ناجی رؤیاهای چین

اما نمی‌توان انکار کرد که تصمیم حزب کمونیست چین نقطه عطفی در تاریخ چین و حتی جهان خواهد بود. مایکل ای. مکفال، دانشمند سیاسی و دیپلماتی که قبل از خدمت به‌عنوان سفیر امریکا در مسکو بین سال‌های 2012 تا 2014، مطالب بسیاری درباره بنای دموکراسی‌ها نوشته است، با اشاره به این نقطه عطف بودن تصمیم گرفته شده و شبیه‌سازی آن با تصمیم‌هایی چون فروپاشی دیوار برلین می‌گوید، این نقاط عطف تاریخی در دوران گسترش آزادی‌های اقتصادی و سیاسی رخ دادند. او می‌گوید برای مدت یک ربع قرن رهبران مجبور بودند علیه روند دموکراتیزاسیون که بعد از جنگ سرد در سراسر دنیا شایع شده بود مقاومت کنند. حتی روسیه که از ویرانی‌های اتحاد جماهیر شوروی سر برآورد نیز یک حکومت دموکراتیک را در پیش گرفت و بنای انتخابات آزاد را در این کشور گذاشت. اصلاً مهم نیست که روسیه در دوران بوریس یلتسین در دهه 90 میلادی چه دوران پرآشوبی را گذراند، مهم این است که به‌قدرت رسیدن پوتین طی یک انتخابات آزاد و عادلانه حاکی از آن بود که دموکراسی در حال ریشه دواندن در این کشور است.
شاید برخی شی جین‌پینگ را نقد کرده و تصمیم حزب کمونیست چین را حرکت این کشور به سوی خودکامگی قلمداد کنند. اما به اعتقاد کارشناسان بین‌المللی، این تنها نظام کشور نیست که می‌تواند نشان دهنده نادیده گرفتن قوانین دموکراتیک در کشور مورد نظر باشد. گاه حتی در کشورهایی که به‌عنوان کشورهایی دموکرات شناخته می‌شوند، رفتارهای پوپولیستی می‌تواند تبدیل به نوعی خودکامگی شود. نمونه آن در امریکای ترامپ قابل مشاهده است. منتقدان ترامپ می‌گویند او شاید دموکراسی را در ایالات متحده زیر پا نگذاشته باشد. اما گرایش‌های پوپولیستی، سیاست‌های ملی‌گرایانه وضد مهاجرتی او، تنفر او از رسانه‌ها و محدودیت قدرت که ناشی از وجود نهادهای نظارتی مختلف است و همین‌طور تحسین‌های او از برخی از قدرتمند‌ترین مردان قدرتمند کمتر از زیر پا گذاشتن دموکراسی نیستند.
گزینه ناتوانی از حل مسائل
گرایش به حکومت‌های خودکامه، هر چند که در بعضی از کشورها ریشه تاریخی دارد، اما علاوه بر آن ریشه در احساس ناامنی و ترس‌هایی که جهان امروز را تحت تأثیر قرار داده‌اند نیز دارد. جهانی شدن و افزایش نابرابری، پیشرفت مخرب و ترسناک تکنولوژی، آشوب‌های پیچیده و خشونت‌های گسترده جنگ‌های داخلی مثل جنگ سوریه، جدایی‌طلبی و تهدید از جمله مواردی هستند که جهان امروز را بشدت تحت تأثیر قرار داده‌اند. از همین رو هم هست که مکفال می‌گوید: «دموکراسی‌های آزادی‌گرا مثل آنچه در امریکا و حتی اروپا وجود دارد دیگر یک مدل الهام‌بخش برای سایر کشورها نیستند.»
در چنین جهانی به نظر نمی‌رسد نهادهایی که بعد از جنگ سرد برپا شده و بازتابی از ارزش‌های لیبرالیسم غربی بودند، دیگر قادر به حل این مسائل باشند. کشورهایی که زمانی هدایتگر سایر کشورها بودند، اکنون دچار همان نگرانی‌ها و ضعف‌ها شده و با مشکلات داخلی دست و پنجه نرم می‌کنند. پوتین مدت‌هاست که می‌گوید چنین ناکارآمدی‌هایی باعث تقویت قدرت او در کشورش می‌شود.
این همان رخدادی است که امروز در چین نیز شاهد آن هستیم. گواه این ادعا را می‌توان در سخنان شی جین‌پینگ در آخرین کنگره حزب کمونیست که پاییز امسال برگزار شد، مشاهده کرد. او در این نشست چین را به‌عنوان یک مدل جدید برای کشورهای توسعه یافته معرفی کرد که تلویحاً می‌گفت امریکا و اروپا دیگر جذابیت‌های خود را از دست داده‌اند.
همان طور که مریدن وارال، مدیرعامل برنامه آسیای شرقی در مؤسسه لوی استرالیا، می‌گوید شی بر این باور است که فقط ثبات می‌تواند رؤیای او را برای احیای چین و ظهور این کشور به‌عنوان قدرت جهانی تضمین کند. «به نظر می‌رسد شی خود را تنها کسی می‌داند که می‌تواند این رؤیا را برای چین محقق سازد.»