جوادی یگانه: جامعه بعد از جنگ مستأصل شده است | ۵۲ درصد مردم خواهان اصلاحات اساسی در چارچوب جمهوری اسلامی هستند

رویداد۲۴| محمدرضا جوادی یگانه، جامعه‌شناس، در اظهاراتی درباره تغییرات افکار عمومی در ایران، به تفاوت میان دو رویکرد «اصلاحات در چارچوب جمهوری اسلامی» و «تغییرات اساسی خارج از چارچوب جمهوری اسلامی» پرداخت و گفت که جنگ اخیر بر نگرش جامعه نسبت به این دو مسیر اثر گذاشته است.

به گفته وی، در سال‌های گذشته بخشی از جامعه معتقد بودند جمهوری اسلامی با اصلاحات قابل تغییر است و گروهی دیگر بر این باور بودند که ساختار موجود اصلاح‌پذیر نیست و به تغییرات اساسی نیاز دارد.

او با اشاره به نتایج نظرسنجی‌های مختلف گفت: «اینکه نیاز به تغییرات اساسی دارد، تعبیر می‌شد به اینکه آدم‌هایی که مخالف جمهوری اسلامی هستند، این توی قابل اصلاح نیست.»

جوادی یگانه با اشاره به روند تغییر این دیدگاه در نظرسنجی‌های سال‌های مختلف اظهار کرد که سهم این گروه در سال ۱۳۸۲ حدود ۲۷ درصد بوده و در سال ۱۳۹۴ نیز به همین میزان رسیده است. به گفته او، این رقم در سال ۱۴۰۲ به حدود ۳۰ درصد و در برخی پژوهش‌های جدیدتر حتی به ۴۳ درصد رسیده بود.

او در ادامه به نتایج یک نظرسنجی محرمانه که بخشی از آن از سوی ایران‌وایر منتشر شده بود، اشاره کرد و گفت: بر اساس این نظرسنجی، در حال حاضر ۵۲ درصد پاسخ‌دهندگان خواهان «اصلاحات اساسی در چارچوب جمهوری اسلامی» هستند.

یگانه همچنین گفت ۱۲ درصد از پاسخ‌دهندگان «اصلاحات محدود در چارچوب جمهوری اسلامی» را انتخاب کرده‌اند و ۱۹ درصد نیز خواهان تغییر جمهوری اسلامی بوده‌اند.

جنگ چگونه افکار عمومی را تغییر داد؟

این جامعه‌شناس در ادامه، جنگ اخیر را یکی از عوامل مؤثر بر تغییر نگرش بخشی از جامعه دانست و گفت جنگ به مردم نشان داد که «جنگ داخلی چقدر به ما نزدیکه».

او با اشاره به کشته‌شدن افراد در حملات و درگیری‌های اخیر گفت که مردم شاهد کشته‌شدن نیرو‌های مختلف و همچنین شهروندان عادی بوده‌اند و این مسئله بر نگاه جامعه به گزینه‌های سیاسی اثر گذاشته است.

جوادی یگانه با اشاره به کشته‌شدن مردم عادی در جریان جنگ گفت: «عدد حداقل ۴۰۰۰ تا عدد خیلی زیادیه.»

او همچنین با اشاره به مواضع برخی جریان‌های سیاسی در جریان جنگ گفت که بخشی از جامعه احساس کرده است برای برخی مخالفان جمهوری اسلامی، «زمین خوردن جمهوری اسلامی به هر قیمتی» اهمیت بیشتری از جان مردم دارد.

به گفته وی، تجربه جنگ باعث شده بخشی از جامعه نسبت به پیامد‌های تغییرات خارج از چارچوب جمهوری اسلامی بیش از گذشته نگران شود.

جامعه ایران بعد از جنگ تغییر کرد

جوادی یگانه با تأکید بر اینکه افکار عمومی پدیده‌ای سیال است، گفت نمی‌توان با قطعیت درباره وضعیت آن در هفته‌های آینده اظهارنظر کرد.

او در این‌باره گفت: «افکار عمومی خیلی سیاله» و ممکن است حتی در فاصله یک هفته تغییر کند.

این جامعه‌شناس همچنین به تغییر نشانه‌های عمومی در مراسم‌های پس از جنگ اشاره کرد و گفت در حالی که پیش از این در برخی میادین پرچم ایران دیده می‌شد، در مراسم تشییع جنازه اخیر، پرچم‌های قرمز حضور پررنگ‌تری داشتند.

او اضافه کرد که این تغییرات نیز به‌طور طبیعی بر افکار عمومی تأثیر خواهد گذاشت.

ناامیدی از تغییر خارج از چارچوب جمهوری اسلامی

جوادی یگانه در بخش دیگری از اظهارات خود گفت بخشی از جامعه که پیش‌تر خواهان تغییرات خارج از چارچوب جمهوری اسلامی بودند، اکنون الزاماً به جمهوری اسلامی امیدوار یا معتقد نشده‌اند، بلکه «مستأصل» شده‌اند.

به گفته او، این افراد از یک سو از وضعیت موجود ناراضی‌اند و از سوی دیگر، نسبت به گزینه تغییر از بیرون و پیامد‌های آن نگرانی دارند.

او توضیح داد: «نه اینکه امیدوار به جمهوری اسلامی باشند یا معتقد به جمهوری اسلامی باشند؛ راه‌حل ندارن، مستأصلن، ناامیدن.»

جوادی یگانه افزود که این بخش از جامعه نگران است نیروی خارجی که با هدف ایجاد تغییر وارد شود، در نهایت جنگ و ناامنی بیشتری به همراه بیاورد و «برای آزادی» وارد میدان نشده باشد.

بر اساس روایت این جامعه‌شناس، نتیجه چنین شرایطی آن است که بخشی از جامعه از گزینه تغییر خارج از چارچوب جمهوری اسلامی فاصله گرفته، اما این به معنای افزایش رضایت یا همراهی آنها با وضعیت موجود نیست.

او در پایان بار دیگر به نتایج نظرسنجی مورد اشاره خود پرداخت و گفت در شرایط فعلی، ۵۲ درصد اصلاحات اساسی در چارچوب جمهوری اسلامی، ۱۲ درصد اصلاحات محدود در چارچوب جمهوری اسلامی و ۱۹ درصد تغییر جمهوری اسلامی را به‌عنوان گزینه مطلوب خود انتخاب کرده‌اند.