ماجرای افتتاح غافلگیرکننده یک باغ‌وحش غیرقانونی در انزلی

رویداد۲۴| از کنار باغ وحش تازه‌تأسیس بندرانزلی نباید به‌سادگی عبور کرد؛ زیرا در حالی که سازمان حفاظت محیط زیست ادعا می‌کرد قصد ندارد مجوز باغ وحش جدیدی را صادر کند، حالا فیلم‌های متعددی در فضای مجازی منتشر شده که بیانگر افتتاح یک باغ وحش جدید در بندرانزلی است. البته سازمان محیط زیست همچنان اصرار دارد مجوزی برای تأسیس و راه‌اندازی باغ وحش در بندرانزلی نداده است، اما این باغ وحش حالا هم بازگشایی شده و هم اینکه تعداد قابل توجهی از بلاگر‌ها با حضور در این باغ وحش به تولید فیلم‌های تبلیغاتی برای این مجموعه دست زده‌اند.

سازمان محیط زیست تأکید می‌کند مجوزی برای ساخت باغ وحش و حتی باغ پرندگان در بندرانزلی نداده و این مجموعه با مجوز غیرقانونی سازمان منطقه آزاد انزلی، ساخته شده است.

سازمان محیط زیست بعد از همه خبردار شد

اگر اظهارات مدیران سازمان محیط زیست را درست فرض کنیم، پرسش مهم این است که چرا این سازمان تاکنون از مجموعه بزرگی که شاید ساخت آن بیش از دو سال طول کشیده، خبر نداشته است؟

فرهاد حسینی‌طایفه، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان گیلان در پاسخ به این پرسش با اشاره به اینکه در طرح جامع منطقه آزاد انزلی بک باغ پرندگان مصوب شده است، می‌گوید: «این مجموعه در قالب طرح جامع منطقه آزاد انزلی احداث شده، اما این موضوع به معنای دریافت مجوز‌های قانونی از سازمان حفاظت محیط زیست نیست. متأسفانه در بسیاری از پروژه‌های عمرانی منطقه آزاد، ابتدا ساخت‌وساز انجام و سپس به موضوع مجوز‌ها پرداخته می‌شود. از نظر ما، هرگونه اظهار نظر درباره نگهداری گونه‌های جانوری منوط به دریافت مجوز‌های قانونی است».

اگر قرار بود باغ پرندگان یا هر مرکز دیگری ساخته شود، باید پیش از هر اقدامی سازمان حفاظت محیط زیست در جریان قرار می‌گرفت و در صورت صلاحدید مجوز‌های لازم را صادر می‌کرد. اینکه مجموعه ساخته شود، حیوانات منتقل شوند و سپس از محیط زیست درخواست اعلام استاندارد یا صدور مجوز شود، به طور واضح نادیده‌گرفتن جایگاه قانونی سازمان حفاظت محیط زیست است.

باغ وحش بندرانزلی متخلف است

حسینی‌طایفه در پاسخ به این پرسش که چه زمانی از روند احداث باغ وحش در بندرانزلی مطلع شده است، توضیح می‌دهد: «تا چند ماه پیش هیچ گزارشی درباره این مجموعه وجود نداشت. این پروژه در فضایی کاملا محصور و پشت چندین لایه دیوار در منطقه آزاد انزلی در حال اجرا بود. چند ماه پیش، زمانی که موضوع درخواست مجوز مطرح شد، به مسئولان مجموعه اعلام کردیم باید مجوز‌های قانونی را دریافت کنند، اما پس از آن، سازمان حفاظت محیط زیست رسما اعلام کرد برای این مجموعه مجوزی صادر نخواهد شد. از آن زمان به بعد، هرگونه نگهداری حیوانات در این محل از نظر ما تخلف محسوب می‌شود و به مراجع قضائی گزارش خواهد شد».

این مقام مسئول در محیط زیست استان گیلان با اشاره به بازدید کارشناسان این اداره در هفته‌های گذشته از باغ وحش انزلی و با بیان اینکه جلسه‌ای برای بررسی ابعاد حقوقی موضوع برگزار خواهد شد تا اقدامات قانونی از طریق مراجع ذی‌صلاح دنبال شود، می‌گوید: «بر اساس قوانین، فعالیت چنین مرکزی بدون مجوز سازمان حفاظت محیط زیست وجاهت قانونی ندارد و موضوع باید از طریق مراجع قضائی پیگیری شود. موضوع صدور مجوز توسط منطقه آزاد انزلی را هم از طریق دستگاه قضائی پیگیری خواهیم کرد».

