برندگان سیمرغ در چهل و چهارمین جشنواره فیلم فجر
رویداد۲۴| تالار وحدت تهران امشب میزبان پایانی ترین شب چهلوچهارمین دوره جشنواره فیلم فجر است؛ رویدادی که ده روز تمام سینمای ایران را در کانون توجه قرار داد. مراسم اختتامیه دقایقی پیش با تلاوت آیاتی از قرآن کریم و پخش سرود ملی جمهوری اسلامی ایران آغاز شد. وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزیر دادگستری، رئیس سازمان سینمایی و جمع کثیری از هنرمندان، کارگردانان و بازیگران نامآشنای سینمای ایران در این مراسم حضور دارند. چهرههایی چون داریوش ارجمند، هوشنگ توکلی، بهروز افخمی، محمدرضا ورزی، سولاف فواخرجی، روحالله زمانی و بسیاری دیگر در تالار وحدت گرد هم آمدهاند. اجرای این مراسم بر عهده محمدرضا شهیدیفر است؛ مجری باسابقهای که سالهاست با سینما و تلویزیون ایران همراه بوده است. نخستین بخش مراسم با اجرای موسیقی سنتی آغاز شد تا هنر اصیل ایرانی در کنار سینما، جلوهای دیگر بیابد.
سپس نوبت به پخش کلیپی از ایام بهمن سال ۱۳۵۷ رسید؛ تصاویر دیده و نادیده از روزهای انقلاب اسلامی بر روی پرده تالار وحدت نقش بست. این تصاویر با تصنیف «ایران من» با صدای جاودانه همایون شجریان همراه شد. در این لحظه، فضای تالار وحدت دگرگون شد. صدای زندهیاد شجریان که خود سالها نماد هنر متعهد ایرانی بود، بر دلها نشست و خاطره روزهای پرشور سینمای ایران را زنده کرد.
منوچهر شاهسواری، دبیر چهلوچهارمین جشنواره فیلم فجر، با چشمانی اشکبار پشت تریبون رفت. وی سخنان خود را با بغضی سنگین آغاز کرد. «امکان ندارد انسان این تصنیف زیبا را بشنود و اشکهایش سرازیر نشود و بغض سراسر وجودش را نگیرد.» این نخستین جمله شاهسواری بود. او سپس از تمام «ناملایماتی که در حق وطن کردهایم و همچنان انجام میدهیم» سخن گفت و طلب آمرزش کرد. سخنان شاهسواری نقطه عطف مراسم امشب بود؛ جایی که دبیر جشنواره از عشق بیپایان به ایران گفت و تأکید کرد: «ایران باقی خواهد ماند و هیچ کس و هیچ چیز نمیتواند ذرهای از عشق ما را به این سرزمین کم کند.» او از هنرمندان به عنوان «جلوهگاه امید در این سرزمین» یاد کرد.
جایزه های فرعی
- سیمرغ بلورین بهترین عکس به مهرداد قاضیزاده امینی برای فیلم «خدا جنگ» اهدا شد.
- سیمرغ بلورین بهترین پوستر به محمدی تقیپور برای فیلم «صبح اعدام» اهدا شد.
- سیمرغ بلورین بهترین آنونس به آرمین منیبی برای فیلم «غریزه» اهدا شد.
- سیمرغ بلورین بهترین فیلم کوتاه داستانی به میکائیل دیانی برای غیلم «تخطی» اهدا شد.
- سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی فیلم مستند محمد عوضزاده برای فیلم «برای دخترم» و دیپلم افتخار این بخش به حامد سعادت برای «جنگل قائم» اهدا گردید.
- سیمرغ بلورین بهترین فیلم مستند به زهره نجفزاده تهیهکننده «ایستاده در کنار تیمز» اهدا شد.
جایزه های بخش سینمای ایران
- سیمرغ بلورین بهترین جلوههای ویژه بصری به محمدحسن ایزدی برای «سرزمین فرشتهها» اهدا شد.
- سیمرغ بلورین بهترین جلوههای ویژه میدانی به رضا ترکمان برای فیلم «جانشین» اهدا شد.
