دفاع روزنامه نزدیک به قالیباف از سیاست جدید بنزینی دولت؛ هدف افزایش درآمد نیست، کنترل مصرف است
رویداد۲۴| روزنامه خراسان در گزارشی به اجرای سیاست جدید دولت در حوزه بنزین پرداخته و از این تصمیم دفاع کرده است. این روزنامه معتقد است اهمیت تصمیم جدید بیش از آنکه به افزایش قیمت بنزین و درآمدزایی دولت مربوط باشد، به تغییر سازوکار مصرف و توزیع سوخت بازمیگردد.
خراسان در ابتدای این گزارش نوشته است: «دولت با تصمیم جدید بنزینی که از امروز اجرایی شده، گامی مهم در اصلاح توزیع بنزین برداشته است؛ گامی که وزن اصلی آن نه در افزایش قیمت، بلکه در تغییر سازوکار مصرف و توزیع سوخت نهفته است.»
این روزنامه با اشاره به افزایش نرخ سوختگیری با کارت جایگاه، تأکید کرده است که اگر تصمیم جدید تنها از زاویه قیمت بررسی شود، میتواند حساسیت اجتماعی ایجاد کند.
خراسان مینویسد: «اگر این تصمیم را فقط از زاویه عدد و قیمت بنزین ببینیم، از یک سو در مقیاس درآمدهای دولت چندان بزرگ نیست و از سوی دیگر افزایش ۱۰۰درصدی نرخ کارت جایگاه، و تفاوت ۷هزار تومانی آن با بنزین سههزار تومانی، برای بخشی از مصرفکنندگان بهمعنای افتادن ناگهانی در یک «چاله قیمتی» است؛ چالشی که میتواند حساسیت اجتماعی را بالا ببرد.»
با این حال، این روزنامه معتقد است ارزیابی تصمیم دولت باید در چارچوب ناترازی بنزین، قاچاق و مصرف غیرشفاف انجام شود. در این گزارش آمده است: «اما اگر این تصمیم را در متن ناترازی بنزین، قاچاق، مصرف غیرشفاف و ضرورت اصلاح تدریجی سیاست سوخت ارزیابی کنیم، اهمیتش روشنتر میشود. به بیان دیگر، اینجا با یک شوک قیمتی صرف روبهرو نیستیم، بلکه با تلاشی برای بازتنظیم رفتار مصرف مواجهیم.»
درآمد ۲۲۴ میلیون دلاری؛ رقم تعیینکنندهای برای دولت نیست
روزنامه خراسان برای بررسی آثار مالی سیاست جدید، به محاسبهای درباره میزان بنزین یارانهای و تولید روزانه کشور پرداخته است.
این روزنامه نوشته است که سهمیه ۱۱۰ لیتری برای حدود ۲۶ میلیون خودرو، بهطور متوسط معادل ۹۵ میلیون لیتر در روز است و با توجه به تولید روزانه ۱۲۲ میلیون لیتر بنزین، حدود ۲۷ میلیون لیتر اختلاف میان تولید و بنزین یارانهای وجود دارد.
خراسان در ادامه آورده است: «حال اگر افزایش ۵ هزار تومانی نرخ کارت جایگاه را بر این بنزین مازاد اعمال کنیم، درآمد روزانه آن برای دولت حدود ۶۱۴ هزار دلار و درآمد سالانهاش حدود ۲۲۴ میلیون دلار خواهد بود. این رقم، در مقیاس نیازهای مالی دولت و هزینههای واردات سوخت، رقم تعیینکنندهای نیست.»
بر اساس تحلیل این روزنامه، بنابراین نمیتوان سیاست جدید را صرفاً اقدامی برای افزایش درآمد دولت دانست. خراسان معتقد است هدف اصلی دولت، کنترل و شفافسازی فرآیند مصرف سوخت است.
هدف، بستن منافذ مصرف غیرشفاف است
این روزنامه در بخش دیگری از گزارش خود تأکید کرده است که افزایش استفاده از کارت جایگاه در ماههای اخیر، نگرانیهایی درباره انحراف در شبکه توزیع ایجاد کرده است.
خراسان مینویسد: «اما اهمیت سیاست دقیقاً در همینجاست: دولت تا اینجا نه به دنبال جبران مالی بزرگ است و نه میخواهد یکباره مازاد مصرف را مهار کند. هدف مهمی که در سیاست اعلامی دولت دیده میشود، شفافسازی سوختگیری در جایگاهها و بستن یکی از منافذ مصرف غیرشفاف است.»
