نامگذاری نوزادان؛ آینهای از افول اعتماد مذهبی؟ | عباس عبدی: دین با قدرت محوری ماندگار نمیشود
رویداد۲۴| عباس عبدی، تحلیلگر سیاسی در یادداشت امروز خود به خبری از سازمان ثبت احوال اشاره میکند که بر اساس آن «بیشترین نامگذاری دختران در کشور با نام مبارک حضرت فاطمه زهرا (س) صورت میگیرد». آماری که به گفته او «مبتنی بر آمار ثبتی و درست است»، اما مسأله اصلی در جای دیگری است.
عبدی مینویسد: «نباید سبب نادیده گرفتن خبرهای ناگفته ولی مهمتری شود.»
به باور این تحلیلگر، تکرار آمار تجمیعی چند دههای نمیتواند معیار دقیقی برای سنجش وضعیت امروز جامعه باشد و پرسش اصلی این است که روند نامگذاری در سالها و دهههای اخیر چگونه تغییر کرده است؟
سقوط آرام نامهای مذهبی
عبدی با طرح این پرسش کلیدی تأکید میکند: «خبر مهمتری که باید منتشر کنند این است که در طول دهه یا دو دهه گذشته روند تحول نامگذاری چگونه بوده است؟»
او تصریح میکند که اگرچه نامهایی مانند فاطمه و زهرا برای قرنها در صدر نامهای دخترانه بودهاند، اما: «اکنون به رتبههای پایینتر رفتهاند و فراوانی آنها نسبت به گذشته با شیب تندی نزولی بوده است.»
پیش از انقلاب؛ دین بدون قدرت
عباس عبدی در تحلیل خود به دهههای ۴۰ و ۵۰ بازمیگردد و مینویسد: «پیش از انقلاب به ویژه در دهه ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ روند گرایش به نامهای مذهبی افزایشی بود.»
به گفته او، یکی از دلایل این روند، تقابل حکومت پهلوی با گرایش مذهبی بود؛ تقابلی که باعث میشد دین از قدرت فاصله بگیرد و به استدلال و گفتوگو تکیه کند: «گرایش مذهبی، متکی بر استدلال و مفاهمه و به دور از قدرت و حتی مغضوب قدرت بود.»
پس از انقلاب؛ معادله معکوس شد
عبدی معتقد است پس از انقلاب، این معادله بهتدریج وارونه شد. او با یادآوری مناظرههای علنی و آزاد سالهای ابتدایی انقلاب مینویسد: «کسی هم نگران گفتوگو نبود و طرف اسلامی هم خود را در مناظره به صورت پیشفرض حق نمیدانست.».
اما به گفته او، امروز حتی گفتوگوی دو روحانی نیز میتواند به بحران امنیتی بدل شود.
از گفتوگو تا اتهام «شبه انسان»
عبدی با اشاره به یک نمونه معاصر مینویسد: «بلافاصله حمله به اولی آغاز میشود و لشگر سلم و تور به در خانهاش میریزند.»
او نقل میکند که در یکی از واکنشها، یک روحانی منتقد «مجرم و شبه انسان» خوانده شده و حتی از نهادهای قضایی و امنیتی خواسته شده با او بهعنوان یک «مساله جنایی و امنیتی» برخورد شود.
عبدی نتیجه میگیرد: «روشن است که با این رویکرد امنیتی، قضایی و قدرتمحوری چیزی برای اسلام و دین و اندیشه مذهبی باقی نمیماند.»
نتیجهای که در نامها دیده میشود
این تحلیلگر در پایان، نشانه اجتماعی این وضعیت را در زندگی روزمره مردم میبیند و مینویسد: «آیا با این وضع انتظار دارید که نام فاطمه و زهرا همچنان و با فاصله زیاد نام اول دختران نوزاد باشد؟ زهی خیال باطل. فیلم کوتاهی را با هشتگ روحانیون سکولارساز دیدم که نامهای ۳۵ دختر بچه حدود ۶ تا ۷ ساله را که در کلاس ژیمناستیک بودند به ترتیب میخواندند. نام فاطمه و زهرا که سهل است دریغ از یک نام مذهبی متعارف.»
