تبلیغ و بازاریابی به قیمت وحشت مردم!
رویداد۲۴-اکران «به وقت شام» با حضور حاتمیکیا، حجازیفر (بازیگر معروف به «چطوری ایرانی») و همراه با اتفاق ویژه محتوای پیامکی که حوالی روز دوشنبه مخابره شد، از اتفاقی ویژه در سئانسهای ساعت 19 تا 22 پردیس سینمایی کوروش حکایت داشت. نخستین برداشت از این پیامک تبلیغاتی این بود که قرار است عوامل فیلم از شوخیهای بیشمار اجتماعی و اقتصادی و سیاسی با تکیه کلام این فیلم و بازیگر نقش داعش بهره برده و از آن برای ایجاد فضای تبلیغاتی جهت جذب مخاطب بیشتر استفاده کنند؛ اما اخباری که عصر این روز از پردیس سینمایی غرب تهران در شبکههای اجتماعی منتشر شد، بازتابی از فضای رعب و وحشت ناشی از حضور داعش در «کوروش» بود.
از مردم خودم امروز ترسیدم
پایتخت نشینانی که عصر بهاری هفدهمین روز اردیبهشت ماه را به مجتمع تجاری تفریحی کوروش در بزرگراه ستاری رفته بودند برای نخستین بار شاهد حضور داعشیهای اسب سوار در خیابانهای تهران و مقابل مجتمع بودند. کمک نیروی انتظامی به این گروه در رام کردن اسبی که از ورود به پردیس سینمایی سرکشی میکند شاید برای بزرگترها نشانهای امیدبخش از نمایشی بودن این اتفاق بود اما برای کودکان تداعیکننده تصاویر و هیبت مخوف گروهی بود که پیش از این در«پایتخت» و البته روی آنتن تلویزیون دیده بودند. فضای رعب و وحشت ایجاد شده اما به درهای ورودی این پردیس ختم نشد و ساختمان 6 طبقه کوروش در مدتی کوتاه تحت تأثیر نمایش پر التهابی شد که قرار بود تنها فضایی تبلیغاتی برای اکران مردمی «به وقت شام» با حضور عوامل آن ابراهیم حاتمیکیا و هادی حجازی فر باشد. «من از مردم خودم امروز ترسیدم آقای حاتمیکیا. اشک بچهها را بیرون ندیدید، تلاش کردم که آرامشان کنم، گفتم چیزی نیست خاله جان، نترس پسر خوب...» این عبارات شاید نخستین واکنش اعتراضی بود که سازنده «به وقت شام» در اکران مردمی این فیلم با آن مواجه شد. خانمی که همراه فرزندش بهتماشای این فیلم آمده، رو در روی عوامل فیلم در سالن سینما با این عبارات حرفهایش را پی میگیرد: «من طرفدار شما هستم و به اصرار پسرم امروز به اینجا آمدهام. ولی نمیدانم وقتی از این سینما خارج شود راجع به مملکت و مردم خودش چه فکری میکند. من از مردم خودم امروز ترسیدم. این حرکت درشأن من ایرانی نبود، یک پیک موتوری را هل دادند و...»
