واکاوی هشدار محسن رضایی درباره احتمال جنگ؛ سایه درگیری نظامی یا بازی بازدارندگی؟

رویداد ۲۴| محسن رضایی فرمانده اسبق سپاه پاسداران ایران در برنامه ای در صداوسیما از احتمال وقوع جنگ خبر داده است . او در این باره گفته است:«هم ما باید آماده جنگ باشیم، هم احتمال دارد (آمریکا) حمله بکند. هم احتمال دارد به دلیل مشکلی که دارد عقلای آمریکا بیایند و راه دیگری جلوی او (ترامپ) بگذارد و او را به آن سمت پیش ببرند.» رضایی آمادگی فرماندهان و نیرو‌های مسلح برای جنگ را تایید کرد و گفت: «دلیل عدم حضور فرماندهان نظامی در تشییع پیکر شهدا این بود که دست به ماشه آماده جنگ هستند.» اظهارات محسن رضایی را می‌بینید و می‌شنوید.

بیشتر بخوانید:

از سوی دیگر، این سخنان کارکرد داخلی نیز دارد. طرح احتمال جنگ می‌تواند افکار عمومی را نسبت به شرایط خاص کشور حساس‌تر کند و نوعی «آماده‌سازی روانی» ایجاد کند. در این چارچوب، افزایش انسجام داخلی، توجیه برخی تصمیمات سخت اقتصادی یا امنیتی و کاهش غافلگیری جامعه در صورت تشدید تنش‌ها، از اهداف ضمنی چنین مواضعی به شمار می‌رود.

نشانه‌های میدانی از وقوع جنگ تمام‌عیار همچنان محدود است. نه آرایش نظامی غیرعادی دیده می‌شود- البته نباید از حضور ناو آمریکایی در آب های منطقه غافل شد- و نه کانال‌های دیپلماتیک به‌طور کامل مسدود شده‌اند. حتی در اوج تنش‌ها، تماس‌های غیررسمی و میانجی‌گری‌ها ادامه دارد؛ امری که نشان می‌دهد بازیگران اصلی هنوز ترجیح می‌دهند بحران را مدیریت کنند، نه منفجر.

از منظر اقتصادی و اجتماعی، چنین اظهاراتی بی‌هزینه نیست. بازار‌ها به سرعت به سیگنال‌های امنیتی واکنش نشان می‌دهند، نگرانی عمومی افزایش می‌یابد و فضای عدم قطعیت تشدید می‌شود. به همین دلیل، تحلیلگران تأکید می‌کنند که استفاده از ادبیات جنگی، اگرچه ممکن است در کوتاه‌مدت کارکرد بازدارنده داشته باشد، اما در بلندمدت نیازمند مدیریت دقیق رسانه‌ای و توضیح‌دهی شفاف‌تر است.

در مجموع، اظهارات محسن رضایی را می‌توان بیش از آنکه اعلام خبر جنگ دانست، بخشی از یک پازل پیچیده سیاسی–امنیتی ارزیابی کرد؛ پازلی که هدف آن افزایش قدرت چانه‌زنی، ارسال پیام بازدارندگی و کنترل فضای روانی در شرایطی پرتنش است. جنگ ممکن است یکی از سناریو‌ها باشد، اما فعلاً به نظر می‌رسد در سطح گفتار، بیش از میدان عمل، جریان دارد.