- سیمرغ بلورین بهترین چهرهپردازی به سودابه خسروی برای فیلم «کوچ» اهدا شد.
- سیمرغ بلورین بهترین طراحی لباس به مجید لیلاجی برای به فیلم «کوچ» اهدا شد.
- سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه به پیامحسین سوری برای فیلم «سرزمین فرشتهها» اهدا شد.
- سیمرغ بلورین بهترین نقش مکمل زن به مارال فرجاد برای فیلم «زندهشور» اهدا شد.
- سیمرغ بلورین بهترین صدای فیلم به سعید زند و سیدعلیرضا علویان برای فیلم «اسکورت» اهدا شد.
- سیمرغ بلورین بهترین تدوین فیلم به میثم مولایی برای فیلم «اسکورت« اهدا شد.
- سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری به هادی بهروز برای فیلم «نیم شب» اهدا شد.
- سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن به آزیتا حاجیان برای فیلم «کافه سلطان» اعدا شد و یک جایزه ی ویژه به سولاف فواخرجی برای «سرزمین فرشتهها» اهدا شد.
- سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد به «بهرام افشاری» برای فیلم «زنده شور» اهدا شد.
- سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه (اقتباسی) به «مهدی یزدانیخرم» و «اعظم بهروز» برای فیلم «نیم شب» اهدا شد.
- سیمرغ بلورین کارگردانی فیلم اول به محسن بهاری برای «قمارباز» اهدا شد. یک جایزه ویژه هم محمد داودی برای فیلم «اردوبهشت» تقدیم شد.
- سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی به کاظم دانشی برای «زندهشور» اهدا شد. یک جایزه ویژه هم بابک خواجهپاشا برای فیلم «سرزمین فرشتهها» تقدیم شد.
- سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه ملی(جایزه ویژه سردار سلیمانی) به حبیب والینژاد(تهیه کننده) و محمدحسین مهدویان(کارگردان) برای فیلم «نیمشب» اهدا شد.
- سیمرغ بلورین بهترین فیلم اول به حسین کاکاوند، تهیهکننده فیلم «حال خوب زن» اهدا شد.
- سیمرغ بلورین بهترین فیلمبه منوچهر محمدی تهیهکننده فیلم «سرزمین فرشتهها» اهدا شد.
- سیمرغ بلورین بهترین فیلم از آرای مردمی همزمان به دو فیلم «زندهشور» از کاظم دانشی و «اسکورت» از یوسف حاتمی کیا تعلق گرفت.
- دیپلم افتخاری به رسم یادبود به بازیگران کودک شامل بنیتا افشاری برای «قایقسواری در تهران» و گروه بازیگران کودک «سرزمین فرشتهها» اهدا شد.
هیچ کدام از بازیگرانی که صاحب سیمرغ شدند برای گرفتن جایزه در اختتامیه حضور نداشتند:
▫️شهرام حقیقت دوست نقش مکمل مرد
▫️آزیتا حاجیان نقش اول زن
▫️بهرام افشاری نقش اول مرد
▫️مارال فرجاد نقش مکمل زن
از بین این ها مارال فرجاد با ارسال فیلمی از بیمارستان که در حال شیمی درمانی بود، از هیات داوران تشکر کر
-
تحلیل آماری نامزدیها و جوایز
بررسی دقیق فهرست نامزدهای چهلوچهارمین جشنواره فیلم فجر نشان میدهد که فیلم «اردوبهشت» با ۱۷ نامزدی در صدر جدول قرار دارد. این تعداد نامزدی برای یک فیلم اول، رکوردی کمنظیر در تاریخ جشنواره فجر محسوب میشود. پس از آن، فیلمهای «زندهشور» با ۱۳ نامزدی، «سرزمین فرشتهها» و «کوچ» با ۱۲ نامزدی، «پل» با ۹ نامزدی و «اسکورت» و «نیمشب» با ۸ نامزدی در ردههای بعدی قرار دارند. اما هنگامی که به جدول جوایز نگاه میکنیم، تصویری کاملاً متفاوت میبینیم. فیلم «سرزمین فرشتهها» با ۴ سیمرغ بلورین (بهترین فیلم، بهترین طراحی صحنه، بهترین جلوههای ویژه بصری و جایزه