خارک در تیررس؟ | ترامپِ دهه ۱۹۸۰ و سناریوی حمله‌ای که ممکن است واقعی شود

رویداد۲۴| لیلی پیری - در کتاب خاطرات ترامپ که سال ۲۰۱۲ نوشته شده، عبارات مهمی هست که امروز بایذ به آن توجه کرد. ترامپ سال ۱۹۸۸ در حالی که تازه یک میلیونر امریکایی شده از رویایش برای ریاست جمهوری میگوید و میگوید اگر بخواهد رییس جمهور شود، یک روز رییس جمهور خواهد شد.

پولی توینبی خبرنگار گاردین سال ۲۰۱۷ گزارشی درباره کتاب پرفروش ترامپ نوشته و به یک مصاحبه عجیب با رییس جمهور کنونی امریکا در سی سال قبل از انتشار گزارش اشاره کرده است. او میگوید در مصاحبه ترامپ که تازه یک میلیونر جوان امریکایی است، شبیه سیاستمداران حرف می‌زند. برنامه‌اش چیست؟ «احترام»، مکثی سنگین می‌کند. «احترام.» لحنش شبیه پدرخوانده است. «ما یک قدرت اقتصادی درجه دو شده‌ایم، کشوری بدهکار. دارند ما را لگدمال می‌کنند.»

توینبی از او درباره برنامه ش برای ایران میپرید. ترامپ می‌گوید: «با ایران خشن برخورد می‌کنم. آنها از نظر روانی دارند ما را شکست می‌دهند و ما را مثل یک مشت احمق نشان می‌دهند. اگر حتی یک گلوله به سمت یکی از نیرو‌ها یا کشتی‌های ما شلیک شود، جزیره خارک را نابود می‌کنم. می‌روم و آن را می‌گیرم. ایران حتی نمی‌تواند عراق را شکست دهد، اما آمریکا را هل می‌دهد. خوب است که دنیا جلویشان بایستد.»

این عبارت سال ۱۹۸۸ بیان شده است یعنی زمانی که ایت الله خامنه‌ای رییس جمهور ایران بود و قول داد در صورت حمله امریکایی‌ها تنگه هرمز را به گورستان امریکایی‌ها تبدیل کند. چهار دهه پیش هنوز هیچ خبری از ریاست جمهوری ترامپ نبود، اما امروز به نظر می‌رسد لحن دو طرف تغییر چندانی نکرده است.

اکونومیست یادداشتی منتشر کرده و با همین عبارات ترامپ آن را آغاز کرده است. این رسانه مدعی است رئیس‌جمهور آمریکا، چه از طریق مذاکره و چه با استفاده از زور، امیدوار است به مناقشه‌ای که نیم قرن میان آمریکا و جمهوری اسلامی جریان داشته، پایان دهد. رویارویی این دو مرد سرسخت، نسل آینده خاورمیانه را شکل خواهد داد.

اکونومیست به ناوگان عظیم امریکا در نزدیکی ایران اشاره کرده، اما گفته ترامپ در استفاده از این جنگ افزار‌ها علیه ایران مردد به نظر می‌رسد.

این رسانه به نشص عمان که شب گذشته لغو شد اشاره کزده پ گفته قرار است در این نشست کشور‌های عربی، مصر و ترکیه هم حضور داشته باشند؛ کشور‌هایی که هیچ‌کدام خواهان جنگی منطقه‌ای نیستند. با این فرض نتیجه گرفته که هرگونه حمله آمریکا هنوز دست‌کم چند روز یا چند هفته با اجرا فاصله دارد—هرچند ایرانی‌ها به یاد دارند که تابستان گذشته، ترامپ پیشنهاد مذاکره را به‌عنوان فریب به کار برد و سپس تأسیسات هسته‌ای آنها را بمباران کرد

اکونومیست میگوید ترامپ در بسیاری جهات نقطه مقابل ایران به نظر می‌رسد؛ مردی بدون ایدئولوژی ثابت. با این حال، او چند وسواس دیرینه دارد—مانند کسری تجاری—که دهه‌ها سیاستش را شکل داده‌اند. یکی از آنها این باور است که رهبران ایران همواره از رؤسای‌جمهور مردد آمریکا امتیاز گرفته‌اند و «ما را شبیه یک مشت احمق جلوه داده‌اند»، به تعبیر خود او در سال ۱۹۸۸. جمهوری اسلامی از زمان جیمی کارتر تاکنون هر رئیس‌جمهوری را به دردسر انداخته است. ترامپ دوست دارد کسی باشد که این پرونده را ببندد. یکی از کارشناسان سیاست خارجی در واشنگتن می‌گوید: «برای ترامپ همیشه دهه ۱۹۸۰ است.»

اکونومیست که یادداشت خود زا قبل از لغو نشست عمان منتشر کرده به نقل مقام‌های آمریکایی تأکید کرده این توافق باید بسیار فراتر از توافق هسته‌ای ۲۰۱۵، یا حتی توافقی باشد که پیش از جنگ ایران و اسرائیل در تابستان گذشته تلاش شد به آن برسند. حکومت ایران باید نه‌تنها فعالیت‌های هسته‌ای، بلکه برنامه موشک‌های بالستیک و حمایت از شبه‌نظامیان عرب را نیز محدود کند.

اما همان دلایلی که این نشریه به آن اشاره کزده یعنی اصرار ایران بر عدم مذاکره بر سر موشک و منطقه، در نهایت چارچوب مذاکره را از هم پاشید. عراقچی اول فوریه به شبکه سی‌ان‌ان گفت توافق تنها در صورتی محتمل است که آمریکا به دنبال امتیاز‌های «غیرممکن» در حوزه‌های غیرهسته‌ای نباشد.

این رسانه پیش بینی کرده بود که به رغم اماده شدن آمریکا برای مذاکرات، دیدگاه غالب در واشنگتن این است که این گفت‌و‌گو‌ها شکست خواهد خورد؛ بنابراین اکونومیست میگوید پرسش اصلی این نیست که آیا ترامپ به ایران حمله خواهد کرد یا نه، بلکه این است که چه هدفی را و چه زمانی مورد حمله قرار خواهد داد.

چند هفته پیش به نظر می‌رسید او به یک حمله نمادین بسنده کند، تا از مقایسه‌های ناخوشایند با باراک اوباما—که در سال ۲۰۱۳ نتوانست خط قرمز خود درباره استفاده از سلاح شیمیایی در سوریه را اجرا کند—دوری کند.

اما اگونومیست مدعی است هرچه این بن‌بست طولانی‌تر شود، احتمال آنکه حمله نهایی آمریکا گسترده باشد بیشتر می‌شود. یک دیپلمات غربی در خلیج فارس می‌گوید: «ترامپ نمی‌تواند این همه تجهیزات را به منطقه بیاورد و در نهایت فقط چند پایگاه خالی سپاه را بمباران کند.» بسیاری از ناظران اکنون معتقدند او ممکن است رهبران ارشد را هدف قرار دهد. چنین اقدامی می‌تواند به تغییرات سیاسی منجر شود؛ اما اینکه این تغییرات چه شکلی خواهند داشت، مشخص نیست.