اگر برجام نبود
رویداد۲۴-ترامپ در پیگیری اهدافش علیه ایران تنها مانده است و شرکای سنتی اروپاییاش او را در اجرای برنامههای ضد برجامیاش همراهی نمیکنند و همین خود دلیلی است که نشان میدهد ایران باید با انسجام نهادهای داخلی برای حفظ برجام و تقویت روابطش با کشورهای غربی مانع از فرصت طلبی ترامپ علیه ایران شود.اختلاف هستهای ایران و قدرتهای بزرگ جهان در حالی با دستیابی به توافق از میان رفت و به کاسته شدن اختلافات ایران و جهان غرب انجامید که روحانی وعده داده بود تحریمهای بینالمللی را برچیند و قطعنامههای تحریمکننده شورای امنیت را باطل کند. این کار با وجود دشواریها و کارشکنیهای بینالمللی و بعضاً داخلی انجام شد. مردم با رأی قاطعتر در دور دوم آن اهداف را تأیید و بر تمایل خشونت گریزی عمومی تأکید کردند.
گرههایی گشوده شد، اما تحریکات و وقایعی در خارج و داخل گرههای نیز افزود و اوضاع آشفتهای و در مرز ستیز پدید آورد، که بهرهمندی کامل از روابط تجاری بینالمللی سالم و متعارفی را که از برجام انتظار میرفت با مشکلاتی مواجه کرد. اتحاد حاکمان تازه عربستان و رژیم تل آویو در آشفتگی خاورمیانه بر شدت تبلیغات علیه ایران افزود و روی کار آمدن شخصیت نامتعارفی مانند ترامپ در امریکا مزید بر علت شد.
کند شدن بهرهمندی از انتظاراتی که از برجام میرفت به شعاردهندگان داخلی که از آغاز با برجام ناسازگاری میکردند فرصتی داد تا با شدت بخشیدن به برخی تحرکات تحریکآمیز خود، دستاوردهای توافق هستهای را زیر سؤال ببرند. این در حالی بود که ترامپ در پیگیری راهبرد ضد ایرانی خود برنامههای موشکی ایران را به بهانهای برای تصویب تحریمهای جدید علیه ایران تبدیل کرد تا همزمان با کارشکنی در روند اجرای برجام فضا را برای بهرهمندی ایران از مزایای اقتصادی آن متشنج کند.
اما، سنجش دستاوردهای برجام از سه دیدگاه قابل بررسی است. یکی اینکه اگر به برجام نمیرسیدیم، با ادامه تحریمهای به گفته امریکا فلجکننده که آثار زیانبار خود را آشکار کرده بود و به سوی قطع کامل صدور نفت و تجارت خارجی ایران پیش میرفت، چه میکردیم؟ دوم اینکه در همین شرایط کجدار و مریز چگونه از چهار برابر شدن صادرات نفت و همچنین افزایش چشمگیر صادرات میعانات گازی و فرآوردههای پتروشیمی و سیمان و فولاد و مانند آن بهرهمند شدهایم و توسعه اقتصادی تحرک یافته است و سوم اینکه اگر برجام را برهم بزنیم که شعار دلواپسان برجام است، چه دستاوردی خواهیم داشت؟
خروج ایران از برجام به سادگی امکان پذیر است. کافیست سیستم پایش و نظارتهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی را خاموش کنیم تا قطعنامههای باطل شده شورای امنیت به طور خودکار زنده و وارد کارزار شوند. تجارت خارجی ایران بسرعت آسیب خواهد دید و با توجه به تغییر شرایط منطقه و بهانه جوییهای جنگ طلبانه عربستان و اسرائیل و متحدانشان در منطقه که ترامپ نیز در کمین آن است، زمینه برای برخورد تخریبی فراهم خواهد شد.
تلاش ترامپ از نمایشهای تبلیغاتیاش در هنگام تمدید تعلیق تحریمها برهم زدن برجام نیست، زیرا با تحریمهایی که هماکنون اعمال میکند نبود برجام چه چیزی بر آن خواهد افزود؟ اما نمایشهای تبلیغاتی او و برخی نداها و شعارهای خشونتآمیز از داخل موجب جلوگیری از سرمایهگذاری خارجی و حتی داخلی خواهد شد. زیرا کسی حاضر نیست در کشوری سرمایهگذاری کند که از خارج تهدید میشود و برخی نیروهای داخلی نیز جنگی غایی را هدفی ایدئولوژیک برمیشمارند. به این ترتیب رقیب بدون هزینه بیشتر موجبات تضعیف اقتصادی، بیکاری و بحران و نارضایی را درکشور فراهم میآورد.
اما این در حالی است که ترامپ در پیگیری اهدافش علیه ایران تنها مانده است و شرکای سنتی اروپاییاش او را در اجرای برنامههای ضد برجامیاش همراهی نمیکنند و همین خود دلیلی است که نشان میدهد ایران باید با انسجام نهادهای داخلی برای حفظ برجام و تقویت روابطش با کشورهای غربی مانع از فرصت طلبی ترامپ علیه ایران شود.