شکایت از باغ‌وحش‌دار در دستور کار

فرهاد حسینی‌طایفه، مدیر کل محیط زیست استان گیلان در پاسخ به این پرسش که شکایت محیط زیست با چه عناوین مجرمانه‌ای مطرح خواهد شد، می‌گوید: «موضوع شکایت، احداث و بهره‌برداری از مرکز نگهداری حیات‌وحش بدون دریافت مجوز قانونی از سازمان حفاظت محیط زیست است. همچنین موضوع صدور مجوز از سوی منطقه آزاد نیز در دست بررسی است و علیه این موضوع نیز شکایت قانونی مطرح خواهد شد. در این باره با همکاران حقوقی نیز هماهنگی‌های لازم انجام و شکایت تنظیم شده است».

بیشتر بخوانید: ماجرای پانچ، بچه‌میمون ژاپنی که ترند شبکه‌های اجتماعی شده چیست؟

به نظر می‌رسد در ماجرای ساخت غیرقانونی باغ وحش انزلی یک متخلف با همدستی سازمان منطقه آزاد انزلی دست به کاری زده که کل سیاست‌گذاری سازمان محیط زیست را به سخره گرفته است. در واقع بهره‌بردار باغ وحش بندرانزلی عملا اعلام می‌کند نیازی به مجوز سازمان حفاظت محیط زیست ندارد؛ چون بدون مجوز باغ وحشی ساخته شده، حیوانات از تهران به گیلان منتقل شده‌اند، تبلیغات گسترده برای آن انجام شده و از مردم برای بازدید دعوت می‌شود، در حالی که هیچ مجوزی برای هیچ‌یک از این اقدامات صادر نشده است. این موضوع ماهیت و حیثیت سازمان محیط زیست را نشانه گرفته و بسیار نگران‌کننده است.

شکایت از باغ وحش انزلی در اسرع وقت

معصومه صفایی، مدیر دفتر حفاظت و مدیریت صید و شکار سازمان حفاظت محیط زیست نیز با انتقاد از راه‌اندازی باغ وحش انزلی بدون گرفتن مجوز‌های قانونی، از تشکیل پرونده قضائی، شکایت رسمی اداره‌کل حفاظت محیط زیست گیلان و بررسی ابعاد مختلف این پرونده خبر می‌دهد.

صفایی در گفت‌وگویی با تأکید بر اینکه تمام مستندات این پرونده بررسی شده است، می‌گوید: «حتی در حکم صادرشده از سوی مرجع قضائی نیز تصریح شده بود انتقال گونه‌های جانوری باید با همراهی یگان حفاظت محیط زیست انجام شود، در حالی که بهره‌بردار بدون اطلاع سازمان حفاظت محیط زیست این اقدام را انجام داده است».

او این‌طور ادامه می‌دهد: «حتی در مجوز صادرشده از سوی منطقه آزاد انزلی برای این مجموعه نیز قید هماهنگی با سازمان حفاظت محیط زیست ذکر شده است. بنابراین، هم در حکم قضائی برای انتقال حیوانات به بندرانزلی و هم در مجوز منطقه آزاد، نقش و حضور سازمان حفاظت محیط زیست تصریح شده بود، اما با وجود این، مجموعه به صورت ناگهانی افتتاح شد. در شرایطی که همچنان مذاکرات و رایزنی‌ها میان بهره‌بردار و سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داشت».

صفایی تأکید می‌کند: «هفته گذشته در سازمان حفاظت محیط زیست در جلسه‌ای که با حضور دفتر بازرسی سازمان برگزار شد، تصمیم گرفته شد برای این مجموعه پرونده قضائی تشکیل شود. پس از آن نیز با مدیرکل حفاظت محیط زیست گیلان گفت‌و‌گو و مقرر شده است اداره‌کل نیز به صورت رسمی از بهره‌بردار شکایت کند».

او با اشاره به گفت‌وگوی خود با مدیرکل حفاظت محیط زیست گیلان می‌گوید: «به او تأکید کردم افتتاح این مجموعه در شرایطی که سازمان صراحتا اعلام کرده بود راه‌اندازی باغ وحش مجاز نیست، مصداق بی‌اعتنایی آشکار به سازمان حفاظت محیط زیست است. از همین رو درخواست کردم شکایت رسمی علیه بهره‌بردار در اسرع وقت انجام شود».

به گفته او، بهره‌بردار باغ وحش انزلی هم حکم مرجع قضائی را نقض کرده، هم شرایط مندرج در مجوز منطقه آزاد را رعایت نکرده و علاوه بر آن، اساسا بدون دریافت مجوز سازمان حفاظت محیط زیست اقدام به راه‌اندازی چنین مرکزی کرده است. حتی ضوابط استقرار این مجموعه نیز محل ایراد و ابهام است و بر همین اساس مقرر شده پرونده قضائی تشکیل شود.

