هشدار روزنامه اطلاعات درباره توافق هستهای آمریکا و عربستان؛ اسرائیل ساکت مینشیند؟
رویداد۲۴| روزنامه اطلاعات در گزارشی به توافق همکاری هستهای آمریکا و عربستان سعودی پرداخته و ابعاد سیاسی و امنیتی این توافق را بررسی کرده است. این روزنامه با اشاره به ارسال متن رسمی توافق از سوی دولت آمریکا به کنگره، نسبت به امکان غنیسازی اورانیوم در خاک عربستان و تفاوت این توافق با توافق هستهای آمریکا و امارات ابراز نگرانی کرده است.
دولت آمریکا متن رسمی «توافق همکاری برای استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای» میان ایالات متحده و عربستان سعودی را به همراه اسناد مرتبط، از جمله بیانیه ارزیابی اشاعه هستهای، به کنگره آمریکا ارسال کرده است.
روزنامه اطلاعات در گزارش خود نوشته است این توافق که در ۲۲ ژوئیه ۲۰۲۶ از سوی کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، و شاهزاده عبدالعزیز بن سلمان، وزیر انرژی عربستان، امضا شده، چارچوب حقوقی ۳۰ سالهای را برای همکاری هستهای غیرنظامی فراهم میکند.
به نوشته این روزنامه، هدف اصلی توافق، توسعه برنامه انرژی هستهای عربستان برای تولید برق، تنوعبخشی به سبد انرژی و کاهش وابستگی این کشور به نفت عنوان شده است؛ اما یکی از مهمترین بخشهای بحثبرانگیز آن، امکان ایجاد مسیر برای غنیسازی اورانیوم در خاک عربستان است.
تفاوت توافق عربستان با «استاندارد طلایی» امارات
اطلاعات با مقایسه توافق جدید آمریکا و عربستان با توافق مشابه واشنگتن و امارات در سال ۲۰۰۹، بر تفاوتهای مهم میان این دو توافق تأکید کرده است.
این روزنامه مینویسد: «برخلاف «استاندارد طلایی» که در توافق مشابه سال ۲۰۰۹ با امارات متحده عربی اعمال شد و غنیسازی و بازفرآوری را ممنوع میکرد، توافق با عربستان، امکان ساخت تأسیسات غنیسازی در خاک این کشور را باز میگذارد.»
در ادامه این گزارش آمده است که عربستان در توافق جدید ملزم به پذیرش پروتکل الحاقی آژانس بینالمللی انرژی اتمی نشده و به جای آن، توافق پادمانی دوجانبه میان آمریکا و عربستان همراه با تدابیر نظارتی اضافی در نظر گرفته شده است.
روزنامه اطلاعات در عین حال به دیدگاه موافقان توافق نیز اشاره کرده و نوشته است که مقامات دولت دونالد ترامپ و برخی کارشناسان انرژی و امنیت ملی آمریکا، این توافق را اقدامی استراتژیک و اقتصادی میدانند.
بر اساس این گزارش، کریس رایت مدعی است که توافق از بالاترین استانداردهای ایمنی، امنیت و عدم اشاعه برخوردار است و بر پایه فناوری آمریکایی استوار خواهد بود. همچنین حامیان توافق معتقدند همکاری هستهای میتواند روابط راهبردی واشنگتن و ریاض را در شرایط تنشهای منطقهای تقویت کرده و مانع افزایش نفوذ چین و روسیه در برنامه هستهای عربستان شود.
نگرانی از ایجاد «استاندارد دوگانه» در منطقه
اما بخش مهم گزارش اطلاعات به انتقادهای مطرحشده از توافق اختصاص دارد. به نوشته این روزنامه، کارشناسان عدم اشاعه، برخی اعضای دموکرات و جمهوریخواه کنگره آمریکا و تحلیلگران امنیتی، این توافق را خطرناک و تضعیفکننده هنجارهای بینالمللی میدانند.
اطلاعات در این زمینه نوشته است: «سازمانهایی مانند انجمن کنترل تسلیحات هشدار دادهاند که نبود پروتکل الحاقی و باز بودن مسیر غنیسازی در خاک عربستان، ریسک اشاعه تسلیحات هستهای در جهان را افزایش میدهد.»