ویژه بازیگری برای سولاف فواخرجی) پرمخاطبترین فیلم این دوره است. فیلم «زندهشور» با ۴ سیمرغ (بهترین کارگردانی، بهترین بازیگر مرد، بهترین نقش مکمل زن و بهترین فیلمنامه مشترک) در رتبه دوم ایستاده است. فیلم «نیمشب» با ۳ سیمرغ (بهترین فیلمنامه اقتباسی، بهترین فیلمبرداری و سیمرغ ویژه سردار سلیمانی) و فیلم «اسکورت» با ۲ سیمرغ (بهترین صدا و بهترین تدوین) در ردههای بعدی قرار دارند. فیلمهای «کوچ» و «جانشین» و «قمارباز» و «کافه سلطان» و «حال خوب زن» هر کدام یک سیمرغ کسب کردهاند. نکته شگفتانگیز: فیلم «اردوبهشت» با ۱۷ نامزدی، تنها یک سیمرغ رسمی (بهترین فیلمنامه مشترک) و یک جایزه ویژه تقدیری دریافت کرد. این نابرابری تاریخی میان تعداد نامزدی و جوایز کسب شده، بیسابقه است.
علت نابرابری نامزدی و جوایز اردوبهشت
چرا فیلمی با ۱۷ نامزدی تنها به یک سیمرغ رسمی بسنده کرد؟ برای پاسخ به این پرسش باید چند عامل را بررسی کرد.
- نخست، پراکندگی آرای داوران: فیلم «اردوبهشت» در بسیاری از رشتهها نامزد شده بود، اما احتمالاً در رقابت نهایی آرای اول را کسب نکرده و به عنوان نفر دوم یا سوم ایستاده است.
- دوم، استراتژی هیأت داوران: به نظر میرسد داوران قصد داشتهاند جوایز را بین فیلمهای مختلف تقسیم کنند و از تمرکز جوایز روی یک فیلم پرهیز نمایند. این رویکرد اگرچه عادلانهتر به نظر میرسد، اما گاه باعث میشود فیلمی با کیفیت بالا، به اندازه واقعی خود دیده نشود.
- سوم، کیفیت رقبای قدرتمند: فیلمهای «سرزمین فرشتهها»، «زندهشور» و «نیمشب» در رشتههای کلیدی رقابت تنگاتنگی با «اردوبهشت» داشتند و در بسیاری از موارد موفقتر عمل کردند. به عنوان مثال، در بخش کارگردانی، کاظم دانشی برای «زندهشور» سیمرغ گرفت و محمد داودی تنها جایزه ویژه دریافت کرد.
- چهارم، شاید مهمترین دلیل: «اردوبهشت» فیلمی با محوریت یک حادثه تلخ واقعی بود و شاید داوران نخواستند با اهدای جوایز متعدد، آن را به فیلمی صرفاً تراژیک و تلخ تبدیل کنند. این یک تصمیم سلیقهای و فرهنگی است.
بخش بازیگری و شگفتیهای بزرگ
بخش بازیگری امسال یکی از غیرقابل پیشبینیترین دورههای جشنواره فجر بود. در بخش بهترین بازیگر مرد، بهرام افشاری برای فیلم «زندهشور» موفق به کسب سیمرغ بلورین شد و چهرههای باسابقهای چون حامد بهداد، رضا عطاران و امین حیایی را پشت سر گذاشت. این دومین سیمرغ افشاری پس از فیلم «غلامرضا تختی» است. در بخش بهترین بازیگر زن، آزیتا حاجیان برای فیلم «کافه سلطان» سیمرغ گرفت. این نخستین سیمرغ برای این بازیگر با سابقه است که سالها در سینما، تئاتر و تلویزیون فعالیت داشته است. همچنین جایزه ویژه این بخش به سولاف فواخرجی برای فیلم «سرزمین فرشتهها» اهدا شد. در بخش بازیگران مکمل، مارال فرجاد برای «زندهشور» سیمرغ گرفت و شهرام حقیقتدوست و اصغر همت از «اردوبهشت» و علیرضا خمسه از «استخر» را پشت سر گذاشت. دیپلم افتخار بازیگری نیز به دو بازیگر کودک شامل بنیتا افشاری برای «قایقسواری در تهران» و گروه بازیگران کودک «سرزمین فرشتهها» اهدا شد. نکته قابل تأمل، نادیده گرفته شدن کامل فیلم «استخر» ساخته سروش صحت بود. این فیلم با وجود ترکیب ستارگانی چون امین حیایی، مهران مدیری، سحر دولتشاهی و علیرضا خمسه، تنها در دو رشته نامزد شده بود و در نهایت هیچ جایزهای کسب نکرد.
