واکنش سرد جهان به درخواست ترامپ| از فرانسه تا چین و ژاپن؛ چرا هیچ کشوری ناوگانش را به هرمز نمیفرستد؟
رویداد۲۴| تنشهای نظامی در خلیج فارس بالا گرفته و بازار جهانی انرژی با نگرانی تحولات منطقه را دنبال میکند، در همین حال دونالد ترامپ که گویی متوجه است با راه انداختن این جنگ، چه دردسری برای خودش و دنیا درست کرده، در تلاش است تا حمایت بینالمللی برای حضور نظامی گستردهتر در تنگه هرمز را جلب و راهی برای عبور از این مخمصه پیدا کند.
او در اظهارات اخیر خود ابراز امیدواری کرد که کشورهایی مثل بریتانیا، فرانسه و چنین و دیگر قدرتها، ناوگان جنگی خود را برای باز نگه داشتن این آبراه حیاتی عازم منطقه کنند.
اما تنها ساعاتی پس از مطرح شدن این درخواست، نخستین واکنشها از سوی برخی دولتها نشان داد که جهان چندان مایل نیست در این مرحله به ائتلاف نظامی مورد نظر واشنگتن بپیوندد؛ واکنشهایی که عملاً نوعی فاصلهگیری از طرح پیشنهادی ترامپ تعبیر شده است.
پاسخ سریع پاریس؛ ناوهای ما به هرمز نمیآیند
نخستین واکنش رسمی از سوی فرانسه منتشر شد. حساب رسمی پاسخگویی وزارت خارجه این کشور در شبکه اجتماعی ایکس در رشتهتوئیتی به برخی ادعاهای مطرح شده درباره اعزام ناوهای فرانسوی به تنگه هرمز پاسخ داد و نوشت: درست نیست.
در این پیام تأکید شده است که ناو هواپیمابر فرانسه در شرق مدیترانه باقی خواهد ماند و مأموریت نظامی این کشور در حال حاضر تغییری نکرده است. در ادامه این توئیت آمده است که مأموریت فرانسه همچنان «دفاعی و حفاظتی» است و از کاربران خواسته شده از «هراسافکنی» خودداری کنند.
این موضعگیری عملاً نخستین پاسخ رسمی به فضای رسانهای ایجاد شده پس از سخنان ترامپ بود؛ پاسخی که نشان میدهد پاریس دستکم در شرایط فعلی قصد ندارد وارد یک آرایش نظامی تازه در تنگه هرمز شود.
چین؛ تأکید بر کاهش تنش در خلیج فارس
در میان قدرتهای بزرگ، نگاهها به موضع چین نیز دوخته شده است؛ کشوری که بخش قابل توجهی از انرژی مورد نیاز خود را از مسیر خلیج فارس تأمین میکند. پکن در واکنشهای اولیه خود به تحولات منطقه، بیش از هر چیز بر ضرورت حفظ ثبات در مسیرهای انرژی و جلوگیری از تشدید درگیریها تأکید کرده است.
مقامهای چینی در مواضع رسمی خود معمولاً از همه طرفها خواستهاند از اقداماتی که باعث افزایش تنش در خلیج فارس میشود پرهیز کنند و راهحل بحران را در مسیر دیپلماسی جستوجو کنند. این موضع بهطور ضمنی نشان میدهد که پکن تمایل ندارد در چارچوب یک ائتلاف نظامی جدید وارد تنشهای منطقه شود؛ رویکردی که با سیاست سنتی چین در قبال بحرانهای خاورمیانه همخوانی دارد.
اروپا محتاطتر از واشنگتن
واکنش فرانسه تنها نشانه این احتیاط نیست. در بسیاری از پایتختهای اروپایی نگرانی وجود دارد که گسترش حضور نظامی در تنگه هرمز میتواند تنشهای موجود را تشدید کند. به همین دلیل برخی دولتهای اروپایی ترجیح دادهاند بر نقشهای دفاعی یا حفاظتی تأکید کنند و از ورود به یک مأموریت نظامی گستردهتر فاصله بگیرند.
این رویکرد تا حدی یادآور اختلاف دیدگاههایی است که در سالهای گذشته نیز میان واشنگتن و برخی متحدان اروپایی درباره نحوه مدیریت بحرانهای خاورمیانه وجود داشته است؛ جایی که اروپا اغلب تلاش کرده از تبدیل بحرانهای منطقهای به رویارویی نظامی گسترده جلوگیری کند.
غرب همچنان پشت ترامپ نایستاده است
پس از واکنش فرانسه، سایر متحدان غربی و آسیایی نیز تاکنون پاسخ روشن و مستقیم به درخواست ترامپ برای اعزام ناوگان نظامی به تنگه هرمز ندادهاند. بریتانیا اعلام کرده بررسیها برای نقش حفاظتی کشتیها در جریان است، اما هنوز تصمیم قطعی برای مشارکت در ائتلاف نظامی آمریکا اتخاذ نشده است. ژاپن و کره جنوبی نیز تأکید کردهاند که آستانه بالایی برای اعزام ناو دارند و فعلاً امکان اعزام نیروی نظامی مستقیم پایین است. این مواضع نشان میدهد که درخواست آمریکا برای تشکیل یک ائتلاف گسترده نظامی هنوز با همراهی بینالمللی جدی مواجه نشده و مسیر احتیاط همچنان در سطح جهانی غالب است.
هرمز؛ گلوگاه انرژی جهان
اهمیت درخواست ترامپ از آنجا ناشی میشود که تنگه هرمز یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی در جهان به شمار میرود. بخش قابل توجهی از صادرات نفت خاورمیانه از این آبراه عبور میکند و هرگونه اختلال در آن میتواند به سرعت بر قیمت نفت و امنیت انرژی جهانی تأثیر بگذارد.
همین اهمیت باعث شده است که در دورههای مختلف تنش در منطقه، بحث درباره تشکیل ائتلافهای دریایی برای حفاظت از عبور و مرور کشتیها در این تنگه مطرح شود. با این حال تجربههای گذشته نشان داده که بسیاری از کشورها در پیوستن به چنین ائتلافهایی محتاط عمل میکنند.
شکاف در ائتلاف احتمالی
مجموع واکنشهایی که تاکنون منتشر شده نشان میدهد درخواست ترامپ برای اعزام ناوهای جنگی به تنگه هرمز هنوز با استقبال گسترده بینالمللی روبهرو نشده است. پاسخ سریع فرانسه و مواضع محتاطانه چین نشانههایی از این واقعیت است که بسیاری از کشورها ترجیح میدهند در شرایط فعلی از ورود مستقیم به یک آرایش نظامی تازه در خلیج فارس خودداری کنند.
در شرایطی که منطقه با یکی از حساسترین مقاطع امنیتی خود روبهرو است، به نظر میرسد دستکم بخشی از جهان فعلاً مسیر احتیاط و فاصله گرفتن از طرحهای نظامی جدید را انتخاب کرده است؛ مسیری که میتواند معادلات مورد نظر واشنگتن برای شکل دادن به یک ائتلاف دریایی گسترده در تنگه هرمز را با چالش روبهرو کند.
ایران اگر سریعتر تصمیم نگیرد احتمال قوی اجماعی علیه ایران شکل خواهد گرفت