این روزنامه در ادامه، موضوع را از منظر سیاست آمریکا در قبال ایران بررسی کرده و نوشته است که منتقدان توافق، واشنگتن را به اعمال استاندارد دوگانه در منطقه متهم میکنند.
اطلاعات مینویسد: «از نظر آنان، آمریکا استاندارد دوگانهای را در منطقه حساس غرب آسیا ایجاد میکند. در حالی که آمریکا برای جلوگیری از غنیسازی ایران جنگ پر هزینهای را به راه انداخته است، همزمان میخواهد به عربستان در طرحی که امکان غنی سازی در خاک این کشور را فراهم میکند، کمک نماید.»
به نوشته این روزنامه، چنین وضعیتی میتواند زمینه را برای شکلگیری یک رقابت هستهای جدید در منطقه فراهم کند و کشورهای دیگری مانند ترکیه، مصر و حتی امارات را به درخواست شرایط مشابه از واشنگتن ترغیب کند.
نگرانی از نبود بازرسیهای سرزده آژانس
روزنامه اطلاعات همچنین نبود بازرسیهای سرزده آژانس بینالمللی انرژی اتمی را یکی دیگر از نقاط مورد انتقاد در توافق آمریکا و عربستان دانسته است.
این روزنامه نوشته است: «فقدان بازرسیهای سرزده آژانس و اتکا به پادمانهای دوجانبه محدود میان واشنگتن و ریاض نیز موجب تشدید نگرانیهای جهانی از احتمال انحراف فعالیتهای هستهای عربستان به سمت اهداف نظامی میشود.»
بر اساس این گزارش، شماری از اعضای کنگره آمریکا خواستار رد توافق یا اصلاح آن شدهاند تا عربستان به رعایت استانداردهای هستهای سختگیرانهتر و پیوستن به پروتکل الحاقی آژانس ملزم شود.
پای اسرائیل و پیمان ابراهیم به توافق هستهای باز شد
اطلاعات در ادامه گزارش خود به یکی دیگر از ابعاد بحثبرانگیز توافق، یعنی ارتباط آن با عادیسازی روابط عربستان و اسرائیل، پرداخته است.
به نوشته این روزنامه، دونالد ترامپ اجرای توافق هستهای آمریکا و عربستان را به پیوستن ریاض به پیمانهای ابراهیم و عادیسازی روابط با اسرائیل مشروط کرده است.
این روزنامه مینویسد یک روز پس از امضای توافق، ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال اعلام کرده که توافق شامل غنیسازی نیست و کاملاً مشروط به پیوستن عربستان به پیمان ابراهیم است.
با این حال، اطلاعات تأکید کرده که چنین شرطی ظاهراً در متن رسمی توافق ارسالشده به کنگره درج نشده است؛ موضوعی که به گفته این روزنامه، درباره نحوه اجرای واقعی توافق ابهام ایجاد کرده است.
اطلاعات نوشته است: «این دوگانگی باعث سردرگمی و تردید درباره اجرایی شدن واقعی توافق هستهای میان آمریکا و عربستان شده است.»
آیا کنگره و اسرائیل مانع توافق میشوند؟
روزنامه اطلاعات در پایان گزارش خود، نقش کنگره آمریکا و بهویژه لابی اسرائیل را در سرنوشت توافق مهم دانسته و احتمال مخالفت با این همکاری را مطرح کرده است.
این روزنامه با اشاره به احتمال مخالفت عربستان با شرط عادیسازی روابط با اسرائیل نوشته است که ممکن است کنگره نیز با توافق همکاری هستهای واشنگتن و ریاض مخالفت کند.
اطلاعات در پایان تأکید کرده است: «تردیدی نیست که در چنین موضوعاتی، لابی اسراییل در کنگره آمریکا به کار میافتد و اگر همکاری هستهای این کشور با عربستان خدشهای به امنیت اسراییل و برتری جویی این رژیم در منطقه غرب آسیا وارد کند، طرحهای دولت آمریکا زمینگیر و ناکام میشود.»