بخشهای فنی و یکهتازی سرزمین فرشتهها
بخشهای فنی امسال عمدتاً زیر سلطه فیلمهای «سرزمین فرشتهها» و «کوچ» و «نیمشب» بود. فیلم «سرزمین فرشتهها» موفق به کسب سیمرغ بهترین طراحی صحنه (پیام حسین سوری) و بهترین جلوههای ویژه بصری (محمدحسن ایزدی) شد. فیلم «کوچ» نیز سیمرغ بهترین چهرهپردازی (سودابه خسروی) و بهترین طراحی لباس (مجید لیلاجی) را از آن خود کرد. این فیلم با ۱۲ نامزدی، تنها دو سیمرغ کسب کرد که نسبت به تعداد نامزدیهایش، بازدهی پایینی داشت. فیلم «نیمشب» ساخته محمدحسین مهدویان موفق به کسب سیمرغ بهترین فیلمبرداری (هادی بهروز) شد. این فیلم که در ۸ رشته نامزد شده بود، در نهایت ۳ سیمرغ (فیلمبرداری، فیلمنامه اقتباسی و سیمرغ ویژه سردار سلیمانی) را از آن خود کرد. در بخش صدا، سیمرغ به سعید زند و سیدعلیرضا علویان برای فیلم «اسکورت» رسید. در بخش تدوین نیز میثم مولایی برای «اسکورت» سیمرغ گرفت. در بخش جلوههای ویژه میدانی، رضا ترکمان برای فیلم «جانشین» برنده شد.
تحلیل جایگاه فیلمسازان اول و آینده سینمای ایران
جشنواره چهلوچهارم را بدون تردید باید جشنواره فیلمسازان اول نامید. از میان ۷ نامزد بخش بهترین کارگردان فیلم اول، محمد داودی (اردوبهشت)، محسن بهاری (قمارباز) و محمد اسفندیاری (کوچ) شانسهای اصلی بودند که در نهایت محسن بهاری سیمرغ این بخش را گرفت و محمد داودی جایزه ویژه دریافت کرد. کاظم دانشی، دیگر فیلمساز اول، موفق به کسب سیمرغ بهترین کارگردانی شد. این موفقیت بزرگ برای یک فیلمساز اول، نویدبخش آینده روشن برای سینمای ایران است. دانشی که پیش از این به عنوان فیلمنامهنویس فعالیت میکرد، حالا خود را به عنوان کارگردانی توانمند تثبیت کرده است. محمد داودی نیز با وجود کسب تنها یک سیمرغ رسمی، با ۱۷ نامزدی رکوردی تاریخی ثبت کرد. این فیلمساز جوان حتماً در آینده آثار مهمتری خواهد ساخت و شاید این دوره جشنواره، آغاز راهی پرفراز و نشیب برای او باشد. سیمرغ بهترین فیلم اول به حسین کاکاوند، تهیهکننده «حال خوب زن» اهدا شد. این فیلم با وجود نامزدی در ۵ رشته، تنها همین یک سیمرغ را کسب کرد. با این حال، حضور پررنگ فیلمسازان اول در این دوره، نشان از جاندوباره سینمای ایران و ورود نسل تازهای از هنرمندان متعهد و توانمند به این عرصه دارد.
این خبر به مرور تا پایان مراسم تکمیل می شود...
منبع: آسیانیوز
