زنگ هشدار برای کاهش مصرف لبنیات در ایران
رویداد۲۴| در سالهای اخیر، افزایش روزافزون قیمت محصولات لبنی در کشور، بار دیگر نگرانی کارشناسان تغذیه و سلامت عمومی را برانگیخته است؛ بحرانی که فراتر از یک افزایش قیمتی ساده است و میتواند پیامدهای جدی برای سلامت جامعه بهویژه کودکان و سالمندان داشته باشد.
متخصصان هشدار میدهند که حتی پیش از این جهش قیمتها، میزان مصرف لبنیات در کشور کمتر از حد توصیهشده بود و افزایش قیمتها میتواند این وضعیت را وخیمتر کند.
بر اساس توصیههای تغذیهای، هر فرد در طول شبانهروز باید ۲ تا ۳ واحد محصولات لبنی مصرف کند، اما آمارهای موجود نشان میدهد که میزان مصرف واقعی در کشور تنها حدود یک واحد لبنیات است. به عبارت دیگر، پیش از افزایش قیمتها، ایرانیان تقریباً نصف مقدار مورد نیاز را مصرف میکردند و اکنون با توجه به شرایط اقتصادی و حذف ارز ترجیحی نهادههای دامی، کارشناسان انتظار دارند مصرف لبنیات بیش از پیش کاهش یابد. این کاهش مصرف، اگر به موقع جبران نشود، میتواند بر سلامت استخوانها، رشد کودکان و عملکرد سیستم ایمنی تأثیر منفی داشته باشد.
برای درک دقیقتر وضعیت فعلی، وزارت بهداشت اجرای پیمایش ملی «وضعیت تغذیهای و امنیت غذایی» را در دستور کار قرار داده است. این پیمایش، که برای تمام گروههای سنی در طول سال آینده انجام خواهد شد، امکان تحلیل علمی و مستند از میزان مصرف لبنیات و سایر گروههای غذایی را فراهم میکند. نتایج این مطالعه میتواند پایهای برای تدوین سیاستهای حمایتی و مداخلهای در حوزه تغذیه باشد.
یکی از راهکارهای کلیدی در شرایط کنونی، اجرای برنامه شیر مدرسه است که میتواند به تأمین بخشی از نیاز روزانه کودکان و نوجوانان به محصولات لبنی کمک کند. مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت تأکید کرده است که بودجه لازم برای این برنامه در پیشنویس لایحه بودجه سال آینده پیشبینی شده و امیدوار است نمایندگان مجلس حمایت لازم را برای تصویب آن انجام دهند. شیر مدرسه میتواند تا حدودی خلا کاهش مصرف ناشی از افزایش قیمتها را جبران کند و از پیامدهای منفی کمبود لبنیات بر رشد کودکان جلوگیری کند.
از سوی دیگر، تجربه خرید مردم با کالابرگ نشان میدهد که محصولات لبنی یکی از اقلام غذایی اصلی است که خانوادهها ترجیح میدهند با آن خرید کنند. این انتخاب نشاندهنده آگاهی مردم نسبت به اهمیت مصرف لبنیات و نقش آن در تأمین پروتئین و سلامت بدن است. با این حال، مبلغ فعلی کالابرگ قادر نیست مصرف توصیهشده ۲ تا ۳ واحد لبنیات در طول شبانهروز را تضمین کند. کارشناسان تغذیه بر این باورند که در صورت ادامه افزایش قیمتها، دولت باید مبلغ کالابرگ را نیز متناسب با نرخهای جدید افزایش دهد تا خانوارها بتوانند لبنیات مورد نیاز خود را تأمین کنند.
کارشناسان بار دیگر تأکید میکنند که لبنیات برای سلامت جامعه ضروری است و کمبود مصرف آن، به ویژه در گروههای حساس مانند کودکان، نوجوانان، زنان باردار و شیرده، و سالمندان، میتواند به مشکلات جدی تغذیهای و بیماریهای مزمن منجر شود. کاهش مصرف لبنیات نه تنها یک مسأله اقتصادی است، بلکه یک بحران سلامت عمومی به شمار میرود که نیازمند توجه فوری سیاستگذاران، نهادهای دولتی و جامعه مدنی است.
اگر وضعیت قیمتها کنترل نشود و حمایتهای مالی برای تأمین لبنیات افزایش نیابد، ممکن است در سالهای آینده کشور با موجی از کمبود ریزمغذیها، مشکلات رشد کودکان و افزایش ابتلا به بیماریهای استخوانی و قلبی مواجه شود؛ چالشی که تنها با برنامهریزی دقیق، حمایت مالی و فرهنگسازی در مصرف لبنیات قابل مهار است.
