تورم ایران به بالاترین سطح از زمان جنگ جهانی دوم رسید

رویداد۲۴| اگر این روزها احساس می‌کنید حساب و کتاب خریدهایتان با هم نمی‌خواند، آمارهای جدید بانک مرکزی و مرکز آمار ایران این حس را تایید می‌کنند. در اردیبهشت‌ماه، شاهد رشد کم‌سابقه قیمت‌ها بودیم. اتفاقی که احتمالا پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌هایمان هم در یادشان نباشد.

به گزارش زومان، اعداد و ارقام می‌گویند تورم ماهانه تقریبا روی ۸ درصد ایستاده است. در کنار آن، تورم نقطه‌به‌نقطه (یعنی مقایسه قیمت‌ها نسبت به اردیبهشت سال قبل) مرز ۸۰ درصد را لمس کرده و تورم میانگین هم از ۵۷ درصد عبور کرده است.

اگر شاخص قیمت‌ها را با سال پایه ۱۴۰۰ بسنجیم، از ابتدای دهه شصت تا امروز چنین وضعیتی نداشته‌ایم. اما بررسی‌های تاریخی سالانه مرکز آمار نشان می‌دهد که تورم میانگین ۵۷ درصدی در اردیبهشت ۱۴۰۵، در واقع از سال ۱۳۲۲ تاکنون بی‌سابقه بوده است. در آن سال، همزمان با جنگ جهانی دوم و قحطی بزرگ، تورم میانگین به عدد عجیب ۱۱۰ درصد رسیده بود.

اما چه شد که به این نقطه رسیدیم؟ ماجرا حاصل چند اتفاق همزمان است. یکی از مهم‌ترین دلایل، حذف ارز ترجیحی در سال گذشته بود؛ همان دلارهای یارانه‌ای که دولت برای ارزان‌تر تمام شدن کالاهای اساسی می‌پرداخت. دلیل آن هم این بود که این ارزها به هدف برخورد نمی‌کرد. شوک این تصمیم اگرچه مربوط به سال قبل بود، اما موج گرانی آن همچنان ادامه دارد.

از طرفی، شرایط جنگی و آسیب دیدن زیرساخت‌ها، ضربه سنگینی به سمت عرضه وارد کرده است. وقتی تولید برخی کارخانه‌ها مختل می‌شود، کالا در بازار کمیاب و گران خواهد شد. برای مثال، کاهش تولید فولاد باعث شد قیمت این ماده اولیه بالا برود و دود این گرانی خیلی زود به چشم بازار لوازم خانگی و دیگر صنایع مرتبط رفت.

در کنار مشکلات تولید، مسدود شدن مسیرهای دریایی در اثر محاصره دریایی در اردیبهشت‌ماه هم تجارت خارجی را به دردسر بزرگی انداخت. این محاصره دریایی باعث شد ورود کالاها کند شود و در نتیجه، بازار با کمبود اقلام حیاتی مثل دارو و سایر کالاهای وارداتی مواجه شود.

اما همه چیز تقصیر اتفاقات بیرونی نیست؛ دردهای قدیمی اقتصاد خودمان هم نقش پررنگی دارند. وقتی دولت با کسری بودجه دست‌وپنجه نرم می‌کند، یعنی دخل و خرجش با هم نمی‌خواند. راهکار دم‌دستی برای جبران این کسری، چاپ پول است. این کار باعث رشد شدید نقدینگی می‌شود؛ یعنی پول زیادی در دست مردم می‌چرخد در حالی که کالایی برای خریدن اضافه نشده است، و این فرمول همیشگی خلق تورم است.

در نهایت، ترکیب سایه جنگ، کسری بودجه و محاصره دریایی، دست به دست هم دادند تا این رکورد تاریخی و نگران‌کننده برای اقتصاد ایران ثبت شود.

منبع: زومان