جزئیات وضعیت تعطیلی آموزشی برای دو روز آینده؛ از مهدکودکها تا مدارس و پیش دبستانیها
رویداد ۲۴| در پی تشدید آلودگی هوا در استان تهران، کارگروه اضطرار آلودگی هوا مجموعهای از تصمیمات کوتاهمدت را برای روزهای ۱۶ و ۱۷ دیماه اتخاذ کرده است. این تصمیمات که شامل تعطیلی مهدکودکها و پیشدبستانیها، مجازی شدن کلاسهای درسی تمامی مقاطع تحصیلی (بهجز برخی شهرستانها)، تداوم محدودیتهای طرح ترافیک و توقف فعالیت برخی واحدهای صنعتی آلاینده است که نشاندهنده تلاش مدیریت شهری و استانی برای کاهش پیامدهای بهداشتی و زیستمحیطی آلودگی هواست. دو مورد دیگر در حاشیه این تصمیمات برخی گمانه زنی ها درباره ارتباط این تعطیلی ها با اعتراضات فعلی در کشور و البته مساله حل نشدن مشکل آلودگی هوا و تکرار مجازی شدن و تعطیلی مقاطع مختلف آموزشی و تحصیلی است.
در نگاه نخست تعطیلی مراکز آموزشی خردسالان و غیرحضوری شدن آموزش در سایر مقاطع، اقدامی پیشگیرانه برای حفاظت از گروههای آسیبپذیر بهویژه کودکان و نوجوانان به شمار میآید. آلودگی هوا بهطور مستقیم بر سیستم تنفسی اثر میگذارد و مطالعات متعدد نشان دادهاند که کودکان به دلیل رشد ناکامل ریهها، بیش از بزرگسالان در معرض آسیب هستند. با این حال، حضوری برگزار شدن امتحانات نشان میدهد که سیاستگذاران آموزشی در تلاشاند تا از ایجاد اختلال جدی در فرآیند ارزیابی تحصیلی جلوگیری کنند. این دوگانگی—آموزش مجازی در کنار امتحانات حضوری—اگرچه از منظر اجرایی قابل درک است، اما میتواند موجب سردرگمی خانوادهها و افزایش رفتوآمد دانشآموزان در روزهای آلوده شود و تا حدی اثرات مثبت تعطیلی آموزش حضوری را کاهش دهد.
دومین بخش مهم مصوبات به مدیریت ترافیک شهری اختصاص دارد. ممنوعیت صدور مجوزهای روزانه طرح ترافیک و اجرای آن از درب منازل، نشاندهنده رویکردی سختگیرانهتر نسبت به کنترل منابع متحرک آلودگی هواست. خودروها سهم قابل توجهی در تولید آلایندههایی نظیر ذرات معلق و اکسیدهای نیتروژن دارند و محدودسازی تردد میتواند در کوتاهمدت به کاهش غلظت این آلایندهها کمک کند. با این حال، اجرای این طرح بدون تقویت حملونقل عمومی یا ارائه تسهیلات جایگزین، ممکن است نارضایتی شهروندان و فشار مضاعف بر برخی اقشار شاغل را به دنبال داشته باشد. تداوم این محدودیتها تا روز پنجشنبه، هرچند کوتاه، نشان میدهد که بحران آلودگی هوا در تهران از حالت مقطعی خارج شده و نیازمند مدیریت پیوسته است.
در حوزه صنعت نیز توقف فعالیت واحدهای تولید آسفالت و شرکتهای سیمان، بهجز خطوط فاقد آلایندگی، گامی در جهت کاهش منابع ثابت آلودگی محسوب میشود. صنایع سیمان و آسفالت از جمله منابع مهم تولید گرد و غبار و ذرات معلق هستند و تعطیلی موقت آنها میتواند تأثیر ملموسی بر کیفیت هوا داشته باشد. با این حال، این تصمیم پیامدهای اقتصادی نیز به همراه دارد؛ از کاهش تولید و زیان مالی گرفته تا اختلال در پروژههای عمرانی. این مسئله بار دیگر ضرورت حرکت به سمت فناوریهای پاکتر و اصلاح ساختار صنایع آلاینده را برجسته میکند، چرا که راهحلهای مقطعی نمیتوانند پاسخگوی یک بحران مزمن باشند.
در مجموع، مصوبات کارگروه اضطرار آلودگی هوای استان تهران را میتوان واکنشی ضروری به شرایط بحرانی دانست؛ واکنشی که اولویت آن حفاظت از سلامت عمومی است. با این حال، تکرار چنین تصمیماتی در سالهای اخیر نشان میدهد که آلودگی هوا در تهران یک معضل ساختاری است، نه صرفاً بحرانی گذرا. بنابراین، در کنار اقدامات فوری، لازم است برنامههای بلندمدت شامل توسعه حملونقل عمومی پاک، بهبود کیفیت سوخت، نوسازی ناوگان خودرویی و اصلاح الگوی استقرار صنایع بهطور جدی دنبال شود. تنها در این صورت میتوان امیدوار بود که تعطیلیها و محدودیتهای اضطراری، از یک راهحل موقت به آخرین گزینه مدیریت شهری تبدیل شوند، نه یک روال تکرارشونده.
