چرا پاکستان به طالبان حمله کرد؟
رویداد۲۴| وضعیتی شبیه جنگ میان افغانستان و پاکستان در حال شکلگیری است؛ اسلامآباد شهرهای مهم کشور همسایه، از جمله پایتخت کابل، را بمباران کرده است. خواجه آصف، وزیر دفاع پاکستان، در شبکه اجتماعی X نوشت: «صبر ما به نهایت رسیده است. حالا بین ما و شما جنگِ آشکار است.»
حملات پاکستان چند ساعت پس از آن رخ داد که افغانستان یک حمله فرامرزی علیه پاکستان انجام داد.
روابط دو کشور در ماههای اخیر به شدت رو به تیرگی رفته است؛ بهطوری که گذرگاههای زمینی مرزی پس از درگیری مرگبار ماه اکتبر—که بیش از ۷۰ کشته در هر دو طرف بر جا گذاشت—عمدتاً بسته ماندهاند.
اما دقیقاً چه اتفاقی افتاده است؟ چرا دو طرف درگیر شدهاند؟
حملات افغانستان به پاکستان
همه چیز از پنجشنبه شب، حدود ساعت ۸ شب به وقت محلی، آغاز شد؛ زمانی که دولت تحت رهبری طالبان حملهای را علیه پاکستان در امتداد خط دیورند انجام داد. طالبان افغانستان اعلام کرد این حملات فرامرزی در واکنش به «حملات هوایی مرگبار پاکستان به مناطق مرزی افغانستان» در یکشنبه گذشته انجام شده است. بنا بر اعلام طالبان، آن حمله دستکم ۱۸ کشته بر جا گذاشت که در میان آنها زنان و کودکان هم بودند.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی دولت افغانستان، در X نوشت: «در پاسخ به شورشها و یاغیگریهای مکرر ارتش پاکستان، عملیات تهاجمی گسترده علیه پایگاههای نظامی و تأسیسات نظامی پاکستان در امتداد خط دیورند آغاز شد.»
بیشتر بخوانید: حمله شبانه افغانستان به پاکستان
پیش از آن، هفته گذشته، یک عامل انتحاری با پشتیبانی افراد مسلح، خودروی حامل مواد منفجره را به دیوار یک پاسگاه امنیتی در باجورِ نزدیک همان منطقه کوبید. این حمله ۱۱ سرباز و یک کودک را کشت. مقامها بعدها عامل انتحاری را تبعه افغانستان معرفی کردند.
در ۶ فوریه، یک عامل انتحاری در زمان نماز ظهر در مسجد «خدیجةالکبری» در محله ترلای کلانِ اسلامآباد خود را منفجر کرد که دستکم ۳۱ نمازگزار کشته و ۱۷۰ نفر زخمی شدند.
شاخه خراسان داعش (ISKP) مسئولیت بمبگذاری اسلامآباد را پذیرفت.
در اسلامآباد، عبدالله خان، تحلیلگر امنیتی، گفت این حملات پاکستانی نشان میدهد میانجیگریهای قطر، ترکیه و حتی تلاشهای عربستان برای حل تنش میان پاکستان و افغانستان شکست خورده است. به نقل از آسوشیتدپرس، او گفته است: «این حملات احتمالاً اوضاع را بیشتر تشدید خواهد کرد.»
بر اساس گزارش «مرکز پژوهش و مطالعات امنیتی» (CRSS)، اندیشکدهای مستقر در اسلامآباد، تنها در ۹ ماه نخست سال ۲۰۲۵ بیش از ۲۴۰۰ نفر از نیروهای امنیتی پاکستان کشته شدند؛ موضوعی که نشان میداد پاکستان در مسیر ثبت مرگبارترین سال خود طی یک دهه قرار گرفته است.
پاکستان «عملیات غضب للحق» را علیه افغانستان آغاز کرد
در تلافی حملات فرامرزی افغانستان، نیروی هوایی پاکستان حملات هوایی را ذیل «عملیات غضب للحق» انجام داد و شهرهای مهم، از جمله کابل، را هدف قرار داد.
در پایتخت افغانستان، خبرنگاران آژانس خبری فرانسه، از شنیده شدن صدای جتها و چندین انفجار مهیب خبر دادهاند. پس از آن، طی بیش از دو ساعت صدای تیراندازی نیز به گوش رسید. به همین ترتیب، در شهر جنوبی قندهار—محل استقرار رهبر طالبان، هبتالله آخوندزاده—نیز گفته میشد جتها بر فراز شهر پرواز میکردند.
