نگاهی به پنج فیلم برتر عطاران به بهانه اکران فیلم روشن

رویداد۲۴ | مازیار وکیلی: شاید یکی از مهم‌ترین دلایلی که عطاران را تبدیل به بازیگر موفقی کرده است تصویری است که از انسان ایرانی ارائه می‌کند. تصویری که شباهت بسیار زیادی به آن چیزی دارد که ایرانیان در طول تاریخ آن را زیست کرده‌اند. در بازی عطاران یک جور روحیه خیام وار وجود دارد و او نقش کاراکتر‌هایی را بازی می‌کند که زیاد زندگی را جدی نمی‌گیرند و دم را غنیمت می‌شمارند. این همان روحیه‌ای است که ایرانیان را در طول تاریخ از گردنه‌های حساسی عبور داده است. این تطابق شمایل بازیگری عطاران با زندگی مردم ایران زمین باعث شده تا تماشاگران شیفته او شوند. محبوبیت عطاران به حدی زیاد بود که در دهه نود صرف حضور او در یک فیلم سینمایی می‌توانست تضمین کننده یک فروش چند ده میلیارد تومانی باشد. جایگاهی که کمتر ستاره‌ای از سینمای ایران توانسته به آن دست پیدا کند.

بزنگاه

کارگردان: رضا عطاران

سال ساخت: ۱۳۸۷

«بزنگاه» مهم‌ترین و شاید بهترین سریالی است که عطاران برای صدا و سیما کارگردانی کرده است. سریالی که در ان با مضامین و آیین‌هایی شوخی شد (مراسم عزادارای پدر) که حساسیت طبقات سنتی جامعه را برانگیخت تا صدا و سیمای عصر ضرغامی قسمت‌های پایانی آن را با جرح و تعدیل فراوان نمایش دهند. عطاران در این سریال نقش برادر کوچک خانواده را که اعتیاد داشت با چنان ظرافتی بازی کرد که مخاطبین سریال شوکه شدند. نادر بزنگاه فردی بود ملموس، دوست داشتنی و به شدت سمپاتیک که نه تنها از تماشاگر خنده می‌گرفت بلکه او را نگران سرنوشت این کاراکتر به ظاهر منفی میکرد. عطاران بعد از بزنگاه ارتباط خود را با تلویزیون قطع کرد و دیگر برای صدا و سیما سریال نساخت. به همین خاطر می‌توان «بزنگاه» را بهترین حسن ختام برای عطاران در تلویزیون دانست. او با ساخت این سریال به نقطه اوجی رسید که هیچ گاه نتوانست آن را تکرار کند.

ورود آقایان ممنوع

کارگردان: رامبد جوان

سال ساخت: ۱۳۸۹

ترکیب پیمان قاسم خانی به عنوان نویسنده، رضا عطاران به عنوان بازیگر و رامبد جوان به عنوان کارگردان یک ترکیب برنده است. کنار هم قرار گرفتن این سه نفر در یک فیلم سینمایی کمدی منجر به ساخته شدن یکی از خوش ساخت‌ترین فیلم‌های کمدی ایران در سال‌های اخیر شد. «ورود آقایان ممنوع» نشان داد که در سینمای ایران با تمام محدودیت‌هایی که وجود دارد می‌توان فیلم خوب کمدی هم ساخت. عطاران در این فیلم نقش یک معلم گیج و حواس پرت شیمی را بازی می‌کند که برای کار به یک مدرسه دخترانه می‌رود. مدرسه‌ای که توسط یک مدیر سخت گیر و دیکتاتور ماب بنام خانم دارابی اداره می‌شود. عطاران در این فیلم درخشان است. درک درست و دقیق او در زمان بندی برای خنده گرفتن از تماشاگران شگفت انگیز است. سکانسی که او برای جمع یک جک بی مزه تعریف می‌کند و همچنین سکاسن گفت‌و‌گو سوءتفاهم برانگیز او با خانم دارابی در ماشین یک کلاس آموزشی برای بازی در نقش‌های کمدی هستند. درخشش خیره کننده عطاران در این فیلم جایگاه او را به عنوان مهم‌ترین بازیگر گیشه در سینمای ایران تثبیت کرد.

اسب حیوان نجیبی است

کارگردان: عبدالرضا کاهانی

سال ساخت: ۱۳۸۹

«اسب حیوان نجیبی است» را می‌توان متفاوت‌ترین نقش رضا عطاران تا به امروز به حساب آورد. فیلم کاهانی یک فضای آبزورد و پوچ گرایانه داشت که آدم را به یاد نمایش نامه‌های برشت و اوژن یونسکو می‌انداخت. عطاران در این فیلم نقش یک تیغ زن خیابانی بنام بهروز شکیبا را بازی می‌کرد که با پوشیدن لباس پلیس سعی داشت از یک جمع عجیب و غریب اخاذی کند. بازی عطاران در «اسب حیوان نجیبی است» متنانسب با فضای فیلم ریتم کندی دارد. حرکات او لَخت و بی حالت و ری اکشن‌های او سرد و خالی از احساس است. لهجه بامزه و چشم‌های چپ و لوچ عطاران کاملاً منطبق با شخصیت کاراکتری است که در یک فضای جفنگ اسیر شده است. بازی متفاوت عطاران برای او جایزه بهترین بازیگر مرد جشن خانه سینما را به ارمغان آورد.

دهلیز

کارگردان: بهروز شعیبی

سال ساخت: ۱۳۹۱

همیشه این سوال در ذهن تماشاگران ایرانی وجود داشت که آیا عطاران می‌تواند نقش جدی را هم به اندازه نقش‌های کمدی خوب بازی کند یا خیر؟ پاسخی برای این سوال وجود نداشت تا این که بهروز شعیبی ریسک کرد و برای بازی در نقش در نقش یک مرد در آستانه اعدام به سراغ عطاران رفت. حضور عطاران در «دهلیز» شوکه کننده است. لحظات عاطفی که او با امیرعلی-پسرش در فیلم- ایجاد می‌کند درخشان است و حس شفقت تماشاگر را برمی‌انگیزد. بازی عطاران انقدر متفاوت بود که او را کاندیدای بهترین بازیگر مرد از جشنواره فجر کند و فصل جدیدی را در کارنامه کاری عطاران بگشاید. بعد از دهلیز بود که نقش‌های پیچیده‌تر و درخشان تری نصیب عطاران شد و او توانست جایگاهش را هم به عنوان یک بازیگر متفاوت تثبیت کند.

روشن

کارگردان: روح الله حجازی

سال ساخت: ۱۳۹۸

عطاران اُستاد بازی در نقش آدم‌های معمولی است. آدم‌های فقیری از طبقات پایین اجتماع که چیزی برای از دست دادن ندارند؛ بنابراین در «روشن» عطاران همان چیزی است که باید باشد. یک مرد رقت انگیز که تمام سرمایه زندگی‌اش را خرج یک واحد آپارتمان در برجی در تهران کرده و حالا که سازندگان به وعده خود عمل نکرده‌اند زندگی‌اش در آستانه فروپاشی قرار دارد. بازی عطاران در «روشن» انقدر خوب و دقیق و به اندازه بود که هیئت داوران جشنواره فیلم فجر در آن سال را مجاب کرد که جایزه سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد را به عطاران اهدا کنند. انتخابی که درست و معقول به نظر می‌رسید و بار دیگر ثابت کرد که اگر نقش مناسبی وجود داشته باشد عطاران می‌تواند بازی درخشانی ارائه کند.