توافق مکمل»؛ تلاش انحرافی اروپا برای نگاه داشتن امریکا در برجام
رویداد۲۴-سناتور نزدیک به ترامپ: فکر میکنم ترامپ در برجام بماندسرنوشت برجام در فاصلهای نزدیک تا موعد تصمیمگیری ترامپ همچنان مبهم است. موضعگیریهای سران کشورهای طرف توافق و نیز گمانهزنی نزدیکان رئیس جمهوری امریکا حکایت از آن دارد که اگر چه احتمال خروج امریکا از برجام قوی است، اما طرفهای اروپایی و نیز چهرههای شاخص بینالمللی قصد ندارند از تلاش برای حفظ برجام دست بردارند. اگر چه این تلاشها دو راه مختلف را طی میکنند. بخشی از طرفها با مکفی دانستن برجام بر اجرای بی تنازل آن تأکید دارند و بخشی دیگر در انحراف به سمت طرح مذاکره مجدد که تاکنون با مخالفت جدی ایران مواجه بوده است، راهی بی فرجام را طی میکنند.
بر همین اساس طی دو روز گذشته موضعگیریهای متفاوتی منتشر شد. سخنگوی دولت انگلیس تأکید کرد که این کشور با همه توان و نفوذ خود برای حفظ برجام تلاش خواهد کرد. «ادوین ساموئل» در گفتوگو با «المیادین» با بیان اینکه «خروج امریکا از توافق هستهای ایران در راستای منافع ملی امریکا، انگلیس و کشورهای حاشیه خلیج فارس نیست»، گفت: «این توافق در همه جوانب خود جامع و بی نقص نیست و بخشهایی در آن وجود دارد که میتواند بهبود یابد.»
پیش از آن «آنتونیو گوترش» دبیرکل سازمان ملل متحد نیز در مصاحبه روز پنجشنبه خود با بی.بی.سی، از رئیس جمهوری امریکا خواست که از برجام خارج نشود. گوترش توافق هستهای را یک دستاورد دیپلماتیک مهم عنوان کرد و گفت: «ما نباید این توافق را لغو کنیم مگر اینکه پیش از آن جایگزین خوبی برای آن در اختیار داشته باشیم.»
همچنین سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در نشستی خبری در حالی که تأکید داشت «در صورت خروج امریکا از برجام، جهان فرصت منع اشاعه تسلیحات کشتار جمعی را از دست خواهد داد»، به ادعای اخیر نتانیاهو درباره برنامه هستهای ایران واکنش نشان داد و گفت: «اگر واقعاً اسرائیل اطلاعاتی درباره برنامه هستهای ایران دارد، باید آنها را در اختیار آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار دهد. آنچه اسرائیل درباره اطلاعات مربوط به برنامه هستهای ایران اعلام کرد، مربوط به گذشته و نه شرایط فعلی است. هر سند مربوط به پرونده هستهای ایران باید در اختیار آژانس قرار گیرد.» این در حالی است که آژانس بینالمللی انرژی اتمی روز سهشنبه در بیانیهای در این باره اعلام کرد هیچ نشانه معتبری دال بر فعالیتهای مرتبط با توسعه یک چاشنی انفجاری هستهای پس از سال ۲۰۰۹ در ایران پیدا نکرده است.
سناتور نزدیک به ترامپ: فکر میکنم ترامپ در برجام بماند
در عین حال برخی موضعگیریهای طرفهای اروپایی امریکا را به این تحلیل اشتباه رسانده که میتواند روی مذاکرات مجدد حساب کند. چنان که «هیتر نائورت» سخنگوی وزارت خارجه امریکا در اظهاراتی مدعی شد: «شرکای اروپایی امریکا (انگلیس، فرانسه و آلمان) بخوبی از پیامدهای اقتصادی خروج واشنگتن از برجام آگاه هستند و در حال همکاری با ما برای بهبود این توافق هستند.» کورسوی امید امریکاییها به ایجاد تغییر در برجام به نحوی دیگر در اظهارات یک سناتور نزدیک به ترامپ دیده شد. «مارک میدوز»، قانونگذار جمهوریخواه که روابط نزدیکی با دونالد ترامپ دارد، گفت: «احتمالاً در هفته آینده ترامپ از برجام بیرون نخواهد آمد و انتظار میرود او حداقل برای کوتاه مدت در برجام بماند.» میدوز در این باره افزود: «با توجه به اینکه به دنبال مذاکره مجدد در مورد برجام هستیم، فکر میکنم در کوتاه مدت این توافق تمدید خواهد شد. حتی با وجود اینکه اعضای این توافق اعلام کردهاند که گزینه مذاکره مجدد در دستور کار نخواهد بود.»
