نقش هوش مصنوعی در جنگ‌ها؛ از میدان نبرد انسانی تا نبرد الگوریتم‌ها

رویداد۲۴| هوش مصنوعی و سلاح‌های مبتنی‌بر آن، شیوه‌ی جنگیدن در جهان امروز و آینده را به‌طور بنیادین تغییر داده‌اند. دیگر برتری نظامی صرفاً به تعداد سربازان یا حجم تسلیحات وابسته نیست؛ بلکه کشوری در جنگ‌ها دست بالا را خواهد داشت که بتواند هوش مصنوعی را سریع‌تر، گسترده‌تر و هوشمندانه‌تر به‌کار بگیرد. به همین دلیل، AI به یکی از اصلی‌ترین محور‌های رقابت تسلیحاتی میان قدرت‌های بزرگ جهانی تبدیل شده است.

کشور‌ها و سازمان‌های نظامی در سراسر جهان از هوش مصنوعی برای افزایش کارایی عملیاتی، بهبود قابلیت‌های دفاعی، تحلیل داده‌های پیچیده و کاهش تلفات انسانی استفاده می‌کنند. این فناوری تحولات گسترده‌ای در حوزه‌هایی مانند جنگ‌افزار‌های خودکار، سیستم‌های شناسایی و نظارت، تحلیل اطلاعات نظامی و امنیت سایبری ایجاد کرده است. در این گزارش، مهم‌ترین کاربرد‌های هوش مصنوعی در صنایع نظامی و تسلیحاتی بررسی می‌شود.

کاربرد‌های AI در صنایع نظامی

هوش مصنوعی به توانایی ماشین‌ها برای انجام وظایفی گفته می‌شود که به‌طور معمول به هوش انسانی نیاز دارند؛ از یادگیری و استدلال گرفته تا تصمیم‌گیری و حل مسئله. این فناوری با تحلیل داده‌ها و شناسایی الگوها، امکان عملکرد مستقل و هوشمند سیستم‌ها را فراهم می‌کند.

کاربرد‌های نظامی هوش مصنوعی به عرصه‌ی تازه‌ای از رقابت تسلیحاتی تبدیل شده است. در شرایطی که هوش مصنوعی مولد در دسترس عموم مردم قرار گرفته، گروه‌های تروریستی و شبکه‌های جنایتکار نیز می‌توانند از این ابزار‌ها بهره ببرند. همین موضوع، ارتش‌های ملی را ناگزیر کرده است که برای مقابله با تهدیدات نوظهور، خود را به فناوری‌های پیشرفته‌ی AI مجهز کنند.

ارتش ایالات متحده سال‌ها پیش از فراگیرشدن ابزار‌هایی مانند ChatGPT، از هوش مصنوعی در ساختار نظامی خود استفاده می‌کرد. طبق گزارش‌ها، سرمایه‌گذاری ارتش آمریکا در حوزه‌ی هوش مصنوعی در سال ۲۰۲۳ به ۶۷۵ میلیون دلار رسیده که نسبت به سال قبل، رشدی سه‌برابری داشته است. این سرمایه‌گذاری گسترده نشان می‌دهد که رقابت اصلی ارتش‌های بزرگ جهان، بیش از هر چیز بر سر توسعه‌ی الگوریتم‌ها و سیستم‌های هوشمند است.

در چنین شرایطی، قدرت نظامی کشور‌ها بیش از گذشته به عملکرد سیستم‌های مبتنی‌بر هوش مصنوعی وابسته شده و نه صرفاً به اندازه‌ی ارتش یا زرادخانه‌ی تسلیحاتی.

چهار کاربرد نظامی هوش مصنوعی

۱. سیستم‌های جنگی و دفاعی مجهز به هوش مصنوعی

تجهیز سیستم‌های جنگی مانند تسلیحات، حس‌گرها، سامانه‌های ناوبری و نظارتی به هوش مصنوعی، باعث افزایش سرعت، دقت و کارایی عملیات نظامی می‌شود. این سیستم‌ها با کاهش وابستگی به مداخله‌ی مستقیم انسان، خطا‌های انسانی را کاهش می‌دهند و زمان واکنش نیرو‌ها را به حداقل می‌رسانند.