صفایی در ادامه با انتقاد از عملکرد منطقه آزاد انزلی ادامه می‌دهد: «انتظار چنین برخوردی از طرف سازمان منطقه آزاد انزلی وجود نداشت، زیرا تا پیش از این تعاملاتی میان دو مجموعه برقرار بود». به گفته او، روند کار به این شکل بوده که ابتدا مجموعه ساخته شده، حیوانات به آن منتقل شده‌اند و سپس موضوع به سازمان حفاظت محیط زیست اطلاع داده شده است.

عملیات مخفیانه منطقه آزاد انزلی برای ساخت باغ وحش

با وجود همه این توضیحات، بی‌اطلاعی اداره محیط زیست بندرانزلی و محیط زیست استان گیلان از ساخت یک باغ وحش چندهکتاری همچنان زیر سؤال است. چگونه ممکن است باغ وحشی با این ابعاد در حوزه مدیریتی اداره‌کل حفاظت محیط زیست گیلان و محیط زیست بندرانزلی ساخته شود، اما هیچ‌یک از مسئولان از احداث آن مطلع نشوند؟

در پاسخ به این ابهام، مدیرکل محیط زیست استان گیلان با تأکید بر مخفیانه‌بودن عملیات ساخت‌وساز باغ وحش در بندرانزلی، می‌گوید: «تأکید می‌کنم امکان ندارد در سطح یک شهرستان، ساخت باغ‌وحش به صورت آشکار انجام شود و اداره محیط زیست مطلع نشود، اما این پروژه در فضایی کاملا محصور و در داخل محدوده منطقه آزاد اجرا شده است. شخصا حداقل ماهی یک بار به منطقه آزاد رفت‌وآمد دارم، اما هرگز داخل این مجموعه قابل مشاهده نبوده است. همه عملیات عمرانی در پشت دیوار‌های بلند انجام شده و هیچ‌گونه اطلاع‌رسانی یا نشانه‌ای از احداث باغ وحش وجود نداشت».

بعد از ساخت باغ وحش تازه به فکر مجوز افتادند

شواهد بیانگر این است که سازمان منطقه آزاد انزلی و مسئول باغ وحش انزلی یعنی «علی شرفی» که در مدیریت باغ وحش صفادشت کارنامه و سابقه تاریکی داشت و تخلفات متعدد این مجموعه منجر به تعطیلی آن باغ وحش در سال ۱۴۰۳ شد، بعد از تکمیل باغ وحش انزلی اقدام به دریافت مجوز از سازمان محیط زیست کرده‌اند.

موضوعی که مدیرکل محیط زیست استان گیلان هم آن را تأیید کرده و می‌گوید: «بر اساس مشاهدات ما، زمانی که درخواست مجوز ارائه شد، مجموعه تقریبا ساخته شده بود، حیوانات به آن منتقل شده بودند و سپس از محیط زیست درخواست مجوز شده بود. وسعت و امکانات مجموعه نیز نشان می‌دهد اجرای آن در مدت سه یا چهار ماه امکان‌پذیر نبوده است». او با اشاره به مدیریت دوگانه در مناطق آزاد این‌طور ادامه می‌دهد: «ساخت‌وساز در محدوده مناطق آزاد بر اساس طرح جامع مصوب انجام می‌شود و دستگاه‌های اجرائی مانند شهرداری یا اداره محیط زیست الزاما در جریان جزئیات همه پروژه‌ها قرار نمی‌گیرند.

با این حال، انتظار می‌رفت مسئولان منطقه آزاد موضوع را به سازمان حفاظت محیط زیست اطلاع دهند تا فرایند قانونی صدور مجوز طی شود. هرآنچه در این مجموعه ساخته شده، خارج از اطلاع ما بوده است. پس از اطلاع از موضوع، بازدید‌های کارشناسی آغاز شد و پرونده در دستور کار قرار گرفت. اگر زودتر از روند ساخت مطلع می‌شدیم، قطعا موضوع به این مرحله نمی‌رسید».

سازمان محیط زیست بار‌ها رسما اعلام کرده مجوزی برای باغ وحش صادر نمی‌کند، اما حالا شاهدیم که باغ وحشی در بندرانزلی بدون مجوز ساخته و افتتاح شده و حتی برای آن به طور هم‌زمان و هماهنگ تبلیغ گسترده می‌شود. این اقدام سازمان منطقه آزاد انزلی عملا جایگاه قانونی سازمان محیط زیست را زیر سؤال می‌برد. آنچه این روز‌ها در بندرانزلی در حال انجام است، برای سازمان حفاظت محیط زیست بسیار سنگین و آسیب‌زننده است. مسئولان منطقه آزاد انزلی با وجود تماس خبرنگار با آنها تاکنون حاضر به پاسخ‌گویی به سؤالات درباره صدور مجوز غیرقانونی و خودسرانه برای ساخت باغ وحش در بندرانزلی نشده‌اند.