تاریخ انتشار: ۱۵:۳۵ - ۲۲ ارديبهشت ۱۴۰۰
مذاکرات وین در حالی انجام می‌گیرد که فرصت زیادی تا انتخابات ریاست جهوری ۱۴۰۰ ایران نمانده است.

طولانی شدن مذاکرات چه نفعی دارد؟

رویداد۲۴مذاکرات وین ادامه دارد و دور نمایی از اینکه چه زمانی نتیجه دلخواه به دست بیاید هنوز مشخص نیست. جوزپ بورل که می‌گوید نسبت به نتیجه گفتگو‌ها خوشبین است پیشنهاد داده تا گفتگو‌ها در وین به طور پیوسته پیش برود و دیپلمات‌ها دیگر وقتشان را برای سفر به کشورهایشان صرف نکنند. اما به نظر نمی‌رسد که در شرایط حساسی که همه طرف‌ها در آن قرار گرفته اند، پیشنهاد او چندان مورد استقبال قرار بگیرد. مذاکرات در وین در جریان است و همه طرف ها، هرچند مایلند که گفتگو‌ها اسان‌تر به سرانجام برسند، اما هنوز نتوانسته اند به راه حلی که همه را راضی کند دست پیدا کنند. در این میان فرسایشی شدن گفتگو‌ها هم جدی است.

مذاکرات وین فرسایشی شده؟

حالا همه می‌دانند که دست یافتن به یک نتیجه در مورد برجام کار چندان ساده‌ای نیست. حداقل نه به آن سادگی که تصور می‌شد بایدن بلافاصله بعد از حضور در کاخ سفید بتواند فرمان بازگشت را صادر کرده و از فردای آن روز بار دیگر در جمع ۴+۱ قرار بگیرد. در تهران زمزمه‌هایی وجود دارد که نسبت به خطر فرسایشی شدن اوضاع هشدار می‌دهند.

نخستین بار رهبرانقلاب اسلامی با اشاره به مذاکرات برجامی اظهار کردند که گفتگو‌ها نباید فرسایشی شود. این موضوع در دستور کار تیم مذاکره کننده هم قرار گرفت و عباس عراقچی اعلام کرد که ایران به دنبال مذاکرات فرسایشی و زمانبر کردن این پروسه نیست. تجربه سال‌های قبل و مذاکراتی که منجر به ایجاد برجام شد، باعث شده تا در مورد طولانی شدن گفتگو‌ها حساسیت‌هایی وجود داشته باشد. تهران در تحریم است و مایل است هر چه زودتر به آنچه که در توافق هسته‌ای به عنوان حقش ذکر شده، دسترسی مجدد پیدا کند. چرا که در بحبوحه کرونا، ضرورت برداشته شدن تحریم‌های ظالمانه بیش از پیش مشخص شده است. از سوی دیگر ایران موضعی مشخص دارد و می‌خواهد همه چیز به پیش از زمانی برگردد که دونالد ترامپ با خروج از توافق هسته‌ای و رقم زدن تحریم علیه ایران، خرابش کرده بود.

از آن سمت هم ایالات متحده هم مایل به کشدار کردن این اتفاقات نیست. دیپلمات‌هایی که بایدن بر سر کار گذاشته اغلب تجربه حضور در مذاکرات هسته‌ای را داشته اند و شناخت خوب و مناسبی هم از ایران دارند و این نشان می‌دهد که عزم رییس جمهور آمریکا برای بازگشت به برجام، جدی است. با این حال در واشنگتن مشکلاتی وجود دارد. جمهوری خواهان مایل نیستند که دولت دموکرات به نتیجه‌ای با تهران برسد و از سمت دیگر فشار لابی‌های صهیونیستی جدی است. نتانیاهو عزم خود را جزم کرده تا مانع از اجرای برجام شود. او توافق هسته‌ای را مرده می‌خواهد و در این مسیر از هیچ کاری دریغ نمی‌کند.

با همه این‌ها تهران و واشنگتن در نشست‌های جداگانه‌ای که در وین دارند، نسبتا خوب پیش رفته اند. به تازگی خطیب زاده، سخنگوی وزارت خارجه اعلام کرده که امریکا بخش عمده‌ای از آنچه که ایران ضروری می‌داند پذیرفته است. از سوی دیگر مقامات غربی مانند هایکوماس هم مدام می‌گویند که به نتیجه رسیدن گفتگو‌ها باید هر چه سریع‌تر رخ دهد. اما به نظر می‌رسد عبور از موانع کماکان دشواری‌های خودش را دارد.


بیشتر بخوانید: پیشرفت در مذاکرات وین دشوار اما ممکن است/ ضرب الاجل احیای برجام تا ۳۱ اردیبهشت‌ماه


گفتگو‌ها تا قبل از انتخابات نتیجه می‌دهد؟

این موضوعی است که رسانه‌ها به آن زیاد می‌پردازند. به نظر می‌رسد که دو دیدگاه متفاوت در غرب نسبت به این موضوع وجود دارد. در دیدگاه اول بهتر آن است که دیپلماسی همین روز‌ها جواب دهد و برجام جان تازه‌ای بگیرد. چرا که دیپلمات‌هایی که امروز در وین هستند، پیش از این هم توانسته بودند تا توافق هسته‌ای را به سر انجام برسانند و دولت فعلی ایران هم تمایل دارد که تحریم‌ها هر چه سریع‌تر برداشته شود. در چنین شرایطی به تعویق افتادن گفتگو‌ها به صلاح هیچ یک از طرفین نیست. اما دیدگاه دوم که در اقلیت قرار دارد، می‌گوید بهتر است که غرب برای رسیدن با یک توافق با ایران صبر کند تا دولت بعدی برای مذاکرات اقدام کند.

