پاسخ قابل تامل خبرنگار بیبیسی به معمار تحریمها؛ فشار خارجی، تنها نیروی تغییر را حذف کرد
رویداد۲۴| اظهارات تازه ریچارد نفیو، معاون سابق نماینده ویژه آمریکا در امور ایران و چهرهای که به «معمار تحریمهای فلجکننده» علیه ایران شهرت دارد، بار دیگر نگاه مداخلهجویانه واشنگتن به تحولات داخلی ایران را عیان کرده است؛ مواضعی که با واکنش صریح و هشدارآمیز شبنم شبانی، خبرنگار بیبیسی فارسی، روبهرو شده و بحثی جدی درباره نقش فشار خارجی، تحریمها و آینده پرمخاطره ایران به راه انداخته است.
ریچارد نفیو، معاون سابق نماینده ویژه آمریکا در امور ایران و از طراحان اصلی تحریمهای گسترده علیه کشورمان، در یک رشتهتوییت صریح، از حمله آمریکا به ایران برای اعمال «تغییرات در نظام حکمرانی» استقبال کرده است. او در دفاع از این رویکرد نوشته است: «به من گفته شده این دیدگاه (تغییرات از بالا به جای تغییرات از پایین) کسلکنندهای است، اما تنها دیدگاه صادقانه است.»
نفیو در ادامه، با اشاره به اعتراضات و ناآرامیها در ایران، مدعی حمایت از معترضان شده و گفته است: «در حال حاضر، هزاران نفر — و شاید بسیار بیشتر — جان خود را به خطر انداختهاند تا کشورشان را از استبداد آزاد کنند. امیدوارم موفق شوند و شایسته حمایت ما هستند.»
این مقام سابق آمریکایی، همزمان با اذعان به تناقضهای درونی حاکمیت ایران، بر لزوم مداخله خارجی تأکید کرده و افزوده است: «در بلندمدت، شکستها و تناقضهای حکومت ایران خودْ باعث سقوط آن خواهد شد؛ اما در عین حال نباید خودمان را فریب بدهیم درباره آنچه مردم ایران با آن روبهرو هستند و اینکه کسانی که اکنون در قدرتاند تا چه حد حاضرند برای حفظ قدرت خود پیش بروند و دست به هر کاری بزنند.»
نفیو در پایان، با لحنی که بیش از پیش نگاه مداخلهجویانه او را برجسته میکند، نوشته است: «بنابراین، حفظ فروتنی در نگاه و پیشبینی، در کنار اندیشیدن به اینکه امروز و فردا چه کاری میتوانیم برای کمک انجام دهیم، از نظر من تنها راه درست برای پیش رفتن است.»
این اظهارات، اما با پاسخ تند و تأملبرانگیز شبنم شبانی، خبرنگار بیبیسی فارسی، روبهرو شد؛ پاسخی که مستقیماً نقش سیاستهای خارجی، بهویژه تحریمها، در تضعیف جامعه ایران را هدف گرفته است. شبانی نوشته است: «برای سالهای طولانی، خارجیها نهتنها ایران را بهدرستی درک نکردند، بلکه فعالانه شرایطی را شکل دادند که امکان تغییر ارگانیک را از بین برد.»
او با اشاره به اثرات اجتماعی و اقتصادی تحریمها تأکید کرده است: «با اعمال فشار، ایجاد مسیرها، فراهمکردن ابزارها و مشوقهایی که طبقه متوسط ایران را تهی و فرسوده کرد، تنها نیرویی را حذف کردند که میتوانست از درون، به یک گشایش پایدار منجر شود. این یک شکست نظری نیست؛ واقعیتی است زیستهشده.»
شبانی در ادامه، سخنان نفیو درباره «کمک امروز و فردا» را دیرهنگام و حتی خطرناک توصیف کرده و هشدار داده است: «سخن گفتن امروز از اینکه «امروز و فردا چه کاری میتوانیم برای کمک انجام دهیم» بهطرز دردناکی دیرهنگام به نظر میرسد. آسیبها پیشاپیش وارد شدهاند.»
به گفته این خبرنگار، نتیجه این مسیر، نه آزادی که فروپاشی است. او نوشته: «آنچه بهجای آن شکل گرفته، چیزی بهمراتب خطرناکتر است: جامعهای راندهشده به سوی فروپاشی، و خطر بسیار واقعیِ تبدیل شدن ایران به یک دولتِ شکستخوردهِ عظیم، با دسترسی حلنشده به مواد و فناوری هستهای.»
او در جمعبندی، پیامدهای این وضعیت را فراتر از ایران دانسته و نوشته است: «این فقط تراژدی برای ایرانیان نیست—هرچند پیش و بیش از هر چیز، چنین است—بلکه فاجعهای راهبردی در حال شکلگیری است؛ فاجعهای که بسیاری از کسانی که به شکلگیری این مسیر کمک کردند، روزی از آن پشیمان خواهند شد.»
شبانی در پایان با لحنی تلخ و هشداردهنده تأکید کرده است: «ما که از درون این تاریخ نظارهگر هستیم، سردرگم نیستیم. ما میترسیم. از آنچه در ادامه میآید میترسیم، و از این آگاهی فرسودهایم که لحظهٔ خویشتنداری معنادار دیگر گذشته است.»
شبنم یک صیغه اصلاحاتچی در بی بی سی است که اول به مسعود بهنود پا داده است 