هوش مصنوعی همچنین نقش مهمی در شبیه‌سازی میدان نبرد دارد. استفاده از واقعیت مجازی و شبیه‌سازی‌های پیشرفته به سربازان و فرماندهان اجازه می‌دهد مأموریت‌ها را پیش از اجرا بار‌ها تمرین کنند. با این حال، استقلال بالای این سیستم‌ها خطراتی نیز به‌همراه دارد و به همین دلیل، ارتش‌ها قوانین سخت‌گیرانه‌ای برای استفاده از سامانه‌های خودمختار وضع کرده‌اند.

۲. جنگ‌افزار‌ها و پهپاد‌های هوشمند

پهپاد‌های هوشمند یکی از برجسته‌ترین دستاورد‌های هوش مصنوعی در صنایع نظامی هستند. این پهپاد‌ها می‌توانند مأموریت‌های شناسایی، نظارتی و تهاجمی را بدون دخالت مستقیم انسان انجام دهند و حتی به‌صورت گروهی و هماهنگ عمل کنند.

علاوه‌بر پهپادها، خودرو‌های زرهی، تانک‌های خودمختار و ربات‌های جنگی نیز با تکیه بر بینایی کامپیوتری و سیستم‌های تصمیم‌گیری خودکار توسعه یافته‌اند. با این حال، پرسش مهمی که همچنان بی‌پاسخ مانده، مسئولیت حقوقی تصمیمات سلاح‌های کاملاً خودمختار است؛ اینکه در صورت بروز خطا، چه نهادی پاسخگو خواهد بود.

۳. پردازش داده‌ها و تصاویر ماهواره‌ای

هوش مصنوعی در تحلیل کلان‌داده‌ها و تصاویر ماهواره‌ای نقش کلیدی دارد. این فناوری می‌تواند در زمانی کوتاه، داده‌های گسترده را فیلتر و تحلیل کند و الگو‌هایی را شناسایی کند که از دید انسان پنهان می‌ماند.

از تحلیل تحرکات نظامی دشمن گرفته تا پیش‌بینی استراتژی‌های آینده، AI به فرماندهان کمک می‌کند تصمیمات دقیق‌تری بگیرند. همچنین، هوش مصنوعی می‌تواند اخبار، شبکه‌های اجتماعی و داده‌های ارتباطی را تحلیل کرده و تهدیدات بالقوه را شناسایی کند.

۴. شناسایی و دفع حملات سایبری

با گسترش جنگ‌های سایبری، هوش مصنوعی به یکی از ابزار‌های اصلی دفاع سایبری ارتش‌ها تبدیل شده است. سیستم‌های مبتنی‌بر AI الگو‌های غیرعادی را در شبکه‌ها شناسایی می‌کنند و پیش از وقوع حمله، هشدار می‌دهند.

این سیستم‌ها با تحلیل داده‌های گذشته، نقاط آسیب‌پذیر را شناسایی کرده و حتی حملات آینده را پیش‌بینی می‌کنند. به همین دلیل، امنیت سایبری مبتنی‌بر هوش مصنوعی به یکی از اولویت‌های اصلی وزارت‌های دفاع در سراسر جهان تبدیل شده است.

جنگ‌های آینده بیش از آنکه نبرد انسان‌ها باشد، نبرد الگوریتم‌ها، ربات‌ها و سیستم‌های خودکار خواهد بود. هوش مصنوعی با افزایش کارایی و کاهش تلفات انسانی، آینده‌ی جنگ را به‌طور اساسی تغییر می‌دهد. با این حال، چالش‌های اخلاقی، حقوقی و امنیتی این فناوری نیز باید جدی گرفته شود.

۵. تصمیم‌گیری استراتژیک

یکی از مهم‌ترین نقش‌های هوش مصنوعی در جنگ، کمک به تصمیم‌گیری استراتژیک است. الگوریتم‌های AI با تحلیل سریع داده‌های گسترده از منابع مختلف، می‌توانند تصویر دقیقی از وضعیت میدان نبرد ارائه دهند و سناریو‌های مختلف را شبیه‌سازی کنند.

هوش مصنوعی مولد با سازمان‌دهی حجم عظیمی از اطلاعات، الگو‌ها و پیامد‌هایی را آشکار می‌کند که تشخیص آنها برای انسان زمان‌بر است. این اطلاعات می‌تواند در قالب مکالمه به فرماندهان ارائه شود و فرآیند تصمیم‌گیری را تسهیل کند. با این حال، نظارت انسانی برای جلوگیری از سوگیری‌های الگوریتمی و رعایت اصول اخلاقی همچنان ضروری است.