هفته گذشته، وزیر امور خارجه آمریکا که برای مشارکت در مذاکرات نشست جی‌۷ به لندن سفر کرده است، در گفتگو با روزنامه فایننشال تایمز در پاسخ به پرسشی در مورد انتخابات ریاست جمهوری پیش رو در ایران و امکان تاثیرگذاری انتخابات بر مذاکرات هسته‌ای، با گفتن این که در مورد آن نظر نمی‌دهد، افزود: پیش‌بینی بسیار دشوار است و من نمی‌خواهم در مورد تاثیری که رقم خوردن یک نتیجه یا نتیجه‌ای دیگر در انتخابات ایران بر مذاکرات هسته‌ای دارد یا ندارد حدس و گمانی مطرح کنم، ولی در مورد نکته‌ای که اشاره شد، به نظرم واضح است که تصمیم‌گیرنده در نظام ایران کیست و آن شخص رهبر است و او است که تصمیمات اصلی را در مورد رویکرد ایران می‌گیرد.

از سوی دیگر در آستانه دور چهارم گفتگو‌های هسته‌ای ایران و قدرت‌های بزرگ در وین، پایتخت اتریش، یک مقام ارشد وزارت امور خارجه آمریکا گفت که حصول یک توافق برای احیای برجام طی هفته‌های آینده پیش از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری ایران در ماه ژوئن «امکان پذیر است.»

روسیه هم خواهان آن است توافق در ظرف دو هفته آینده و پیش از ‍آغاز رقابت‌ها در انتخابات ریاست جمهوری ایران حاصل شود. اما لودریان از مدت‌ها پیش، نظر دیگری داشته است. او می‌گوید "مسائل داخلی ایران در آستانه انتخابات ریاست جمهوری" احیای برجام را به تاخیر انداخته است. اما در همان زمان، در امریکا زمزمه‌هایی در مورد اینکه توافق با تهران بهتر است هر چه سریع‌تر شکل بگیرد وجود داشت. مونیز، استاد فیزیک هسته‌ای و وزیر سابق انرژی آمریکا در دولت باراک اوباما به سی ان ان گفت: برای آنکه دو طرف توافق گام‌های دوجانبه‌ای بر دارند، نیاز به جسارت سیاسی دارند تا این مساله طی سه ماه آینده حل شود. مونیز در باره اقدام دولت قبلی آمریکا به ریاست دونالد ترامپ در خروج از برجام که باعث ایجاد یک چالش بین المللی شد، تاکید کرد دو طرف باید با اراده و جسارت سیاسی، تلاش کنند این مسئله را ظرف سه ماه آینده حل کنند. مونیز افزود که فعالیت‌های سیاسی برای بازگشت به برجام وظیفه گروسی نبوده بلکه وظیفه دولت بایدن، اروپایی‌ها و چین و روسیه است.

آژانس به دنبال یک راه حل می‌گردد

اما اژانس بین المللی انرژی اتمی از زاویه دیگری به همه این قضایا نگاه می‌کند. گروسی نگران این است که با پایان یافتن مهلت توافق با ایران، تهران بخواهد دسترسی آژانس به بازرسی‌ها را کم کند. او می‌خواهد تا از دستاوردی که در گفتگو با ایران داشته محافظت کند. مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اعلام کرده که اگر مذاکرات وین تا روز ۲۲ مه (اول خرداد) به توافق منجر نشود، شخصاً با ایران وارد مذاکره خواهد شد تا از تداوم بازرسی‌های آژانس در ایران اطمینان حاصل کند. مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی روز دوشنبه در مصاحبه با شبکه سعودی العربیه اعلام کرد که در صورت حاصل نشدن توافق در مذاکرات وین، شخصاً به‌منظور اطمینان یافتن از تداوم بازرسی‌های آژانس در ایران با مقامات ایرانی وارد مذاکره خواهد شد.

گروسی در این خصوص به العربیه گفت: «در میانه مذاکرات فنی با ایران هستیم که موازی مذاکرات سیاسی است. نتیجه مذاکرات سیاسی نیاز به صبر و حوصله دارد، اما در صورت عدم توافق سیاسی قبل از ۱ خرداد من مذاکرات مستقیم را با ایران آغاز می‌کنم تا اطمینان حاصل کنم بازرسی‌ها ادامه یابد.»

به نظر می‌رسد که همه طرف‌ها مایلند تا هر چه سریع‌تر روند موجود طی شده و توافقی حاصل شود. هر چند عباس عراقچی مذاکره کننده ایرانی در وین می‌گوید که راه دشواری وجود دارد، اما هر چقدر که این مسیر در بازه زمانی کوتاه تری طی شود به نفع همه طرف‌ها خواهد بود. اما از آن سو هم هر چقدر تهران و واشنگتن به حل مشکل خود بر سر برجام نزدیک می‌شوند، موانع خارجی از سوی کسانی که بازگشت به توافق هسته‌ای را بر نمی‌تابند، بیشتر خواهد شد.

خبر های مرتبط
نظرات شما
نام:
ایمیل:
* نظر: