اهرم تازه ترامپ برای فشار بر ایران؛ چرا ویتکاف با رضا پهلوی دیدار کرد؟

رویداد۲۴| استیو ویتکاف، نماینده ویژه رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا در امور غرب آسیا که مسئولیت مذاکرات هسته‌ای غیر مستقیم با ایران را به عهده دارد، رسماً اعلام کرده که به دستور دونالد ترامپ با رضا پهلوی، دیدار و گفت‌و‌گو کرده است. این دیدار که رسانه‌های بین‌المللی نیز انجام آن را تائید کرده‌اند، بار دیگر توجه‌ها را به ارتباطات پنهان و آشکار سیاست‌ورزان آمریکایی با اپوزیسیون جمهوری اسلامی معطوف کرده است و از جهات گوناگون حائز اهمیت و قابل تحلیل است.

بر اساس گزارش‌ها، ویتکاف پس از این دیدار در گفت‌وگویی با شبکه فاکس‌نیوز، رضا پهلوی را فردی «قدرتمند» توصیف کرده که «برای کشورش اهمیت زیادی قائل است» و تأکید کرده که این دیدار به‌واسطه دستور مستقیم ترامپ انجام شده است. به گفته او، موضوعات مورد بحث در این دیدار حول پرونده ایران و نگرانی‌های کاخ سفید درباره وضعیت در منطقه بوده است، اگرچه او ارتباط مستقیم برنامه‌های پهلوی با سیاست‌های رسمی آمریکا را رد کرده است.

دیدار با اپوزیسیون به وقت مذاکره!

آنچه بیش از همه این دیدار را قابل توجه می‌کند، شرایط کنونی است. این ملاقات درست وقتی انجام شده که همه نگاه‌ها به تهران و واشنگتن دوخته شده تا معلوم شود بالاخره توافقی حاصل خواهد شد یا آینده منطقه با جنگ گره می‌خورد. دونالد ترامپ که تا کنون از فشار حداکثری اقتصاد و آرایش نظامی گسترده در منطقه و افزایش تهدیدات برای راضی کردن ایران به توافق مورد نظر خود استفاده کرده است، این بار دیدار با یک چهره اپوزیسیون را در دستور قرار داده است. اینکه رضا پهلوی در چه جایگاه سیاسی، توانایی و مقبولیت اجتماعی برخوردار است یا نیست، بحث مفصل و دیگری است، اما اینکه دولت ترامپ که پیش‌تر هم سخنان تهدیدآمیزی مبنی بر لزوم تغییر رهبر در ایران و حتی تغییر حکومت به سخن رانده بود، حالا ویتکاف را مامور ملاقات با او کرده؛ مسئله‌ای است که نباید ساده گرفته شود.

ترامپ دنبال چیست؟

ترامپ با این رویکرد اهداف  متختلفی را دنبال می‌کند که در راس همه آنها تلاش برای اعمال فشار بیشتر به ایران است. این دیدار در چند محور مهم قابل تفسیر است؛ نخست پیامی که به مردم داخل ایران می‌دهند. این ملاقات در شرایطی انجام شده که به واسطه تحولات سیاسی در ایران، اعتراضات اخیر و وقایع تلخ دی ماه، اهمیت نقش اپوزیسیون خارج‌نشین در کانون توجه رسانه‌های بین‌المللی است. رضا پهلوی نیز در سخنرانی‌های اخیر خود در کنفرانس‌های جهانی بر تمایل مردم ایران به تغییر نظام و ادامه اعتراضات تأکید کرده است.

دوم، پیام رایزنی ویتکاف و رضا پهلوی به جامعه جهانی نیز بسیار مهم است، این اقدام دولت ترامپ نشان می‌دهد که دولت آمریکا به‌رغم تمرکز بر مسائل امنیتی و نظامی در منطقه، نگاه خود را به نیرو‌های مخالف جمهوری اسلامی نیز معطوف کرده و در صدد ایجاد خطوط ارتباطی در سطوح بالای سیاسی است. حال اگر حضور رضا پهلوی در کنفرانس مونیخ را نیز به این معادله اضافه کنیم، نتیجه توجه بیشتر دنیا به او خواهد بود.

سوم، ملاقات ویتکاف و این چهره اپوزیسیون در واقع تلاشی برای تضعیف جایگاه جمهوری اسلامی در محافل بین‌المللی است و می‌توانند متحدان و رقبای ایران در منطقه و جهان را تحت تاثیر قرار دهد.

دیدار بین استیو ویتکاف و رضا پهلوی، اگرچه دارای جنبه‌های رسمی مستقیم در چارچوب روابط دولتی آمریکا و اپوزیسیون ایرانی نیست، اما به‌وضوح پیام‌هایی سیاسی، دیپلماتیک و رسانه‌ای دارد. این ملاقات، هم در داخل ایران و هم در محافل بین‌المللی بازتاب داشته و احتمالاً به یکی از نقاط تمرکز تحلیل‌های آینده در عرصه سیاست خارجی تبدیل خواهد شد.