این روزنامه همچنین به افزایش سهم سوختگیری با کارت جایگاه تا حدود ۵۰ درصد اشاره کرده و نوشته است: «در ماههای اخیر، افزایش سهم سوختگیری با کارت جایگاه (تا حدود ۵۰ درصد) نشان میداد که بخشی از شبکه توزیع در معرض انحراف و سوءاستفاده قرار گرفته است.»
خراسان بر همین اساس، محدود شدن اختیار کارتهای آزاد جایگاهها را اقدامی مهم در سیاست جدید دولت دانسته و نوشته است: «از این منظر، سامانهای شدن سوختگیری و محدود شدن اختیار کارتهای آزاد در جایگاهها، اقدامی فرعی نیست؛ بلکه یکی از مهمترین ابزارهای کنترل مصرف و کاهش امکان سوءاستفاده است.»
دفاع از افزایش تدریجی قیمت؛ هشدار درباره شوکهای ناگهانی
روزنامه خراسان در ادامه گزارش خود، هرچند از سیاست جدید دولت دفاع کرده، اما تأکید دارد که اصلاح قیمت سوخت باید به صورت تدریجی انجام شود.
این روزنامه با اشاره به تجربه سالهای گذشته نوشته است: «با این حال، نباید از نقش قیمتگذاری تدریجی غافل شد. تجربههای گذشته نشان داده است که تثبیت طولانیمدت قیمت بنزین، سرانجام به جهشهای ناگهانی و پرهزینه منجر میشود؛ جهشهایی که هم تبعات اجتماعی دارند و هم اصلاح ناترازی را دشوارتر میکنند.»
خراسان در ادامه استدلال کرده است که افزایش مرحلهای قیمت، در صورت همراهی با حمایت از گروههای هدف و استمرار سیاست، میتواند تغییر رفتار مصرفکنندگان را بدون ایجاد شوک سنگین دنبال کند.
این روزنامه نوشته است: «در مقابل، افزایشهای مرحلهای، اگر با منطق روشن، حمایت از گروههای هدف و تداوم سیاست همراه شوند، میتوانند بدون ایجاد شوکهای سنگین، رفتار مصرف را بهتدریج تغییر دهند. به همین دلیل، اهمیت این تصمیم نه در عدد امروز، بلکه در تداوم این روند پایدار است.»
نسخه خراسان برای اصلاح ناترازی بنزین چیست؟
خراسان در بخش پایانی گزارش خود تأکید کرده است که موفقیت سیاست جدید بنزینی دولت به میزان اجرای اصلاحات ساختاری وابسته است و صرف تغییر قیمت نمیتواند مشکل ناترازی سوخت را حل کند.
این روزنامه نوشته است: «درمجموع، اگر این تصمیم آغاز یک مسیر اصلاحی باشد و با اصلاحات ساختاری نظیر ارتقای بهرهوری خودروهای پرمصرف، توسعه جدی خودروهای دوگانهسوز، تقویت حملونقل عمومی و در برخی شهرها طراحی ابزارهایی مانند عوارض تردد در مناطق پرترافیک همراه شود، میتوان آن را یک گام رو به جلو قلمداد کرد.»
خراسان در عین حال نسبت به غلبه سیاستهای قیمتی بر اصلاحات ساختاری هشدار داده و نوشته است: «اما اگر مانند سالهای گذشته سهم اقدامات قیمتی از اصلاحات ساختاری پیشی بگیرد، نتیجهای جز تحمیل فشارهای تورمی و سقوط مجدد به چرخه افزایش قیمت نخواهد داشت.»
این روزنامه در پایان، تصمیمهای بعدی دولت درباره قیمت بنزین را یکی از آزمونهای مهم پیش روی دولت دانسته و نوشته است: «در نهایت، گذشت زمان کارنامه دولت را آشکار خواهد کرد. دولت در گامهای بعدی با آزمونهای دشوار دیگری روبهرو خواهد بود؛ از جمله تصمیم گیری در مورد این که اصلاحات قیمتی تا کجا پیش برده شود. بهای تمام شده یا آن طور که نظر غیرمستقیم برخی نشان میدهد، نرخهای برابر با کشورهای همسایه؟»
