دعای روز ششم ماه رمضان؛ ۵ اسفند ۱۴۰۴

رویداد۲۴ | دعای روز ششم ماه رمضان از جمله دعا‌هایی است که در آن، انسان بیش از هر چیز از خداوند می‌خواهد او را از سقوط اخلاقی و معنوی حفظ کند؛ دعایی کوتاه، اما عمیق که محور اصلی آن «ترس از دور شدن از خدا» و «امید به رحمت الهی» است. متن این دعا چنین است:

اوقات شرعی امروز تهران:

«اللهمّ لا تَخْذِلْنی فیهِ لِتَعَرّضِ مَعصِیتِکَ و لا تَضْرِبْنی بِسیاطِ نَقْمَتِکَ و زَحزِحنی فیهِ مِن موجِباتِ سَخَطِکَ بِمَنِّکَ و أیادیکَ یا مُنتهى رغبة الراغبین.»

ترجمه آن چنین بیان شده است: «خدایا مرا در این ماه به خاطر نزدیک شدن به نافرمانی ات وامگذار، و با تازیانه‌های انتقامت عذاب مکن، و از موجبات خشمت دورم بدار، به فضل و عطاهایت،‌ای نهایت دلبستگی دل شدگان.»

صوت دعای روز ششم ماه رمضان

تفسیر دعای روز ششم ماه رمضان از وجوه مختلف

۱. درخواست حفظ کرامت انسان

نخستین جمله دعا، «لا تَخْذِلنی» به معنای «مرا وا مگذار» یا «خوارم مساز» است. در نگاه اخلاق اسلامی، بزرگ‌ترین شکست انسان تنها گناه نیست، بلکه رها شدن در مسیر گناه است. انسان وقتی از هدایت الهی فاصله می‌گیرد، به تدریج حساسیت اخلاقی خود را از دست می‌دهد؛ بنابراین روزه‌دار در این دعا از خدا می‌خواهد پیش از آنکه لغزش‌ها به عادت تبدیل شوند، دست او را بگیرد.

بیشتر بخوانید: دعای روز پنجم ماه رمضان؛ ۴ اسفند ۱۴۰۴

ماه رمضان اساساً زمان بازسازی شخصیت انسان معرفی شده است؛ زمانی که به گفته منابع دینی، عبادت و خودداری از خواسته‌ها زمینه رشد معنوی را فراهم می‌کند و انسان را به قرب الهی نزدیک‌تر می‌سازد.

«و لقد کرّمنا بنی آدم و حملناهم فی البر و البحر و رزقناهم من الطیبات و فضلناهم علی کثیر مماً خلقنا تفضیلاً»

این آیه نگاه اصلی قرآن به انسان را می‌نمایاند، در این آیه سخن از آفرینش انسان و امتیازات او بر دیگر موجودات است؛ از جمله این امتیازات که انسان بر غیر خودش چیره گشته و موجودات دیگر را در اختیار خود گرفته است.

۲. تازیانه کیفر یا زبان تربیتی دعا

بخش دوم دعا می‌گوید: «مرا با تازیانه انتقامت مجازات مکن». در تفاسیر آمده که این تعبیر بیشتر جنبه تربیتی دارد، نه صرفاً ترس از مجازات. یعنی انسان اعتراف می‌کند که برخی رنج‌ها و سختی‌ها نتیجه اعمال خود اوست. در واقع دعا نوعی بیداری وجدان است؛ انسان می‌پذیرد که رفتارهایش پیامد دارند و از خدا می‌خواهد پیش از رسیدن به مرحله تنبیه، فرصت اصلاح به او داده شود.

این نگاه نشان می‌دهد که دعا صرفاً درخواست بخشش نیست، بلکه نوعی خودآگاهی اخلاقی است؛ روزه‌دار مسئولیت خطاهایش را می‌پذیرد و راه بازگشت را طلب می‌کند.

۳. دوری از موجبات خشم الهی

فراز سوم دعا بسیار مهم است: «مرا از عوامل خشم تو دور کن». نکته ظریف این است که دعا نمی‌گوید فقط گناه را ببخش، بلکه می‌گوید مرا از زمینه‌های گناه دور کن. یعنی انسان می‌خواهد حتی شرایطی که او را به لغزش می‌کشاند تغییر یابد؛ مانند غرور، خشم، حسادت یا بی‌توجهی به دیگران.

در برخی منابع اخلاقی، این بخش اشاره به اصلاح سبک زندگی دارد؛ اینکه انسان محیط، روابط و رفتار‌های روزمره خود را بازبینی کند تا کمتر در معرض خطا قرار گیرد. به همین دلیل در آموزه‌های رمضان، مهربانی با خانواده و اصلاح رفتار اجتماعی نیز توصیه شده است.

۴. امید به رحمت خداوند

پایان دعا با عبارت «یا منتهى رغبة الراغبین» به اوج معنایی خود می‌رسد؛ یعنی خداوند آخرین مقصد همه آرزو‌های انسان است. این جمله نشان می‌دهد که رابطه بنده و خدا تنها بر پایه ترس نیست، بلکه بر امید و عشق استوار است. انسان پس از اعتراف به ضعف‌های خود، به رحمت بی‌پایان الهی تکیه می‌کند.

در واقع دعای روز ششم ترکیبی از سه احساس انسانی است: ترس از سقوط، آگاهی از خطا، و امید به بخشش. این سه عنصر، مسیر توبه واقعی را شکل می‌دهند.

در میان آیات مربوط به آمرزش و مغفرت، آیه ۵۳ سوره زمر معروف به "وسیع‌ترین آیه قرآن" است. امیر مؤمنان علی (ع) درباره این آیه شریفه می‌فرمایند: «مَا فِی الْقُرْآنِ آیَه أَوْسَعُ مِنْ یَا عِبادِیَ الَّذِینَ أَسْرَفُوا عَلی أَنْفُسِهِمْ....» در تمام قرآن آیه وسیع‌تر از آیه ۵۳ سوره زمر نیست، که خداوند، بندگان گناهکار خود را مورد خطاب قرار داده و با نهایت لطف و محبت، آغوش رحمت خود را باز نموده و فرمان عفو عمومی صادر کرده است و فرمود: «قُلْ یا عِبادِیَ الَّذینَ أَسْرَفُوا عَلی أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللهِ إِنَّ اللهَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمیعاً، إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحیم» بگو ای بندگان من که بر خویشتن زیاده روی (گناه) کردید، از رحمت خدا ناامید نشوید، خدا همه گناهان را می‌آمرزد که او خود آمرزنده و مهربان است.

پیام اخلاقی دعای روز ششم ماه رمضان چیست؟

اگر بخواهیم پیام این دعا را در یک جمله خلاصه کنیم، می‌توان گفت: انسان از خدا می‌خواهد نه فقط گناهانش بخشیده شود، بلکه شخصیتش اصلاح گردد. رمضان در این نگاه، تمرینی برای کنترل نفس و بازگشت به تعادل درونی است؛ فرصتی برای اینکه انسان پیش از آنکه زندگی او را اصلاح کند، خودش آگاهانه تغییر کند.

به همین دلیل دعای روز ششم بیش از آنکه دعای ترس باشد، دعای «حفظ کرامت انسانی» است؛ دعایی برای اینکه انسان در مسیر زندگی تنها نماند و همیشه دست هدایت الهی همراه او باشد.