسی درست میگوید. در اینجا هم هر کسی که شک دارد میتواند پیشبینیهای ما را با زلزلههایی که رخ داده مقایسه و خودش قضاوت کند.
شما کانالی دارید که گویا در آن پیشبینیهای خودتان را منتشر میکنید. اما مثل اینکه دادستانی شما را به سبب تشویش اذهان عمومی، احضار کرده است. درست است؟
بله. من از حدود ٥ سال قبل تصمیم گرفتم کانالی برای اطلاعرسانی پیشبینیهایی که در مورد احتمال وقوع زلزله میکنم دایر کنم. یعنی کانال چیز جدیدی نیست. خوشبختانه این کانال در چند وقت اخیر با اقبال بسیار خوبی از سوی هموطنان روبهرو شده که خودش میتواند دلیلی برای اطمینان و درستی اطلاعاتی باشد که ما منتشر میکنیم. اما خب طبیعی است با زلزلههایی که اخیرا رخ داده اقبال مردم به این کانال زیادتر شده است. حتی الان ١١ کانال دیگر به نام من فعالیت میکنند درحالی که هیچ کدام ارتباطی به بنده ندارند. در طول این سالها بارها از سوی مراجع قضایی و اطلاعاتی احضار شدهام. حتی یکبار ریختند داخل منزل و هر چه داشتم را بردند. ولی در نهایت دادستانی خراسان اعلام کرد که برطبق بررسیهای انجام شده برهمند مرتکب جرمی نشده و پیشبینیهایش اشکالی ندارد. البته هنوز هم احضار نهادهای اطلاعاتی ادامه دارد که در حال مذاکره و برگزاری جلساتی با آنها هستیم.
تاکنون با کارشناسان و متخصصین مرکز زلزلهشناسی یا ژئوفیزیک هم جلساتی داشتهاید؟
بله. اما من هم مرکز زلزلهشناسی رفتهام و هم سازمان پژوهشهای علمی صنعتی. اما همه بدون اینکه به حرفهای من توجهی کنند میگویند در جایی که تاکنون کسی نتوانسته زلزله را پیشبینی کند، غیر ممکن است که شما بتوانید زلزله را پیشبینی کنید. یعنی حتی زحمت شنیدن استدلالها و تحلیلهای من را به خودشان نمیدهند!همه آنها میگویند شما بیا دقیقا به ما شیوه جمعآوری اطلاعات و محاسبات و روشی که کار میکنید را بگویید تا ما ببنیم چه تصمیمی باید بگیریم.
خب چرا این کار را نمیکنید؟
من ١٠ سال است که برای رسیدن به این نقطه و اصلاح این روش پیشبینی، زحمت کشیدهام. چه تضمینی وجود دارد که بعد از فاش کردن شیوه کارم، طرحم لو نرود؟! آن وقت دست من به کجا بند خواهد بود؟
خیلیها معتقدند که این موج زلزلههایی که در جای جای ایران در حال اتفاق افتادن است، نتیجه دستکاری انسان از طریق شیوههایی مثل آزمایشهای نظامی یا استفاده از «هارپ» است. به نظر شما، این همه زلزله پشت سر هم در ایران عجیب نیست؟
من اصلا چنین استدلالهایی را قبول ندارم. این رویه در بسیاری از کشورهای جهان وجود دارد. کشورهایی مثل استرالیا، نیوزیلند، مالزی، و... به دلیل اینکه پوسته محکمی ندارند، شاهد زلزلههای متعددی هستند. اما از آنجایی که ما چندان علاقهای به مطالعه اخبار جهان نداریم، از اخبار زلزله در دیگر کشورها بیخبریم. به هر حال به خاطر فعل و انفعالهای زمینشناسی، موجی از زلزله ایران را در برگرفته و باعث شده تا هر روز شاهد زلزلهای جدید در گوشهای از کشور باشیم. در مورد «هارپ» هم معتقدم هیچ دستگاهی نمیتواند زلزلهای مانند زلزله کرمانشاه را ایجاد کند. زلزلهای که معادل ٧٠٠ تا ١٣٥٠ بمب اتمی بود.
اشارهای داشتید به اینکه از ٦ ماه قبل میتوانید زلزله را پیشبینی کنید. اگر اینچنین است پس چرا همان موقع اعلام نمیکنید؟
اگر همان ٦ ماه قبل اعلام کنم، منتقدین میگویند فلانی همینطوری یک چیزی میگوید... چون به هر حال در طول ٦ ماه، بالاخره در آن منطقه زلزلهای خواهد آمد. برای همین من منتظر میشوم تا به زمان زلزله نزدیک شویم و بعد اعلام میکنم.
کلا چند سال است که روی زلزله کار میکنید؟
حدود ١٠ سال است که به طور حرفهای و مستمر روی این پدیده کار میکنم. پیش از این هم، ٥سالی در حال دانشاندوزی و جمعآوری اطلاعات پراکنده بودم. یعنی چیزی حدود ١٥ سال در این عرصه فعالیت داشتهام.
در مورد تهران چطور بعد از زلزله اصلی، نتوانستید پس لرزههای آن را مشخص کنید؟
برای پیشبینی پس لرزههای کوچکتر، باید در محل حضور داشته باشم و آزمایشهایی بکنم تا بتوانم آنها را پیشبینی کنم. به همین دلیل نمیتوانم از مشهد پس لرزهها را پیشبینی کنم. اما در عین حال ادعا میکنم اگر دولت از من حمایت کند و امکانات در اختیارم بگذارد، میتوانم با حضور در محل و حفر چاههای گمانهزنی و نصب سنسور، دمای زمین را لحظه به لحظه اندازه بگیرم و زلزله در هر نقطهای از جمله در تهران را ٤٨ ساعت قبل از وقوع، پیشبینی کنم.
خودتان در چه رشتهای تحصیل کردهاید و مدرک تحصیلیتان چیست؟
من مدرک کارشناسی ارشد MBI دارم و دکترای افتخاری از مجارستان. در حال حاضر نیز علاوه برکارهای پژوهشی عضو شورای پژوهشی دانشگاه علمی- کاربردی استان خراسان هستم و سابقه بیش از ٣٠ سال تدریس دارم.
بله درست است انسان بدون دستکاه تشخص بدهد زلزله را کلاق سیاه ها میتوانند تا ۵روز زلزله تشخص بدهند انسان میتواند تا ۱۵رور تشخص دهد نجات ده خودش هستند ولی ما نمی توانیم پیدا کنیم ان مقز های هوشمند 