تبلیغ با فرهنگ داعش
این صحبتها اما تنها جرقهای کوچک از انفجار اعتراض هایی بود که پس از این نمایش پرانتقاد تبلیغاتی در فضای مجازی شکل گرفت. اهالی رسانه از موافقت سازندگان فیلم با اجرای چنین نمایشی گلایه کردند، حقوقدانها از سلب حقوق شهروندی و جرم ایجاد اغتشاش و اضطراب در یک محل تجاری عمومی نوشتند و کارشناسان حوزه سلامت روان از تأثیرات مخرب این اتفاق گفتند. کیوان کثیریان جزو نخستین منتقدان سینما بود که در اعتراض به این ابتکار ناپسند نوشت: «بی تردید آنها که این نمایش زشت و بیمارگون را ترتیب دادند و هم آنان که در تصاویر دیده میشوند، نه تنها از سلامت روان بیبهرهاند، بلکه از داشتن حداقل شرافت و وجدان نیز محرومند. چه حقارتآمیز است که هزینه روحی و جانی چنین ایدههای تبلیغاتی سودجویانه و سخیفی را مردم باید بپردازند» محسن آزرم دیگر منتقد سینما در توئیتر خود با طعنه به دیالوگ معروف «آژانس شیشه ای» (دوره ت گذشته مربی!) نوشت: «همینکه یکی فکر کند با داعشیهای اسبسوار و شمشیربهدست در سینما کوروش میتواند برای «به وقت شام» تماشاگر پیدا کند یعنی دههاش گذشته.» علاوه بر یادداشتهای انتقادی کارشناسان حوزه سینما و اهالی رسانه، کامبیز نوروزی نیز با انتشار یادداشتی از منظر حقوق شهروندی به این اتفاق انتقاد کرد. در بخشی از یادداشت این حقوقدان با عنوان «تبلیغ با فرهنگ داعشی» آمده است: «می خواهند مثلاً مردم را بترسانند که ببینید اینها داعشاند و بیخ گوش شما. در واقع با توحش، به مردم بگویند داعش توحش و مرگ دارد. این فقط یک بیسلیقگی نیست. نمیشود فقط به حساب بیذوقی گذاشت. کسی که بن مایه ذهن و تفکرش از جنس تفکر داعش باشد میتواند چنین مثلاً تبلیغی را ابتکار و اجرا کند.» او همچنین با استناد به ماده 499 قانون مجازات اسلامی مجریان این طرح را به جرم ایجاد ترس و وحشت بر حسب تعاریف جنایات عمدی و غیر عمدی مسئول عنوان کرد. محمود رضوی تهیهکننده سینما نیز از جمله اهالی سینما بود که واکنش نشان داد. او در یادداشتی خطاب به تیم تبلیغاتی این فیلم گفت که اگر به فکر خودشان و فیلم نیستند حداقل به فکر سه دهه آبرو و حیثیت حاتمیکیا باشند. آرشا اقدسی مدیر صحنههای بدلکاری «به وقت شام» این نوع تبلیغات را گل به خودی عنوان کرد و گفت که آیا واقعاً پول اینقدر ارزش دارد که بهخاطرش تمام هدف داعش را وسط تهران اجرا کنید؟ هومن حاج عبداللهی اما با بیانی طنز از برنامه تبلیغاتی «به وقت شام» برای دوزار فروش بیشتر انتقاد کرد و نوشت: «قول میدیم بیایم (به وقت شام را) ببینیم. اصلاً با همه ایل و تبارمون میایم. فقط جون مادرت پارو فراتر نگذار. دفعه بعد دست به انتحاری نزنی صلوات!»
اگر دلی لرزید حلالمان کنید
در نهایت ابراهیم حاتمیکیا کارگردان «به وقت شام» که در واکنش به انتقاد مخاطبان حاضر در سالن سینما، از جزئیات این برنامه ابراز بیاطلاعی کرد، بهدنبال موج اعتراضات ایجاد شده صبح روز سهشنبه 18 اردیبهشت ماه با نگارش یادداشتی عذرخواهی کرد و نسبت به وحشت ایجاد شده حلالیت طلبید. در این یادداشت خطاب به تیم تبلیغاتی این فیلم آمده است: «بچههای گروه تبلیغاتی فیلم «به وقت شام»، من شاهد زحمات مؤمنانه و شبانهروزی شما در این چند ماه بودم؛ ولی این نمایش کوروش درشأن «به وقت شام» نبود. خستگی دو ماه سفر به شهرهای ایران بر تنم ماند. من تصورم آن بود که قرار است کسی به شکل ریش قرمز در فضای بیرونی کوروش بایستد و مردم با او عکس بیندازند. نه اسبی و نه جمعی و نه فریادی، آن هم داخل مجتمع در مخیلهام نبود و من بیخبر بودم. عزیزانِ آزردهخاطر در مجتمع کوروش، اعم از مردم و کسبه محترم، اگر دلی لرزید، اگر وحشتی ایجاد شد، بر ما ببخشید و حلالمان کنید.»
