تحریم کمپانی‌های بزرگ و آمادگی روسیه برای فروش هواپیمای سوخو به ایران

رویداد۲۴  رییس سازمان هواپیمایی ایران هفته گذشته از تمایل ایران به خرید سوخو سوپرجت روسیه خبر داده و اعلام کرد ایران ۵۰۰ هواپیما برای ناوگان هواپیمایی خود نیاز دارد بنابراین اگر ایرلاین‌های ایرانی تمایل داشته باشند «سوخو سوپرجت۱۰۰» بخرند، فروشنده طرف روس نیز چنین تمایلی دارد و آماده است که برای این هواپیما پای میز مذاکره برود.

«سوخو سوپرجت۱۰۰» یک هواپیمای منطقه‌ای است که برای اولین بار در سال ۲۰۰۸ به پرواز در آمده است. این هواپیما ۱۰۹ تن ظرفیت بار و ۸۷۰ کیلومتر بر ساعت سرعت دارد. موتور این هواپیما، پاورجت SaM ۱۴۶ روسی-فرانسوی است. «سوخو سوپرجت۱۰۰» درست مانند نمونه A. ۲۲۰ ایرباس و E. ۱۹۰ امبرار ساخته شده است.

این هواپیمای روسی بهترین گزینه برای جایگزینی ناوگان فرسوده ایران است، اما نگرانی ایران این است که بیش از ۱۰ درصد قطعات این هواپیما آمریکایی است و در نتیجه برای فروش به ایران نیاز به مجوز آمریکا دارند. هواپیما‌های ایرانی تحت تحریم آمریکا قرار دارند.

 

مسعود اسعدی سامانی دبیر انجمن صنفی شرکت‌های هواپیمایی نیز گفته بخش زیادی از هواپیما‌هایی که در دنیا تولید می‌شود بالای ۱۰ درصد قطعات آن‌ها تولیدات آمریکاست. هواپیمای سوخو نیز بخشی از قطعاتش تولید آمریکاست. در صورتی که بالای ۱۰ درصد قطعات هواپیما‌ها تولید آمریکا باشد فروش آن به ایران نیازمند مجوز اوفک خواهد بود بنابراین روس‌ها برای فروش هواپیمای سوخو به ایران نیازمند تبدیل قطعات هواپیما‌ها به محصولات غیرآمریکایی هستند.

مهدی سنایی سفیر ایران در روسیه اوایل ۲۰۱۸ نسبت به این امر ابراز نگرانی کرده و گفته بود در سه سال گذشته ایرلاین‌های ایرانی بار‌ها درخواست خود را برای خرید «سوخو سوپرجت۱۰۰» به این کمپانی ارسال کرده‌اند با این هدف که از آن‌ها هواپیما بخرند. متاسفانه یک معضل وجود دارد و آن اینکه این کمپانی باید از کمپانی‌های متعدد قطعه سازی آمریکا مجوز داشته باشد.

 

با وجود اینکه کاهش تحریم‌های آمریکا بر فروش قطعات هواپیمای آمریکایی به ایران روز به روز بعیدتر به نظر می‌رسد، تهران همچنان امیدوار است که بتواند از این کمپانی هواپیما بخرد.

اما به نظر می‌رسد امید‌ها بار دیگر زنده شده. کمپانی «سوخو» طرح بازسازی برند خود را از تابستان ۲۰۱۸ آغاز کرده است. شرکت هوانوردی سوخو اعلام کرده که یک ورژن جدید از این هواپیما که یک «R» در انتهای اسم خود دارد قرار است ارائه شود. نام این هواپیمای جدید SSJ ۱۰۰ R («سوخو سوپرجت۱۰۰آر») است.

به گفته الکساندر روباستوف رییس هواپیمایی سوخو، تفاوت عمده SSJ ۱۰۰ R با نمونه قبلی کاهش قطعات خارجی در ساخت آن بین ۱۰ تا ۱۵ درصد است. لازم به ذکر است که شرکت هواپیمایی سوخو قصد دارد موتور روسی-فرانسوی SaM ۱۴۶ که در مدل «سوخو سوپرجت۱۰۰» استفاده می‌شد را با یک موتور کاملا روسیه تحت عنوان Aviadvigatel PD-۱۴ جایگزین کند.

 

هواپیمای جدید روسی نشان دهنده ورود روسیه به بازار چانه‌زنی کشورهایی است که خواستار خرید هواپیما‌های مدرن هستند در عین حال تحت تحریم‌های آمریکا قرار دارند. ایران سر این صف ایستاده است.

ایران به دنبال خرید ۵۰۰ هواپیمای جدید است. معلوم نیست چه تعداد هواپیما قرار است سفارش دهد و چه تعداد از این سفارش‌ها از سوخوی جدید خواهد بود و در چه بازه زمانی.

اخیرا ایرلاین ایرروفلوت روسیه ۱۰۰ فروند هواپیمای سوخوسوپرجت سفارش داده است؛ گفته می‌شود این بزرگترین توافق این کمپانی در طول تاریخ بوده است.

ارزش مالی این توافق ۳ میلیارد دلار برآورد شده که در صورت فروش ۵۰۰ هواپیمای مورد نیاز ناوگان هوایی ایران، سرمایه‌ای نزدیک به ۱۵ میلیارد دلار به این کمپانی روسی تزریق خواهد شد.

اعلام رسمی این توافق، سیگنالی به خریداران بالقوه‌ای بود که ممکن است قصد ثبت چنین سفارشی را داشته باشند.

در سال‌های اوج‌گیری تحریم‌ها علیه ایران و محدودیت ورود هواپیما‌های جدید و قطعات یدکی برای آن‌ها برخی شرکت‌های هواپیمایی ایرانی مجبور شدند به استفاده از هواپیما‌های روس رو بیاورند.

استفاده از هواپیمای توپولف ۱۵۴ در آن ایام در خطوط هواپیمایی ایران رایج بود. اما پس از چندین سانحه هوایی که برای هواپیما‌های توپولوف اتفاق افتاد، سرانجام در ۱ اسفند ۱۳۸۸ طی بخشنامه‌ای استفاده از هواپیما‌های توپولوف در خطوط هوایی ایران ممنوع اعلام شد.

مهم‌ترین عامل ممنوعیت استفاده از توپولوف ۱۵۴ در ایران پرواز شماره ۷۹۰۸ هواپیمایی کاسپین در ظهر روز چهارشنبه ۲۴ تیر ۱۳۸۸ بود که در جریان این پرواز یک فروند هواپیمای مسافربری از نوع توپولف تی یو-۱۵۴ متعلق بهشرکت هواپیمایی کاسپین که عازم ارمنستان بود دقایقی پس از بلند شدن از فرودگاه امام خمینی تهران در ۱۲ کیلومتری جنوب قزوین بین منطقه فارسیان و جنت آباد در بخش مرکزی قزوین سقوط کرد که منجر به کشته شدن تمامی ۱۶۹ سرنشین (مسافر و خدمه) این هواپیما شد.

تولید «سوخو سوپرجت۱۰۰» جدید تنها یکی از استراتژی‌های روسیه برای نزدیک کردن ایران به حلقه اقتصادی خود در ایام تحریم‌های آمریکا علیه این کشور است. ماه گذشته تهران و مسکو از قرارداد تهاتر نفت در برابر تکنولوژی و قطعات روسی خبر دادند.

منافع ایران و روسیه نه تنها در اقتصاد که در سیاست و به طور خاص در سوریه به هم گره خورده است.