تلویزیون دولتی پاکستان (PTV) گزارش داد ارتش این کشور «تأسیسات مهم نظامی طالبان افغانستان» را در کابل، قندهار و پکتیا هدف قرار داده است. بنا بر گزارش PTV، در کابل دو قرارگاه تیپ منهدم شد؛ در قندهار یک قرارگاه اصلی و یک قرارگاه تیپ نابود شد. همچنین یک انبار مهمات و یک پایگاه لجستیکی در قندهار منهدم شد و در پکتیا نیز یک قرارگاه نظامی از بین رفت.
دولت طالبان حملات هوایی پاکستان را تأیید کرد و سخنگوی آن گفت: «ارتش بزدل پاکستان حملات هوایی را در برخی مناطق کابل، قندهار و پکتیا انجام داده است» و افزود «هیچ تلفات جانی گزارش نشده» —ادعایی که با گفتههای وزیر کشور پاکستان در تضاد است. محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان، گفت ۱۳۳ عضو طالبان افغانستان کشته و بیش از ۲۰۰ نفر دیگر زخمی شدهاند. او اضافه کرد ۲۷ پست طالبان افغانستان منهدم و ۹ پست طالبان «تصرف» شده است.
نقوی در X نوشت: «دشمن بزدل در تاریکی شب حمله کرد. طالبان افغانستان تلاش خفتباری برای هدف قرار دادن غیرنظامیان بیگناه انجام داد.
ملت دوشادوش نیروهای مسلح ایستاده است. طالبان افغانستان با حمله مرتکب اشتباه بزرگی شدند. آنها باید با پیامدهای جدی روبهرو شوند. اجازه نمیدهیم امنیت ما به خطر بیفتد.»
آصفعلی زرداری، رئیسجمهور پاکستان، گفت کشورش درباره صلح و تمامیت ارضی مصالحه نخواهد کرد. او هشدار داد: «پاسخ نیروهای مسلح ما فراگیر و قاطع است. کسانی که صلح ما را با ضعف اشتباه میگیرند، با پاسخی سخت مواجه خواهند شد—و هیچکس دور از دسترس نخواهد بود.»
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، نیز از ارتش این کشور تمجید کرد و گفت نیروهایش «کاملاً قادرند هر نیت تهاجمی را خنثی کنند.» او در حساب رسمی دولت پاکستان در X نوشت: «هیچ مصالحهای بر سر دفاع از میهن عزیز پذیرفته نیست و هر تجاوزی با پاسخی درخور مواجه خواهد شد.»
ریشه درگیری طالبان و پاکستان چیست؟
خشونتهای جمعه پس از ماهها درگیری میان دو کشور رخ داده است. اکتبر گذشته، درگیریهای مرگباری میان دو طرف درگرفت که طی آن دهها سرباز، غیرنظامی و افراد مظنون به شبهنظامیگری کشته شدند.
آتشبسی با میانجیگری قطر میان دو کشور عمدتاً برقرار مانده، اما دو طرف همچنان گاهی در آن سوی مرز به تبادل آتش دست زدهاند. چند دور گفتوگوی صلح در نوامبر نتوانست به یک توافق رسمی منجر شود.
بیشتر بخوانید: ببینید| لحظه هدف قرار دادن کاروان سربازان طالبان توسط پاکستان
در قلب این بحران، مسئله امنیت قرار دارد؛ پاکستان طالبان را متهم میکند که گروههای مسلح به رهبری تحریک طالبان پاکستان (TTP) را در خاک خود پناه میدهد.
TTP در سال ۲۰۰۷ شکل گرفت و از طالبان افغانستان جداست، اما پیوندهای عمیق ایدئولوژیک، اجتماعی و زبانی با این گروه دارد. برای پاکستان، TTP یک تهدید امنیتی جدی است؛ این گروه در سال ۲۰۲۵ بیش از هزار حادثه خشونتآمیز در سراسر پاکستان رقم زده است. اسلامآباد دولت طالبان در افغانستان را متهم میکند که برای مهار TTP به اندازه کافی اقدام نمیکند. «پرل پاندیا»، تحلیلگر ارشد آسیای جنوبی در نهاد آمریکایی ACLED، به الجزیره گفته است: «به نظر میرسد طالبان افغانستان تمایلی ندارد بهطور جدی علیه TTP دست به سرکوب بزند؛ بخشی بهدلیل همگراییهای پیشین میان دو گروه و بخشی هم از ترسِ اینکه جنگجویان TTP به رقیب اصلی طالبان، یعنی شاخه خراسان داعش، بپیوندند.»
