مشخصات جنگنده J-۲۹ تونان؛ جنگنده افسانه‌ای سوئد

رویداد۲۴| حسین فلاحی: جی-۲۹ تونان (J-۲۹ Tunnan)، یک جنگنده ساخت سوئد بود که در دهه ۱۹۵۰ توسط شرکت ساب طراحی و ساخته شد. نام این جنگنده به زبان سوئدی «تونان» به معنای بشکه پرنده (Flying Barrel) بود. خلبان آزمایش‌کننده، این هواپیما را «روی زمین یک جوجه اردک زشت  و در هوا، یک پرنده چابک» توصیف کرد.  

تاریخچه جی-۲۹ تونان

نمونه اولیه  ساب ۲۹ برای اولین بار در ۱ سپتامبر ۱۹۴۸ پرواز کرد. ساب ۲۹ در سال ۱۹۵۱ وارد خدمت شد و قادر بود در هر دو نقش جنگنده و جنگنده-بمب‌افکن ایفای نقش کند. این هواپیما در طول این دو دهه مرتباً به‌روزرسانی می‌شد که عملکرد آن را بهبود می‌بخشید. در مجموع ۶۶۱ فروند ساب جی۲۹ تونان تحویل داده شد.

این جنگنده در سال ۱۹۶۵ از خدمت فعال بازنشسته شد، اما برخی از هواپیما‌ها تا سال ۱۹۷۴ برای یدک‌کشی استفاده می‌شدند. آخرین پرواز رسمی نظامی در اوت ۱۹۷۶ در پنجاهمین سالگرد نمایشگاه هوایی نیروی هوایی سوئد انجام شد. در مجموع ۳۰ فروند تونان در سال ۱۹۶۱ به اتریش فروخته شد و تا سال ۱۹۷۲ در خدمت باقی ماندند.

طراحی جنگنده جی-۲۹

«بشکه پرنده» سوئد یا ساب ۲۹ تونان، که گاهی اوقات با نام جی۲۹ نیز شناخته می‌شود، اولین جنگنده بال‌عقب ساخته شده در اروپای غربی و فرزند جنگ سرد، لقب «تونان» یا «بشکه» را به خود اختصاص داد. این هواپیما که در اواخر دهه ۱۹۴۰ طراحی شد، پس از ساب ۲۱آر، دومین هواپیمای جنگی مجهز به موتور توربوجت بود که در سوئد تولید شد.

در دسترس بودن توربوجت بریتانیایی گوست، لارس بریسینگ، پیشگام برجسته هوانوردی سوئدی و تیم طراحی او را قادر ساخت تا دیدگاه خود را ارتقا دهند و با استفاده از بال‌های مایل به عقب با طراحی بال‌هایی که ۲۵ درجه به سمت عقب متمایل بودند در هواپیمای جدید، به عملکرد بالاتری دست یابند. جنگنده جت نسل اول، یک هواپیمای تک سرنشین و تک موتوره با یک دریچه هوای مرکزی در دماغه و یک کابین خلبان حبابی بود.

 نمونه اولیه این جنگنده  با نام R۱۰۰۱ با بال عمدتاً صاف طراحی شده بود، اما پس از اینکه مهندسان سوئدی برخی از داده‌های تحقیقاتی آلمانی‌ها در مورد طرح‌های بال مایل را به دست آوردند، نمونه اولیه برای گنجاندن یک بال مایل ۲۵ درجه تغییر داده شد. سوئد به مطالعات آلمان در جنگ جهانی دوم روی بال‌های مایل به عقب تمرکز کرده بود و به راحتی می‌توان تأثیر پروژه Messerschmitt M۳ P۱۱۰۱ لوفت وافه را در این جنگنده مشاهده کرد.

به یکی از اعضای تیم مهندسی ساب اجازه داده شده بود تا اسناد هوانوردی آلمان را که در سوئیس ذخیره شده بود، بررسی کند. این پرونده‌ها که توسط آمریکایی‌ها در سال ۱۹۴۵ ضبط شد، به وضوح نشان می‌داد که طرح‌های بال مایل و مثلثی تأثیر "کاهش چشمگیر نیروی پسا هنگام نزدیک شدن هواپیما به دیوار صوتی" را دارند.. این یک هواپیمای کوچک و چاق با یک ورودی هوای مرکزی، یک کابین خلبان حبابی و یک بال مایل بسیار نازک بود. خلبانان، ساب ۲۹ را سریع و چابک یافتند و نرخ غلتش و شعاع چرخش آن را فوق‌العاده دانستند. خلبانان همچنین به خوبی با ارابه فرود باریک کنار آمدند. 

قابلیت جی-۲۹ تونان

جی-۲۹، یکی از اولین جنگنده‌های تولیدی با بال‌های عقب‌گرد بود. این جنگنده سریع و چابک بود. تونان رکورد سرعت جهانی را در یک مدار بسته ۵۰۰ کیلومتری (۳۱۰ مایلی) در سال ۱۹۵۵ با سرعت ۹۷۷ کیلومتر بر ساعت (۶۰۷.۰۵ مایل بر ساعت) ثبت کرد.

دو فروند اس ۲۹سی (نوع شناسایی) علاوه بر این، رکورد سرعت بین‌المللی ۹۰۰.۶ کیلومتر بر ساعت (۵۵۹.۴ مایل بر ساعت) را در یک مسیر  ۱۰۰۰ کیلومتری (۶۲۰ مایلی) در سال ۱۹۵۵ ثبت کردند. در دهه ۱۹۵۰، نیروی هوایی سوئد (Flygvapnet)، که عمدتاً از جی ۲۹ استفاده می‌کرد، پس از ایالات متحده، اتحاد جماهیر شوروی، بریتانیا و فرانسه، به عنوان پنجمین نیروی هوایی قدرتمند جهان رتبه‌بندی شد.

تسلیحات جی-۲۹ تونان

در این جنگنده توپ در زیر قسمت دماغه نصب شده بود. چراغ‌های فرود در جلوی چرخ دنده جلو قرار داشتند. زاویه بال‌ها ۲۵ درجه بود.

پیشرانه جی-۲۹ تونان

مدل‌های اولیه هواپیما که در ابتدا به یک موتور توربوجت گریز اسونسکا فلایگوموتور آر ام۲ (دی هاویلند گوست) مجهز بودند، می‌توانستند به سرعت ۶۵۹ مایل در ساعت برسند. تانان دارای اوج‌گیری اولیه ۷۵۰۰ فوت در دقیقه، سقف پرواز ۴۵۰۰۰ فوت و برد ۸۱۰ مایل بود. مدل نهایی، مدل جی۲۹اف، به یک موتور اسونسکا فلایگوموتور آر ام۲بی با پس‌سوز مجهز شد که سرعت اوج‌گیری، سقف پرواز و برد هواپیما را افزایش می‌داد.

مشخصات فنی کلی J-۲۹

نقش: جنگنده و جنگنده-بمب‌افکن
موتور:۱ موتور توربوجت اسونسکا فلایگوموتور آر ام۲بی
نوع موتور:جت
نیروی رانش: ۶۰۷۰ پوند-نیرو · ۲۷ کیلونیوتن
سرعت: ۶۵۹ مایل در ساعت
سقف پرواز: ۴۵۰۰۰ فوت
برد: ۸۱۰ مایل