تلاش اروپا به حفظ برجام حتی بدون امریکا
در این میان خبرگزاری رویترز که در گزارشی به انتخابهای پیش روی ایران در صورت خروج امریکا از برجام پرداخته و نوشته بود در این صورت «خطر برای نیروهای امریکایی مستقر در عراق و سوریه افزایش مییابد» و «همچنین ممکن است ایران از ان .پی.تی خارج شود»، در گزارشی دیگر به نقل از منابع دیپلماتیک اروپایی خود از آخرین تلاشهای اروپاییها برای نگهداشتن امریکا در برجام و یا محدود کردن دامنه آسیبهای خروج واشنگتن از این توافق خبر داد و به نقل از یک دیپلمات ارشد اروپایی نوشت: «تلاش داریم فرمول درستی را بیابیم که پاسخگوی انتظارات امریکاییها باشد و در عین حال توافق هستهای را نقض نکند.»
به گزارش ایرنا، رویترز با تأکید بر اینکه برخلاف اینکه واشنگتن خواستار گسترش نظارتها به سایتهای نظامی است، اروپا بر این باور است که متن برجام بازرسی از این سایتها را به صورت ضمنی در خود جای داده و کفایت دارد، افزود: «آلمان، انگلیس و فرانسه هر سه تأکید کردهاند که در صورت خروج امریکا از برجام، همچنان در این توافق مانده و برای حفظ روابط تجاری خود با ایران تلاش خواهند کرد.»
این گزارش یکی از اقدامات احتمالی اروپا برای حفظ برجام حتی بدون امریکا را تأسی به یک قانون مصوب اتحادیه اروپا مربوط به دهه 1990 میلادی دانست که شرکتهای تجاری این اتحادیه را در صورت تجارت با ایران از تحریمهای احتمالی امریکا محافظت میکند. اگر چه دو مقام اروپایی در این باره گفتند که احیای این قانون تنها میتواند اقدامی نمادین برای نشان دادن تعهد اروپا نسبت به برجام باشد؛ چرا که بازگشت تحریمهای امریکا علیه ایران، این نگرانی را برای شرکتهای اروپایی به همراه دارد که سرمایهگذاری در این کشور باعث به خطر افتادن منافع تجاری آنها در امریکا خواهد شد.
نشریه «فایننشالتایمز» نیز در گزارشی به نقل از منابع آگاه به مذاکرات امریکا-اروپا درخصوص برجام نوشت: «مقامهای دو طرف با تنبیه ایران در صورت ساخت موشکهای قارهپیما به عنوان بخشی از پیشنویس «توافق مکمل» برجام توافق کردهاند.» به گزارش فارس، این گزارش به نقل از یک مقام ارشد دولت امریکا که گفت: «ایران، موشک قارهپیما ندارد و این کشور علناً اعلام کرده که به دنبال آن نخواهد بود،ما میخواهیم آنها را به این متعهد کنیم»، افزود: «دولت ترامپ به دنبال آن است تا از طریق یک طرح جداگانه و تکمیلی محدودیتهای بیشتری علیه طیف گستردهتری از موشکهای بالستیک ایران در نظر گرفته شود. جزئیات این طرح باوجود توافقات گسترده میان طرفین هنوز مشخص نشده است.» اگرچه فایننشالتایمز به نقل از یک مقام امریکایی گفت: «دولت ترامپ میخواهد ایران برد زرادخانه موشک بالستیک خود را به 300 کیلومتر یا پایینتر از آن محدود کند.»
آمادگی ایران برای واکنش مناسب به خروج امریکا از برجام
این همه در حالی است که مقامات کشورمان در موضعگیریهای متعدد غیرقابل مذاکره بودن مسائل موشکی و منطقهای و پاسخ منفی خود به هرگونه پیشنهاد مذاکره مجدد درباره برجام را اعلام کرده و تأکید کردهاند که در مقابل احتمال خروج امریکا از برجام گزینههای متعددی را برای پاسخگویی پیش رو دارند. در همین راستا سفیر کشورمان در انگلیس نیز در گفتوگو با شبکه خبری سی.ان.ان با تأکید بر آماده بودن ایران برای مواجهه با هر سناریویی گفت: «در صورت خروج واشنگتن احتمال خروج ایران نیز وجود دارد.»
به گزارش ایسنا، حمید بعیدینژاد در پاسخ به این سؤال که واکنش ایران به پیامهایی که از سوی امریکا و اروپا ارسال میشود چیست، گفت: «البته این پیامها پیامهایی منفی هستند اما ما دوست داریم که بسیار واقعگرا باشیم و ببینیم که تصمیم نهایی امریکا چه خواهد بود اما این پیامها بسیار سازنده نیستند. ما هر روز پیامهایی را مشاهده میکنیم که منفی هستند. ما میخواهیم که زمان کافی را به امریکا بدهیم تا تصمیم درست را بگیرد.»
