آزادارمکی: ایران در آستانه ورود به «جمهوری سوم» قرار دارد | وقت اصلاح نظارت استصوابی و نهادهای موازی است
رویداد۲۴| تقی آزادارمکی، جامعهشناس و استاد دانشگاه، در گفتوگو با روزنامه اعتماد میگوید که ایران در آستانه ورود به دورهای تازه با عنوان «جمهوری سوم» قرار دارد؛ دورهای که به اعتقاد او با اصلاحات ساختاری، تغییر صورتبندیهای سیاسی و بازتعریف رابطه دولت و حاکمیت همراه خواهد بود.
آزادارمکی با اشاره به تحولات پس از جنگ اخیر، این رخداد را نقطه عطفی در تاریخ سیاسی کشور توصیف کرده و گفته است: «به نظر میرسد ما در حال ورود به جمهوری سوم هستیم.»
او در تشریح این دیدگاه، جمهوری اول را دورهای از ابتدای انقلاب تا سال ۱۳۸۸ و جمهوری دوم را فاصله سال ۱۳۸۸ تا پیش از جنگ اخیر دانسته و معتقد است شرایط کنونی آغازگر مرحله جدیدی در حیات سیاسی ایران است.
تقویت جنبه جمهوری و مدنی
این جامعهشناس معتقد است در دوره جدید باید جنبههای مدنی و جمهوری نظام بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد. به گفته او، «اسلام در دو دوره اول تثبیت شده است و اکنون نیاز داریم بال دوم، یعنی جنبه جمهوری و مدنی نظام را تقویت کنیم.»
آزادارمکی همچنین بر ضرورت تغییر نگاه به مسائل منطقهای و سیاست خارجی تأکید کرده و گفته است: «دشمن دیگر نمادی دور از امپریالیسم نیست، بلکه در منطقه حضور دارد و قابل مذاکره و معامله است. این امر نیازمند دیپلماسی پویاست.»
انتقاد از نظارت استصوابی و نهادهای موازی
استاد دانشگاه تهران در بخش دیگری از این گفتوگو، از برخی سازوکارهای موجود در ساختار حکمرانی انتقاد کرده و خواستار اصلاح آنها شده است.
او تصریح کرده است: «مکانیسم نظارت استصوابی باید مورد بازنگری جدی قرار گیرد.»
آزادارمکی همچنین وجود نهادهای موازی را یکی از موانع کارآمدی نظام تصمیمگیری دانسته و گفته است: «وجود نهادهای موازی مانند شورای عالی فضای مجازی و شورای عالی انقلاب فرهنگی در کنار مجلس و دولت، منجر به مداخله و تداخل در تصمیمگیریها میشود. این نهادها باید اصلاح شوند و حتی اصل وجودیشان بازنگری شود.»
تغییر آرایش سیاسی کشور
این جامعهشناس معتقد است در دوره جدید، تقسیمبندیهای سنتی سیاسی کارایی گذشته را از دست خواهند داد.
او میگوید: «در جمهوری سوم، کسانی که دغدغه توسعه و دموکراسی دارند، توجهها را در فضای سیاسی جلب میکنند.»
به باور آزادارمکی، دوگانههای «اصلاحطلب ـ اصولگرا» یا «چپ ـ راست» به تدریج جای خود را به صفبندی میان موافقان و مخالفان توسعه و دموکراسی خواهند داد.
دفاع از عملکرد پزشکیان
آزادارمکی در بخش دیگری از این گفتوگو، به رابطه دولت و حاکمیت در دوران ریاستجمهوری مسعود پزشکیان پرداخته و آن را متفاوت از دولتهای پیشین توصیف کرده است.
او معتقد است: «امروز دولت در حکومت مستحیل شده است.»
به گفته وی، پزشکیان «هوشمندانه تلاش کرده تا تنازع دولت ـ حکومت را حذف کند تا بهانهای دست حاشیهسازان ندهد» و نتیجه این رویکرد، افزایش پاسخگویی کل ساختار سیاسی خواهد بود.
پیشبینی اصلاحات در ساختار حکمرانی
آزادارمکی در پایان گفتوگو، آینده ایران را در مسیر اصلاحات تدریجی ارزیابی کرده و گفته است: «من ایران را کاملاً آماده ورود به مرحله جدیدی میبینم.»
او پیشبینی کرده است که در آینده تغییراتی در برخی نهادهای حاکمیتی رخ دهد و «نطفه اصلاحات در نظارت استصوابی کاشته شود.» همچنین به باور وی، کاهش موازیکاری نهادها، به رسمیت شناختن بخشی از سبک زندگی مردم، تسهیل ورود نخبگان به عرصه تصمیمسازی و گرهگشایی در سیاست خارجی میتواند ایران را وارد «ساحت تازهای» کند.
آزادارمکی در عین حال تأکید کرده است که چالش اصلی پیش روی کشور در سالهای آینده، پاسخ به دو مطالبه مهم جامعه یعنی «توسعه» و «دموکراسی» خواهد بود؛ دو موضوعی که به اعتقاد او محور اصلی تحولات «جمهوری سوم» را شکل خواهند داد.
